Það er sammerkt þeim nágrönnum okkar í austri, sem gengið hafa til lið við áhrifamestu og stærstu samvinnuhreyfingu álfunnar, að ánægja þeirra með aðildina hefur vaxið hratt og stórum frá því þeir samþykktu, stundum með naumindum, að verða fullgild þátttökuríki í Evrópusambandinu.
En reynslan er auðvitað ólygnust, eins og jafnan fyrr og síðar.
Samningurinn sem þessar þjóðir fengu að gera, rýna og skoða var augljóslega þeirrar náttúru í huga meirihluta landsmanna að geta aukið almannahag, enda hefði hann ella ekki verið samþykktur af augljósum ástæðum. Fólkið fékk að sjá. Það fékk að því leyti tækifæri til að máta sig við framtíð sína.
Og var einhver einasta manneskja í þessum þjóðríkjum með hjartað í buxunum yfir því að þátttaka í ESB myndi ræna hana auðlindum, fullveldi og sérstöðu á sviði menningar og siðvenja? Svarið er þvert nei. Enda á Evrópusambandið engar auðlindir. Ekki frekar en að sambandið stjórni aðildarríkjunum og þvingi þau til að taka upp regluverk sem það ákveður einhliða, sem er alrangt, enda stjórnar ESB ekki aðildarríkjum, heldur stjórna þau ESB. Fullveldi er með öðrum orðum aðall sambandsríkjanna.
En það er þetta með ánægjuna. Líklega er hún afar góður og mikilsverður mælikvarði á ágæti samninganna sem þjóðirnar hafa gert við ESB. Langflestir þegnarnir innan raða þessara ríkja sjá það nefnilega og upplifa á eigin skinni að aðildin hefur aukið hag og velsæld almennings.
Þetta fólk fékk nefnilega að sjá og meta. Það fékk að vita meira en minna. Því var ekki neitað um sjálfsagðar upplýsingar, sem eru einmitt lykilatriði í lýðræðisríkjum, og til þess bærar að alþýðan geti tekið ákvörðun að yfirveguðu ráði. Samningar og viðræður færa fólki þá vitneskju.
Tölfræðin í þessum efnum er raunar stórmerkileg. Af 27 aðildarríkjum er ánægjan meira en 50 prósent í 24 ríkjanna – og í flestum tilvikum er hún um og yfir 70 af hundraði. Hjá frændum okkar á Norðurlöndum mælist hún frá 76 prósent til 85 prósent. Hæst mælist ánægjan hjá enn öðrum frændum okkar á Írlandi, 86 af hundraði, og er þar komin eyja sem reiðir sig meðal annars á fiskveiðar í sameiginlegu sjávarútvegskerfi sambandsins, ólíkt því sem Íslendingar myndu gera, enda liggur efnahagslögsaga Frónverja ekki að landhelgi nokkurs annars aðildarlands, og þjóðin við ysta haf á enga sameiginlega stofna með ríkjum ESB. Og er þá efnahagslegur stöðugleiki ónefndur, sem vegur þungt eins og fyrra samningsferlið sýndi með óyggjandi hætti.
„Húsnæðisvextir á evrusvæðinu eru að jafnaði 3,1 prósent en eru 8,9 prósent á Íslandi.“
Skoðum Möltu sem dæmi, litla eyju í Miðjarðarhafi, þar sem íbúar eru álíka margir og á Íslandi, en Maltverjar hafa sex þingmenn á Evrópuþinginu, líkt og Íslendingar fengju við inngöngu. Maltverjar samþykktu aðild árið 2003 með litlum mun, en 53,6 prósent eyjarskeggja samþykktu samninginn, en 46,6 prósent þeirra voru andvígir honum. Og hver er reynslan eftir nærfellt aldarfjórðung innan sambandsins? Hún er sú að 79 prósent Maltverja kveðast nú um stundir styðja aðildina af fullum huga, og 92 prósent þeirra telja að þjóðin hafi almennt hagnast af þátttökunni. Svarið getur varla verið meira afgerandi fyrir fámenna eyju í Evrópu.
Ánægjan stafar ekki síst af jafnvægi og stöðugleika í efnahag aðildarríkjanna, og er skemmst að minnast orða Seðlabankastjóra Króatíu sem fullyrti nýverið í viðtali á Íslandi að eftir nýlega inngöngu Króata í ESB hefðu landsmenn loksins losnað undan ófyrirséðum sveiflum á gjaldmiðli sínum og jafnframt farið að njóta fyrirsjáanleika í ríkisfjármálum. Hann var afdráttarlaus.
En betri vaxtakjör ráða auðvitað mestu fyrir alþýðu manna. Þó það nú væri. Húsnæðisvextir á evrusvæðinu eru að jafnaði 3,1 prósent en eru 8,9 prósent á Íslandi. Stýrivextir á evrusvæðinu eru 2 prósent, samanborið við 7,75 prósent á Íslandi. Og þetta eru staðreyndir sem skipta meginmáli, því mánaðargreiðsla af 50 milljóna króna húsnæðisláni á evrusvæðinu svarar til 190 þúsund króna, en upphæðin nemur yfir 390 þúsund krónum á Íslandi. Ávinningurinn af evrunni er augljós.
En svo er það samkeppnin. Í stað viðvarandi fákeppni – og líklega er örkeppni nærri lagi – og dæmigerðs samráðs á meðal flutningafyrirtækja, matvöruverslana, olíufélaga, tryggingasala og viðskiptabanka, sem er landlægt á Íslandi, leggur Evrópusambandið megináherslu á frjálsa samkeppni og öflugri neytendavernd en þekkist í öðrum álfum heimskringlunnar.
Og tökum dæmi af bifreiðatryggingum, en ár hvert greiðir Spánverji sem nemur tæpum 47 þúsund krónum fyrir téða þénustu, Pólverji og Tékki 54 þúsund, Þjóðverji ríflega 75 þúsund, Finni 90 þúsund, Svíi rúm 100 þúsund og Íslendingur 144 þúsund.
Svo er matarkarfan að meðaltali 56 prósentum dýrari á Íslandi en innan landa ESB, svo vitnað sé í fréttir RÚV í gær.
Ástæða alls þessa er að erlend fyrirtæki vilja ekki taka þátt í krónuhagkerfi. Þau líta ekki við öðru en samkeppnishæfum gjaldmiðli, rétt eins og stórútgerðin á Íslandi, sem hefur fyrir löngu flúið krónuna sakir þess að hún er óhæf til útflutnings.
