Haukur Arnþórsson stjórnsýslufræðingur segir Morgunblaðið gera aðför að Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur utanríkisráðherra sem hafi staðið yfir nær samfleytt frá því að tilkynnt var um þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort Ísland eigi að hefja aðildarviðræður að Evrópusambandinu og kallar eftir því að háskólasamfélagið láti til sín taka í umræðunni, er hann með kenningu um hvers vegna hópurinn láti lítið til sín taka í umræðunni.
Morgunblaðið hefur síðustu daga fjallað um samskipti ráðamanna ríkja í Evrópusambandinu við Þorgerði Katrínu um hvort þeir styðji að Ísland fái einhverjar undanþágur þegar kemur að fiskveiðistefnu ESB. Í dag segir að Jean-Noël Barrot utanríkisráðherra Frakklands hafi farið „undan í flæmingi“ þegar spurt var um afstöðu Frakklands til aðildarviðræðna og engar undanþágur væru á borðinu þar sem aðildarviðræður stæðu ekki yfir.
Stjórnmálin aldrei rekin í fjölmiðlum
Haukur segir í færslu á Facebook að það vakni upp spurningar um hvernig samskipti stjórnmálamanna fari fram, hvernig skoðanaskipti innan ESB birtist okkar og hvers vegna háskólamenn séu ekki virkari í umræðunni um þjóðaratkvæðagreiðsluna í lok ágúst. Haukur gagnrýnir Morgunblaðið harðlega.
„Ég ætla ekkert að ræða efnislega aðsúg eða aðför Mbl að utanríkisráðherra sem staðið hefur nánast samfellt yfir frá því atkvæðagreiðslan var tilkynnt. Eða innslög Guðlaugs Þórs eða önnur einkenni og bilkvæmar uppákomur þeirrar aðfarar. Nei – en mikið lifandi skelfing væri gaman að hafa hlutlaust dagblað og á því heiðarlega fréttamenn. Það var verið að útrýma pólitískum dagblöðum fyrir áratugum – hvað mistókst?,“ segir Haukur.
„Ráðherrar þurfa að hafa puttann á púlsinum, ekki síst vegna þess að þeirra hlutverk er að leiða land og þjóð í eins mikilli sátt og samlyndi við einstaklinga og hópa og hægt er. Þetta gera stjórnmálamennirnir með samskiptum við alla þá sem að málum koma – og jafnvel töluvert fleiri. Þessi samskipti eru oftast í trúnaði, en svo halda þessir aðilar fréttamannafundi eða gefa út yfirlýsingar.“
Haukur segir gríðarlega mikilvægt að það eigi sér stað hreinskiptin samskipti á pólitíska sviðinu.
„Og efni samræðnanna og þeirra hugmynda sem reifaðar eru – er oftast leyndarmál og þarf oftast að vera það. Af mörgum ástæðum sem lesa má um í kennslubókum í stjórnmálafræði. Hér er ég ekki að mæla leyndarhyggju bót, heldur að segja að stjórnmálin verða aldrei rekin í fjölmiðlum. Þótt sumir stjórnmálamenn reyni það – og þá komum við að kjördæmapoti og öðru poti hinnar pólitísku baráttu.“
Geti orðið að segja eitt í trúnaðarsamtölum og annað við fjölmiðla
Þá vakni spurningin um hvernig stjórnmálamenn starfi innan Evrópusambandsins.
„Svarið við þeirri spurningu vitum við ekki, það hefur ekki fengið rúm í íslenskum fjölmiðlum, en við eigum kannski eftir að kynnast því. Kynnast hinu raunverulega „kjördæmapoti“ sem á sér þar stað og hvernig umræðan er – bæði hin opinbera og það sem gerist á lokuðum fundum,“ segir Haukur.
„En Mbl. hefur verið að ræða við pólitíska potara úti í Evrópu um möguleika undanþága í samningum Íslands við sambandið; aðila sem flestir eiga það sameiginlegt að koma ekki að samningunum og geta ekki haft nokkur áhrif á þá og hafa mikilla pólitískra hagsmuna að gæta gagnvart einhverjum hópum kjósenda (t.d. sjómönnum í eigin ríki) eða við land og þjóð. Þeir geta því orðið að segja eitt í trúnaðarsamtölum við kollega og annað við fjölmiðla. Samskipti utanríkisráðherra við hollenska forsætisráðherrann bera einhverju svona vitni.“
Með kenningu um háskólamenn
Varðandi háskólamenn þá sé það þeirra hlutverk að útskýra heiminn.
„Þeirra er þekkingin á einu og öllu, líka pólitískum ferlum. Háskólamönnum ber augljóslega að deila þekkingu sinni með þjóðfélaginu og leiða umræðu ef með þarf,“ segir hann. „En nú bregður svo við að háskólamenn sem áberandi hópur kemur ekki fram á félagsmiðlum og hefur í rauninni aldrei gert. Á þessu eru þó fáeinar undantekningar (Davíð Þór Björgvinsson, Bjarni Már Magnússon o.fl.), en umræðan og upplýsingin á félagsmiðlum og í þjóðfélaginu er leidd af öðrum spámönnum.“
Er Haukur með kenningu um hvernig stendur á því:
„Ég hef verið með þá kenningu að illvíg umræða á netinu – þar sem persónulegt níð kemur oft fram í stað mótraka – hindri háskólamenn. Þeirra dýrmætasta eign er mannorðið og þeir leggja ekki fræðilegt mannorð sitt að veði til að geta tekið þátt í skoðanaskiptum,“ segir hann.
„Og menn geta sakað mig um menntasnobb. En af hverju borgum við með sköttum okkar fyrir gríðarlega mikla menntun ef það verður síðan hlutskipti skattgreiðenda að sitja endalaust undir hálfsannleika Morgunblaðsins án þess að háskólasamfélagið láti til sín taka?“
