Við verðum að vinda ofan af miklu af innleiðingu á evrópsku regluverki vegna þess að íslensk stjórnvöld hafa trassað að nýta undanþáguheimildir sem eiga við lítil og meðalstór fyrirtæki í Evrópu. Miðað við stærðarreglur ESB fellur um 80% íslenskra fyrirtækja undir þessar undanþágur. Þetta er forgangsverkefni í því að efla samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs. Annað atriði er vinnumarkaðsmódelið. Við náum ekki niður verðbólgu og vöxtum á meðan við búum við óbreytt vinnumarkaðsmódel. Þorsteinn Víglundsson, formaður Samtaka iðnaðarins, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Markaðarins.
Hér má hlusta á brot úr þættinum:
„Við getum gengið miklu lengra að sameina stofnanir, við getum gengið miklu lengra í að einfalda verkefni þeirra og sumt má bara kjurt láta. Við höfum hér ekki uppfært veltuviðmið samkeppnislöggjafarinnar með réttum hætti þá á undanförnum árum. Við nýtum okkur ekki undanþáguheimildir vegna smæðar þegar kemur að innleiðingu á Evrópuregluverki. Við erum að ætla stofnunum okkar að vera að eltast við flókið evrópskt regluverk inn á smáfyrirtæki og það eru bara reginmistök sem við þurfum að aflétta og einfalda þá stjórnsýsluna í leið.“
Allt snýr þetta náttúrlega að samkeppnishæfni Íslands gagnvart umheiminum og það eru nú margir sem hafa komið inn á samkeppnishæfnina, að búum við miklu, miklu hærri fjármagnskostnað hér á Íslandi en nánast allar aðrar þjóðir sem ekki eru í stríði núna. Og þetta kemur auðvitað inn á Evrópumálin og þjóðaratkvæðagreiðsluna. Þetta kemur inn á að það er tekist á um krónuna. Það er tekist á um samkeppnisumhverfið á Íslandi sem stafar af krónunni og þar fram eftir götunum.
Hefur þú trú á að það sé hægt að skapa eðlilegt og hagfellt samkeppnisumhverfi og samkeppnishæfni íslenskra atvinnugreina gagnvart erlendum við, eigum við að segja, óbreytt ástand? Þá á ég við, við erum bara áfram með krónuna og stöndum í þeim slag sem því fylgir.
„Ég myndi svara þessari spurningu neitandi, þ.e.a.s. að það er alveg ljóst að við óbreytt ástand náum við ekki verðlagsstöðugleika hér eða lágvaxtaumhverfi. Sá vandi hefur hins vegar ekkert eingöngu með krónuna að gera og það finnst mér í Evrópuumræðunni oft vera, hvað á ég að segja, einfaldað talsvert. Evra mun ekki breyta vinnumarkaðslöggjöfinni okkar. Hún mun ekki breyta verðbólguvanda okkar og hávaxtastigi nema við breytum vinnumarkaðslíkaninu um leið. Og ég hef sagt, bara út frá umræðunni um Evrópumálin almennt myndi ég vilja greina á milli þeirra vandamála sem eru heimatilbúin vandamál okkar sjálfra og svo aftur hvað Evrópusambandsaðild gæti gagnast okkur eða ekki með. Og þar horfi ég á, stór hluti hávaxtaumhverfisins og verðbólguvandans sem að við erum að glíma við á rætur sínar að rekja til vinnumarkaðslíkansins okkar. Við hækkum laun tvisvar sinnum meira heldur en nágrannalönd okkar og erum með tvöfalt hærri verðbólgu. Það er fullkomið samhengi þarna á milli. Á þetta benda alþjóðlegar stofnanir okkur aftur og aftur á og hafa gert um áratugaskeið og við höfum ekki hlustað.
Þetta er algjörlega heimatilbúinn vandi og við verðum að taka á honum. Það væri algjörlega galið að fara inn í evru- og fastgengisstefnu með þetta vinnumarkaðslíkan, það myndi knýja hér fram á endanum mjög djúpa og alvarlega kreppu með miklu atvinnuleysisstigi. Það væri ábyrgðarlaust að ætla ekki að taka á vinnumarkaðslíkaninu áður. Það verður ekki gert með einhverri óskhyggju um það að skyndilega vakni menn fullir ábyrgðar í fastgengi. Við höfum farið í gegnum alls kyns peningastefnur hér á undanförnum þremur áratugum. Við höfum prófað fastgengi, við höfum prófað mismunandi útgáfur flotgengis og við höfum sprengt þetta allt saman af okkur.
Það er það sem ég óttast að þar liggi kannski ákveðin óskhyggja að segja að evruaðild muni einhvern veginn sjá um þetta vandamál fyrir okkur, það mun hún ekki gera. Þetta vandamál verðum við að leysa sjálf og það sama á við hvað varðar kannski flækjustigið okkar, einföldun regluverks, aðra slíka þætti. Þar þurfum við að taka til í eigin ranni. Ég held reyndar að það hversu illa við höfum haldið á innleiðingum eða illa nýtt okkur undanþágur til dæmis vegna smæðar og svo framvegis sé ekki að hjálpa okkur í viðhorfi til sameiginlegs regluverks innri markaðarins. Það er það sem að maður skynjar víða í atvinnulífinu að það gæti orðið bara vaxandi óþols og tortryggni gagnvart þessu regluverki. Ásetningur þess er skýr og góður, bara samræma hérna leikreglur innri markaðarins. En það hversu illa við höfum í raun og veru nýtt okkur undanþágurnar er ekki að hjálpa.“
Það er nefnilega í regluverkinu, þá er tillit til þess tekið að það eru til fyrirtæki af öllum stærðum og gerðum og þú getur ekki gert sömu kröfur til lítilla fyrirtækja og til fjölþjóðlegra stórfyrirtækja.
„Lítil og meðalstór fyrirtæki á evrópskan mælikvarða eru fyrirtæki með færri en 250 starfsmenn. Það eru bara tiltölulega fá fyrirtæki á Íslandi sem að ná því marki. Örugglega 80% af atvinnulífinu liggur þarna undir ef ekki meira. Þannig að það myndi hjálpa og létta verulega á ef við nýttum okkur bara þær heimildir sem að þar eru þegar fyrir hendi.“
Þetta er svona hluti af ákveðinni gullhúðun hjá okkur, er það ekki?
„Við getum sagt vandinn okkar er tvíþættur. Í fyrsta lagi höfum við ekki nýtt undanþágurnar. Í öðru lagi, yfirleitt í meira en helmingi tilvika, erum við að bæta ofan á. Við erum að bæta við viðbótarkröfum sem ekki er að finna í regluverkinu hinu sameiginlega. Og þetta held ég sé stærsta tækifærið okkar í heimaverkefnunum, ef það mætti orða það svo, hvort heldur sem er að við erum á leiðinni í Evrópusambandið eða ekki. Þetta eru verkefni sem við verðum að vinna og leysa. Hvað Evrópumálin sjálf varðar þá, hér er ég auðvitað að tala sem formaður Samtaka iðnaðarins, við höfum hérna lýst því alveg skýrt yfir, við stöndum eða höldum okkur til hlés í þessari umræðu.
