Íslenskur iðnaður hefur vaxið og styrkst gríðarlega á síðustu 10-15 árum. Ný grein, hugverkaiðnaður hefur í raun tekið keflið af ferðaþjónustunni sem öflugasti vaxtarsprotinn meðal útflutningsgreina og skilaði í fyrra jafnmiklum útflutningsverðmætum og sjávarútvegur. Hins vegar kreppir að í hagkerfinu, háir vextir og verðbólga bíta og hefur þetta sérstaklega áhrif í byggingariðnaði. Erlend staða þjóðarbúsins er þó góð og öflugur iðnaður tryggir að staðan er betri en ella. Þorsteinn Víglundsson, formaður Samtaka iðnaðarins, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Markaðarins.
Hér er hægt að hlusta á brot úr þættinum:
Iðnaðurinn er svona ákveðinn hitamælir á hvernig hlutirnir gerast í hagkerfinu. Hver er staðan í dag, svona við bara byrjum þar?
„Eins og oft vill vera í breiðri og fjölbreyttri grein að þá er hún auðvitað misjöfn eftir einstökum geirum, en heilt yfir myndi ég segja, iðnaður á Íslandi hefur verið í ótrúlega miklum og öflugum uppgangi á undanförnum, ja, auðvitað yfir langt skeið, en það er alveg sérstaklega athyglisvert það sem hefur verið að gerast á svona síðastliðnum 10-15 árum. Og það sem við erum auðvitað að sjá, hér er kominn upp í raun og veru hugverkaiðnaður sem er orðin viðbótarstoð, myndi ég segja, undir okkar útflutningstekjur. Hefur vaxið gríðarlega mikið og náði þeim áfanga í fyrra að ná sjávarútvegi að útflutningsverðmætum, sem ég held að komi æði mörgum á óvart hversu sterk grein þetta er orðið.
Þarna erum við að sjá auðvitað fjölmörg tæknifyrirtæki, gagnaver og svo mætti áfram telja, sem að hérna byggja afkomu sína á hugverkum af einu eða öðru tagi og heilt yfir er staða iðnaðar á Íslandi mjög sterk og ég myndi segja að ef ekki væri fyrir í raun og veru hversu sterkur iðnaðurinn er og hversu mikill vöxtur hefur verið í iðnaði á síðustu misserum, þá held ég að við værum í þyngri stöðu efnahagslega heldur en kannski raun ber vitni í dag. En auðvitað er þar mörgu um að þakka. Ferðaþjónustan auðvitað tók kannski sér í lagi á fyrstu árunum eftir hrun mikinn vaxtarkipp og orðin mjög sterk stoð undir útflutningstekjur og bara velferð þjóðarinnar. En hugverkageirinn hefur svo tekið kannski við að mörgu leyti í þeim vexti og svo er þetta líka árennilegt að sjá bara þar utan eins og fiskeldi og fleira að koma hér sterkt inn. Þannig að heilt yfir útflutningstekjur okkar standa sterkt, sem er auðvitað mjög mikilvægt fyrir lítið opið alþjóðlegt hagkerfi eins og við erum.
Það má segja, að öðrum greinum ólöstuðum, að þá standa útflutningsgreinarnar að mörgu leyti undir okkar velferð, standa undir neyslugetu okkar erlendis og svo mætti áfram telja. Þannig að þetta er mjög jákvætt að sjá, en að því sögðu þá verðum við líka að horfast í augu við það að það eru, eigum við að segja, blikur á lofti í efnahagsmálum. Ég held að við, svona þegar við erum að rýna í baksýnisspegilinn, getum sagt að við vorum kannski á toppi hagsveiflunnar á síðasta ári, við sjáum að afkoma hins opinbera er að versna núna heilt yfir, sveitarfélög og ríki, sem auðvitað endurspeglar bara, það er vaxandi atvinnuleysi, svona þessi hagsveifluleiðrétting sem gjarnan verður í afkomu hins opinbera.“
Svo segja má að stýrivaxtastefna, peningastefnan, hún er að hafa áhrif.
„Hún er klárlega að hafa áhrif og við getum kannski rætt aðeins sjálfstætt vandamálið, við erum að glíma við kreppuverðbólgu, má segja í augnablikinu, sem er auðvitað mjög alvarleg staða sem við þurfum að leita leiða til lausna á. En auðvitað er ekkert óviðbúið þegar við horfum á þann kraft sem hefur verið í hagkerfinu hjá okkur á undanförnum árum að það slái aðeins í bakseglin og við erum að sjá núna blikur á lofti alveg klárlega í byggingariðnaði, sér í lagi kannski þegar lýtur að íbúðamarkaði. Sala á húsnæði hefur hægst verulega og þar auðvitað eru háir vextir að hafa veruleg áhrif og verðbólga.
En ég myndi segja að svona heilt yfir hefur krafturinn í hagkerfinu verið aðdáunarverður hingað til og það er talað um og auðvitað alvarlegt að sjá, nú síðast voru Samtök atvinnulífsins að birta bara í morgun nýjustu viðhorfskönnun hjá stjórnendum og viðhorf stjórnenda til ástandsins í dag hefur ekki verið jafn svart frá því bara á tímum Covid og viðhorf þeirra til næstu sex mánaða er eiginlega enn svartara heldur en það var á tímum Covid, þannig að það er ákveðið áhyggjuefni. En við erum samt að mörgu leyti í mjög sterkri stöðu. Erlend staða þjóðarbúsins er sterk, skuldastaða heilt yfir, bæði heimila og fyrirtækja, bara heilbrigð staða bankakerfisins er mjög traust og svo mætti áfram telja, þannig að þetta er ekkert sem við getum ekki tekist á við, en auðvitað þurfum við við þessar kringumstæður að horfast í augu við stöðuna og grípa þá til réttra viðbragða.
