Leiðarljós framtíðar verða til í samtali en ekki átökum.
Mig langar að biðja þig um að gefa þér nokkrar mínútur til að hugsa með mér.
Ekki um pólitísk átök eða deilumál. Ekki heldur um einstakar skoðanir og lausnir. Heldur um lífið sjálft. Um það hvernig við getum byggt samfélag þar sem fleiri fá tækifæri til að njóta sín og blómstra.
Amma mín kenndi mér það sem skiptir mestu máli
Sem barn naut ég þeirra forréttinda að alast að hluta upp hjá ömmu minni, Jóhönnu Maríu Kristjánsdóttur. Hún fæddist árið 1900. Þegar hún var tíu ára hafði hún misst báða foreldra sína og tvö af fjórum systkinum voru látin. Lífsbarátta Íslendinga fyrir rúmri öld var oftast mjög hörð og amma fékk sinn skerf af henni strax í bernsku.
Samt varð hún ein hlýjasta og sterkasta manneskja sem ég hef kynnst. Þegar ég hugsa til baka man ég ekki fyrst og fremst eftir því sem hún sagði.
Ég man hvernig hún lifði og hvernig hún kom fram við annað fólk.
Ég skynja hlýjuna í höndunum hennar og hvernig allur sársauki hvarf þegar hún kyssti á báttið.
Hún hafði tímann fyrir litla drenginn
Ég fékk að fylgjast með, spyrja, taka þátt og læra. Hún hrósaði mér þegar vel gekk en leiðrétti mig af hlýju þegar ég fór út af sporinu.
Hún kenndi mér að standa við orð mín, bera ábyrgð á eigin gjörðum, rétta hjálparhönd þegar hennar væri þörf og koma fram við annað fólk af virðingu.
Margt af því sem hún kenndi mér skildi ég ekki sem barn.
En lífsbók hennar hefur fylgt mér allt lífið. Hún opnast enn þegar ég þarf á henni að halda.
Frá lífssýn til lífsræktar
Þann 15. janúar 1994 birtist grein eftir mig í Morgunblaðinu sem hét Lífssýn til framtíðar. Þar velti ég fyrir mér hvaða lífsgildi ættu að leiða einstaklinga og þjóðir inn í nýja öld.
Þegar ég les þá grein í dag finnst mér spurningarnar enn eiga fullt erindi. En í dag finnst mér mikilvægt að við opnum á hugsun sem tengist líf hvers og eins mjög sterkt - Lífsræktin.
Við ræktum garðinn ef við viljum að hann blómstri.
Við ræktum vináttu ef við viljum að hún dafni.
Við ræktum þekkingu ef við viljum skilja betur.
En gleymum við stundum að rækta lífið sjálft?
Ég hef smám saman komist að þeirri niðurstöðu að lífsrækt sé mikilvægasta verkefni hvers einstaklings.
Við fæðumst hvert og eitt með okkar einstaka líf. Það er stærsta gjöfin sem okkur er gefin. Líf hvers og eins er í raun heilagt.
Lífsrækt felst í því að bera ábyrgð á þeirri gjöf, rækta eigin heilsu og innri frið og leggja síðan af alúð sitt af mörkum til samfélags þar sem allir fá tækifæri til að njóta sín.
Friðurinn byrjar innra með okkur
Síðustu ár hef ég kennt og leitt Qigong lífsorkuæfingar. Þær byggja á djúpri öndun, hreyfingu og hugleiðslu.
Við byrjum á að styrkja okkur sjálf. Við öndum djúpt. Við hreyfum okkur og brosum til hjartans. Ekki vegna þess að lífið sé alltaf auðvelt. Heldur vegna þess að innri friður gefur okkur styrk til að mæta lífinu af ró og æðruleysi. Við þurfum að styrkja okkur bæði líkamlega og andlega til að geta tekist á við áföll lífsins.
