„Samvinna og ábyrgð er grunnurinn að því að vinna gegn loftslagsbreytingum.“
Þetta er tilvitnun í nýlega grein eftir Rósu Björk Brynjólfsdóttur formann VG.
Tilefni skrifa formannsins er hitabylgjan í Evrópu. Og þau eru vissulega þörf áminningin um hættuna, sem stafar af loftslagsbreytingum.
Tveir kostir
Skýringin á tilvitnun minni er þó allt önnur. Þau algjöru umskipti hafa orðið í samvinnu þjóða á þessu sviði að ríkisstjórn Bandaríkjanna afneitar nú hættunni. Hún telur ekki þörf á samvinnu þjóða gegn loftslagsbreytingum.
Og það sem meira er: Hún er byrjuð að beita efnahagslegum og hernaðarlegum yfirburðum sínum til að þrýsta á aðrar þjóðir að gerast sporgöngumenn í þeim efnum.
Þessi afstaða ríkisstjórnar Bandaríkjanna þvingar önnur ríki til þess að velja um milli tveggja gagnstæðra leiða:
Á aðra hönd er samvinna þeirra þjóða, sem ætla að berjast gegn loftslagsbreytingum. Á hina er samvinna um hugmyndafræði Bandaríkjanna.
Frjálst val ekki sjálfgefið
Vandinn er svo sá að ekki er sjálfgefið að þjóðir eigi frjálst val ef þær standa óstuddar einar og sér, utan bandalaga. Hættumerkin eru mörg:
Grænland er nærtækasta dæmið. Aðild Dana að tollabandalagi Evrópusambandsins kom í veg fyrir að Bandaríkin gætu beitt ofurtollum til að ná þar fram markmiðum um auðlindayfirráð og takmörkun á fullveldi.
Ríkisstjórn Bandaríkjanna hefur að undanförnu lagt þunga áherslu á að Bretar taki ákvörðun um að hefja enn frekari olíuvinnslu í Norðursjó. Ef að líkum lætur verður þeim þrýstingi síðan blandað inn í viðskiptasamninga.
Veikleiki Breta er sá að þeir hafa ekki eins og Danir og Grænlendingar stuðning af tollabandalagi Evrópu ef tollahótunum verður beitt til að breyta um stefnu í orkumálum og loftslagsmálum.
Viðvörunarbjöllur hringja
Viðvörunarbjöllur hringja líka hér hjá okkur.
Ríkisstjórnin hefur ekki opinberað sérstök samningsmarkmið gagnvart Bandaríkjunum. Stjórnarandstaðan kallar hvorki eftir samningsmarkmiðum né gögnum um afstöðu Bandaríkjanna. Hvers vegna?
Það eina sem birst hefur opinberlega eru tillögur Samtaka iðnaðarins, sem tekið hafa þátt í samtölum í Bandaríkjunum, um að orkusala verði hluti af samningum um tolla.
Miðflokkurinn hefur i samræmi við stefnu MAGA-hreyfingarinnar lagt til að olíuvinnslurannsóknir verði hafnar á Drekasvæðinu.
Í því ljósi og með hliðsjón af þeim þrýstingi, sem Bretar eru beittir, kæmi ekki á óvart þótt ríkisstjórn Bandaríkjanna blandaði þeirri fullveldisákvörðun Íslands inn í samtöl um tolla á einhverjum tímapunkti. Fari svo verðum við í veikari stöðu en Danir og Grænlendingar. Hvers vegna ættum við að taka þá áhættu?
Ísland þarf á samvinnu að halda
Þetta eru gjörbreyttar aðstæður fyrir Ísland, sem útilokað er að horfa fram hjá. Ísland er í hópi þeirra þjóða sem mestra hagsmuna hafa að gæta í baráttunni gegn loftslagsbreytingum. Fram til þessa höfum við að mestu fylgt Evrópusambandinu í þessum efnum.
Valið sem við stöndum andspænis er skýrt:
Annað hvort leitum við þéttari samvinnu við þær þjóðir, sem fylgja sömu ábyrgu stefnu og við og eru skuldbundnar til að verja þá hagsmuni með okkur, ef við stöndum með þeim, eða við tökum áhættu af hinu að verða þrýst í gagnstæða átt. Valið 29. ágúst snýst ekki síst um þetta stóra hitamál.
Þverstæðan í málflutningi VG
Það athyglisverða við réttmæta áminningu formanns VG um nauðsyn ábyrgrar samvinnu gegn loftslagsbreytingum er að landsfundur VG tekur á sama tíma einarða afstöðu gegn frekari samvinnu við Evrópusambandið, sem er sterkasta aflið i dag, sem berst fyrir sömu hagsmunum og við.
Hitt er enn sérkennilegra að ungt fólk í VG hefur með formlegum hætti tekið upp utanríkispólitískt samstarf við ungt fólk í Miðflokknum, sem berst fyrir algjörlega andstæðum hugmyndum og vill tengja okkur sem fastast við loftslagsstefnu Bandaríkjanna.
Ber það vott um ábyrgð þegar ljóst er að andstaðan við Evrópusambandið er órjúfanlegur þáttur í stefnu Miðflokksins í loftslagsmálum?
Rétt er þó að hafa í huga að kannanir sýna að allur þorri kjósenda VG er ekki fylgjandi utanríkispólitík af þessu tagi. Og formaðurinn virðist vera í betri tengslum við kjósendur flokksins en meirihluti landsfundarfulltrúa.
Takk fyrir að draga loftslagsumræðuna aftur inn í pólitíkina
En hvað sem líður innanbúðar þverstæðum af þessu tagi á formaður VG þakkir skildar fyrir að draga loftslagsumræðuna inn í pólitíkina á nýjan leik.
Veruleikinn er sá að loftslagsmálin eru eitt af stærstu hagsmunamálum Íslands. Og við blasir að full aðild að Evrópusambandinu er vænlegasti kosturinn til að tryggja sem best íslenska hagsmuni í náinni framtíð á því sviði.
Loftslagsmálin ættu því að vera heitt umræðuefni fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst. Ábyrg samvinna í loftslagsmálum er val.
