„Það felst engin skuldbinding í því að segja já í ágúst.“ Þetta sagði Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar í viðtali á Samstöðinni, þar sem hún ræddi meðal annars um þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst þar sem spurt verður „Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?“.
Þorgerður segir að engin skuldbinding felist í að kjósa já. „Það sem að felst í því er að við fáum samning við Evrópusambandið, þá getum við séð hvaða áhrif sá samningur hefur fyrir íslenskt atvinnulíf, fyrir neytendur, fyrir budduna, fyrir landbúnaðinn, hvaða raunverulegu undanþágur við fáum fyrir sjávarútveginn. Allt þetta getur íslenska þjóðin fengið að sjá.“
Mjög skiptar skoðanir eru um þjóðaratkvæðagreiðsluna og mögulega aðild Íslands að Evrópusambandið. Þorgerður Katrín segir heiftina í umræðunni hafa komið sér á óvart.
„Ég skynja samt að það er mikill vilji hjá hinum stóra þögla meirihluta að stíga fram og eiga málefnalegri samræður en verið hafa. Sá ég fyrir þessa heift meðal þeirra sem eru andsnúnir Evrópusambandinu og þessari leið, nei, ég viðurkenni það. Ég sá ekki fyrir þessa heift og þessa reiði, meðal annars komandi frá forystufólki í stjórnarandstöðunni sem talaði um að fara nákvæmlega þessa leið fyrir tólf – þrettán árum, að spyrja þjóðina hvort það eigi að halda áfram viðræðum við Evrópusambandið. Við erum ekki finna upp hjólið,“ segir hún.
„Margir hafa spurt hvers vegna við hófum ekki bara viðræður, við höfum alveg umboð til þess, ég held að mistökin sem voru gerð árið 2009 af hálfu þeirrar ríkisstjórnar, það var mikill meirihluti 60-70% sem voru fylgjandi því að sækja um. Það voru mistök að fara ekki í upphafi þessa leið að spyrja þjóðina og síðan að spyrja hana aftur þegar samningar nást.“
Það eru ýmis atriði til að líta til og eru ekki allir sérfræðingar sammála, þar á meðal hvort vöruverð sé lágt á Íslandi og hvort það muni lækka við inngöngu í ESB.
„Ég vil nú frekar halda mig við skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands frekar en Morgunblaðið. Það hefur sýnt sig meðal annars að matarkarfan lækkaði þegar Svíþjóð og Finnland gengu í Evrópusambandið.“
Mikið er um tilfinningar í umræðunni. Það sé auðveldara að hafna aðildarviðræðunum.
„Það er miklu auðveldara að slá upp nei. Eitt öflugasta tæki í pólitík, sem hefur verið spilað á í árþúsundir, það er ótti, óvissa, ógn. Það er það sem mér finnst ákveðinn hópur vera að gera núna. Það er svo auðvelt að slengja fram einhverju sem þarf síðan að hrekja. Tölum um Evrópuherinn, sem er algjört bull.“
Það hafi aldrei hvarflað að neinum að í tengslum við veru Íslands í NATO þurfi íslensk ungmenni að ganga í her. „Það hefur aldrei komið til þess og mun aldrei koma til þess,“ segir hún.
„Það sem er verið að spila á er ótti og hræðsla. Og vonin um að fólk kynni sér ekki málin. Það sem ég er að sjá er að fólk vill fá að vita meira. Það vill koma getgátunum og vangaveltunum út af borðinu.“
Varðandi þann möguleika að næsta ríkisstjórn slíti aðildarviðræðum þá telur Þorgerður Katrín að þeir verði að eiga það við sig.
„Sjálfstæðisflokkurinn er eini flokkurinn sem hefur talað um pólitískan ómöguleika, ef þjóðaratkvæðagreiðslan er ekki þeim hagfelld. Þá ætla þeir ekki að vinna að því, gott og vel, ef það verður já í þjóðaratkvæðagreiðslunni og þeir tjúllast yfir því, þá finnst mér þeir ekki hafa neinu hlutverki að gegna.“