Þegar við höfum fyllt okkar eigin orkubrunn eigum við líka auðveldara með að gefa öðrum af heilum hug. Þá beinum við lófunum fram og óskum öðrum friðar, hamingju og velfarnaðar.
Smám saman hefur ein einföld setning orðið að leiðarljósi í minni eigin lífssýn: Það er pláss fyrir okkur öll til að njóta lífsins.
Ég trúi því að okkur líði best þegar við sjáum samferðafólk okkar blómstra.
Lífsgleðin verður meiri þegar við hjálpum hvert öðru til að njóta hæfileika sinna.
Við erum öll leiðtogar
Þegar ég kenni leiðtogafræði byrja ég sjaldnast á því að ræða hvernig við verðum góðir stjórnendur. Ég opna frekar á spurningunni:
„Hvað getur þú gert betur í dag en í gær?“
Ég trúi því að við getum öll verið leiðtogar. Ekki vegna þess að við stjórnum öðrum. Heldur, þegar við tökum ábyrgð á eigin lífi og við smitum út frá okkur þegar við sínum í verki að við reynum að gera örlítið betur í dag en í gær. Erum tilbúin til að leggja hvert öðru lið. Áhrifin koma m.a. fram í; betri samveru hjá fjölskyldunni, við njótum betur að gefa af okkur í vinnu og að lokum nýtur samfélagið allt.
Sterkt samfélag verður ekki til vegna þess að fáir einstaklingar eru framúrskarandi. Það verður til þegar sem flestir upplifa að þeir geti lagt sitt af mörkum.
Hvers konar Íslandi skilum við til okkar barna og barnabarna?
Stundum rifjast upp ljóð Tómasar Guðmundssonar „Hótel jörð“. Við erum aðeins gestir hér um stund. Hugsum Ísland sem herbergið okkar á þessu stóra hóteli.
Við tökum ekkert með okkur þegar dvölinni lýkur.
Við nutum vonandi dvalarinnar en í hvaða ástandi skilum herberginu?
Skilum við samfélagi þar sem meira traust ríkir?
Þar sem samkennd og góðvild einkenna samskiptin?
Þar sem unga fólkið trúir á framtíðina?
Draumurinn hlýtur að vera heimur þar sem friður ríkir og þjóðir leysa ágreining sinn með samtali en ekki vopnum.
Það verða alltaf nýjar áskoranir. Þess vegna þurfum við að halda áfram að spyrja nýrra spurninga og leita saman að enn betri lausnum.
Hugsum saman
Á næstu vikum langar mig að halda þessari umræðu áfram.
Ekki vegna þess að ég telji mig hafa svörin. Heldur vegna þess að ég trúi því að við finnum betri lausnir þegar við hugsum saman.
Mig langar að velta fyrir mér heilsu þjóðarinnar, lífsgæðum eldri borgara, tækifærum unga fólksins, nýsköpun, náttúruauðlindum, íslenskri tungu og menningu, öryggi Íslands og því hvernig friðsamlegt samstarf þjóða getur styrkt bæði Ísland og heiminn.
Viðfangsefnin verða ólík. En þau eiga sér sömu ræturnar í Lífsrækt.
Ef þessi grein fær þig til að staldra aðeins við og velta fyrir þér hvaða lífsrækt skiptir þig mestu máli, þá hefur hún náð tilgangi sínum.
Mig langar einfaldlega að við leggjum saman af stað í þetta ferðalag. Höfum í huga:
Leiðarljós framtíðar verða til í samtali en ekki átökum. Lífsgleðin verður meiri þegar við höfum sjálfstraust til að leggja okkar af mörkum og skapa samfélag þar sem allir geta notið sín.
Það ER pláss fyrir okkur öll. Friður og kærleikur ríki.
Höfundur er viðskiptafræðingur og fv. stjórnandi. Kennari og fyrirlesari um lífsrækt, leiðtogahugsun og heilsueflingu.
