Hundrað ára afmæli Landhelgisgæslunnar átti að vera stór stund. En afmælið varð að víkja. Sviðsljósið kallaði.
Varðskipið Þór er loksins komið á siglingu í eftirför við Bandero. Fyrir marga borgarbúa hlýtur það að vera söguleg stund, enda hafa þeir um árabil helst séð skipið sem hluta af hafnarmynd Reykjavíkur. Nú fær þjóðin loksins staðfest að Þór getur ekki aðeins legið bundinn við bryggju heldur einnig siglt. Það virðist einfaldlega þurfa alþjóðlegt fjölmiðlaatriði til að fá skipið út úr höfn.
Það hlýtur jafnframt að hafa verið kærkomið fyrir áhöfnina að fá verkefni sem loksins vekur athygli. Betra er að eltast við Bandero en að liggja við hafnargarðinn og minna skattgreiðendur á þá staðreynd að varðskip sem kostað hafa þjóðina tugi milljarða hafa stóran hluta síðasta áratugar verið vannýtt vegna rekstrarvanda, manneklu og stjórnunarleysis.
Það er nefnilega mun auðveldara að selja eftirför en rekstrarskýrslu.
Það sem vekur hins vegar furðu er að skip sem hafði lýst því yfir að markmið þess væri að reyna að stöðva löglegar hvalveiðar skyldi fá að sigla óáreitt inn í íslenska lögsögu. Ef yfirvöld töldu raunverulega hættu á ferðum hefði verið eðlilegra að grípa fyrr til aðgerða og fyrirbyggja málið. En þá hefði auðvitað ekkert orðið til að sýna í kvöldfréttunum.
Þess í stað varð til fullkomið fjölmiðlaefni.
Varðskip. Þyrla. Svokölluð sérsveit. Beinar útsendingar. Fyrirsagnir.
Það virðist vart líða sá dagur að landsmenn heyri ekki minnst á sérsveit ríkislögreglustjóra. Hún virðist orðin sjálfgefinn aukaleikari í sífellt fleiri málum sem enda nokkrum klukkustundum síðar með skýrslugerð og yfirlýsingum. Dramatíkin er oft langlífari en atburðirnir sjálfir.
Á sama tíma virðast fjölmiðlar gleypa handritið hrátt. Í stað þess að spyrja hvers vegna varðskip landsins liggja svo stóran hluta ársins við bryggju, hvers vegna rekstrarfé hefur ekki fylgt fjárfestingum eða hvers vegna þjóðin hefur greitt milljarða fyrir getu sem nýtist ekki sem skyldi, beinast myndavélarnar að blikkandi ljósum, þyrlum og vopnaklæddum lögreglumönnum.
Það selur einfaldlega betur.
Kannski er það þess vegna sem fresta þurfti hundrað ára afmælishátíð Landhelgisgæslunnar. Afmælið sjálft varð einfaldlega að víkja fyrir betri sviðsmynd. Það er erfitt að keppa við beina útsendingu af eftirför á hafi úti.
Það er auðvitað ánægjulegt að sjá Þór loksins sinna verkefni á sjó. En það væri enn ánægjulegra ef þjóðin sæi varðskipið reglulega við gæslu-, eftirlits- og björgunarstörf allt árið í stað þess að það verði landsfrétt þegar það loksins losnar frá bryggjunni.
Þetta snýst ekki um áhöfnina. Hún sinnir þeim verkefnum sem henni eru falin. Þetta snýst heldur ekki um þá starfsmenn sem standa vaktina allan sólarhringinn.
Þetta snýst um yfirstjórn, forgangsröðun og stjórnmálamenn sem hafa um árabil varið rekstrarfyrirkomulagi sem hefur skilað þeirri sérkennilegu niðurstöðu að eitt fullkomnasta varðskip Norðurlanda hefur oftar verið hluti af hafnarmyndinni en sjómyndinni.
Samt virðist allt í einu vera til eldsneyti, mannskapur og úthald þegar myndavélarnar eru mættar.
Kannski er það hin nýja skilgreining á þjóðaröryggi.
Ekki að varðskip séu sýnileg þegar þjóðin þarfnast þeirra heldur þegar fréttatíminn þarfnast þeirra.
