Ólafur Arnarson spyr í DV fyrir skömmu um fólkið sem ætlar að segja Nei takk í ágúst. Það er ljúft að gera tilraun til að svara því. Fólkið sem vill ekki sækja um aðild að Evrópusambandinu vill það ekki, vegna þess að það vill ekki verða þegnar í Evrópusambandinu og frestur á aðlögun að sambandinu skiptir þar engu máli. Margar ástæður liggja að baki og þær vega misþungt, enda er hópur fullveldissinna stór og fjölbreyttur.
Líklega hafa allir fullveldissinnar efasemdir um að afhenda Evrópusambandinu löggjafarvald á Íslandi, sumir vegna þess að þeir telja að það leiði fyrr eða síðar til mjög vondra laga sem engin leið yrði að losna við. Aðrir leggja áherslu á að lögin séu svo mörg og flókin að fjöldi manna verði fyrr en varir kominn í vinnu hjá fólkinu í landinu við það eitt að rata í þeim regluskógi. Það yrði dýrt.
Þá finnst sumum vont að færa Evrópusambandinu völdin yfir fiskimiðunum. Þeir gera sér vel grein fyrir að ýmsar Evrópuþjóðir hafa yfir 500 ára veiðireynslu á Íslandsmiðum og að það sé bara spurning um tíma hvenær þær átti sig á því og vilji halda veiðunum áfram.
Þá kæra margir sig ekki um að þeir eða afkomendur þeirra verði þegnar í evrópsku herveldi, sem stefnt er að, þótt hægt hafi gengið. Í þeim hópi eru margir uggandi yfir stríðsvilja í sambandinu.
Sumir leggja mikla áherslu á að á Íslandi þrífist landbúnaður sem framleiðir holl matvæli fyrir landsmenn og hafa efasemdir um að það samrýmist aðild að Evrópusambandinu. Þeir sjá fyrir sér að landbúnaður af því tagi leggist að miklu leyti af á Íslandi, gangi landið í sambandið.
Sá hópur sem hefur miklar áhyggjur af öllum beinum og óbeinum kostnaði við aðild að Evrópusambandinu er stór og hann stækkar í hvert sinn sem kostnaðaráætlunin fitnar. Það gerðist nú síðast með umræðu um snjóhengju skulda stórra aðildarríkja, ófjármagnaðar lífeyrisskuldbindingar og mikils kostnaðar við átaksverkefni í hermálum og öðru sem ráðamenn í Evrópusambandinu telja mikilvægt að verði gert.
Þá hafa ýmsir áhyggjur af því að ýmis mannréttindi og lýðræði eigi í vök að verjast í Evrópusambandinu. Þeim finnast ofsóknir á hendur einstaklingum sem eru ósammála stjórnvöldum sem og vaxandi ritskoðunartilburðir óviðeigandi.
Þótt umræða um viðskipti Íslendinga við lönd utan EES hafi ekki verið fyrirferðarmikil, eru þau mikil, ekki síst við N-Ameríku og A-Asíu. Þar má sitthvað selja, sem Evrópubúar
kaupa ekki og þar eru margar góðar vörur til sölu á góðu verði. Það er erfið tilhugsun að erlendir menn með ýmsa hagsmuni, Íslendingum óviðkomandi, fái vald yfir þessari utanríkisverslun Íslendinga og ótakmarkaða heimild til að skattleggja innkaup frá þessum löndum.
Svo má ekki gleyma þeim hópi fólks sem hefur að reglu að ganga ekki í félög sem það getur ekki vandræðalaust gengið úr aftur, ef félagið tekur upp á einhverju sem ekki er hægt að sætta sig við.
Þótt mönnum þyki sitthvað um vægi raka gegn aðild Íslands að Evrópusambandinu eru fullveldissinnar almennt sammála um að segja Nei takk við að sækja um aðild að sambandinu, með öllu því sem slíku fylgir. Þeir telja engum spurningum, sem í senn skipta máli og er hægt er að svara, ósvarað. Umsóknarferlið sem fer í gang ef útkoman verður já kostar marga milljarða. Það setur stjórnkerfið á annan endann og þvingar stofnanir, ráðuneyti, sveitarfélög, samtök og fyrirtæki í margháttaða rýnivinnu sem er algerlega óþörf nema menn vilji ganga í sambandið. Sambandið hefur margoft sagt og skrifað að ekki séu í boði varanlegar undanþágur frá reglunum, enda væri einkennilegt að reka sambandsríki, eins stefnt er að, við þær aðstæður að sérhver hreppur setti sér sín eigin lög, þvert á lög sambandsins. Þær fáu varanlegu undanþágur, sem sum ríki hafa, eru frá eldri útgáfum Evrópusambandsins og varða smámál.
Við þetta má svo bæta að sumir sjá fyrir sér að Evrópusambandið muni fallast á að setja loðinn og teygjanlegan texta í samning, í von um að hann verði samþykktur á Íslandi, en svo megi losna við hann með dómi eða öðrum hætti, eins og sambandið losnaði við hálfrar aldar gamlan og «gulltryggðan» fiskveiðisamning við Írland um daginn. Það er nefnilega ekki sérlega traust að byggja tilveru sína á samningi sem gagnaðilinn er óánægður með.
Engin launing er að ýmsum, sem ætla að afþakka að sækja um aðild að Evrópusambandinu í ágúst, finnst vegið að mannréttindum sínum með því að leggja í vegferð sem miðar að því að færa stjórnvald úr höndum lýðræðislega kjörinna stjórnvalda á Íslandi, í hendur erlendra manna sem hafa aðra hagsmuni en Íslendingar og engin leið er fyrir Íslendinga að kjósa í burtu. Þeir skija ekki hvað í ósköpunum já-fólki gengur til.
Nei-fólkið er á eigin vegum og nýtur ekki fjárstuðnings frá útlöndum. Evrópusambandssinnar njóta þess á hinn bóginn að Evrópusambandið sjálft hefur lýst yfir stuðningi við málstað þeirra og hefur sagst mundu beita sér í málinu. Slík er virðing Evrópusambandsins fyrir lýðræði.
