Í Kastljósi RÚV í síðustu viku var dæmigert augnablik þar sem andstæðingur Evrópusambandsins afhjúpaði fátæklegan málflutning sinn.
Þar mættust Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra og Guðrún Hafsteinsdóttir formaður Sjálfstæðisflokksins. Þar sagði Guðrún að ef þjóðin segði já í þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst væri það „óútfylltur tékki til Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur sem mun þá halda á samningsumboðinu og leiða okkur inn í Evrópusambandið. Það er það sem er verið að kjósa um.“
Þessar fullyrðingar Guðrúnar Hafsteinsdóttur eru auðvitað þvæla. Pistlahöfundur efast ekki um að máttur Þorgerðar Katrínar sé mikill en hún er ekki þess umkomin að taka sér einræðisvald og leiða þjóðina móðurlega inn í Evrópusambandið eða þvinga hana þangað inn. Það er þjóðin sem ræður.
Enn einu sinni talar einn af fulltrúum nei-hópsins niður til þjóðarinnar. Talsmenn nei-sins hafa gert sér að leik að tala eins og íslenskur almenningur sé svo bernskur og viljalaus að hann láti plata sig eins og ekkert sé. Talað er eins og rænulaus þjóð muni áður en hún viti af verða hluti af Evrópusambandinu án þess að hafa verið spurð álits. Allt verði það Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur að kenna. Já, mikill er máttur Þorgerðar Katrínar!
Er ekki kominn tími til að lyfta umræðunni á aðeins hærra plan? Þvaður á ekki erindi í umræðuna þótt mikið sé um það. Mikilvægar kosningar eru fram undan og þær snúast um aðildarviðræður við Evrópusambandið en ekki um það hvort þjóðin vilji ganga inn í sambandið.
Stundum finnst manni eins og Viðreisn sé ein um að keyra á já-umræðunni. Allavega fær flokkurinn fremur litla hjálp frá samstarfsflokkum í ríkisstjórn. Samfylkingin, stærsti flokkur landsins, virðist hafa þá stefnu að ekki skipti höfuðmáli hvort þjóðin segi já eða nei í þjóðaratkvæðagreiðslunni, niðurstaðan verði rétt á hvorn veginn sem hún verði. Málflutningurinn er eitthvað á þessa leið: „Segjum bara já því það má vel skoða málið. Ef niðurstaðan verður já þá er það rétt en ef hún verður nei þá er það líka rétt.“
Minna má á að þjóðir hafa stundum kosið verri kostinn fremur en þann betri, eins og Bretar gerðu eftirminnilega með Brexit og sjá nú mjög eftir, eins og skoðanakannanir sýna.
Afstaða Samfylkingarinnar til þjóðaratkvæðagreiðslunnar í ágúst er að sumu leyti skiljanleg en samt of vesældarleg hjá öflugum jafnaðarmannaflokki sem á að fagna allri Evrópusamvinnu. Það sem bjargar flokknum þegar kemur að frammistöðu í baráttunni fyrir já-inu er öflugt einstaklingsframtak Dags B. Eggertssonar.
Samkvæmt skoðanakönnunum hefur já-ið haft yfirhöndina hjá þjóðinni. Það er ekki einkennilegt enda ætti að blasa við að skynsamlegt er að kanna hvað í boði er. Eins og Jón Ásgeir Jóhannesson kaupsýslumaður, sem gert hefur ótal samninga um ævina, hefur sagt um þjóðaratkvæðagreiðsluna: „Það er skrýtið að segja nei við að skoða.“
Já, skrýtið er það sannarlega, en við sjáum þetta neikvæða viðhorf víða. Nýlega stofnuðu fimm íslenskar ungliðahreyfingar félagið Ung gegn ESB sem mun berjast fyrir því að þjóðin segi nei 29. ágúst. Hinir ungu félagsmenn eru vitanlega úr Vinstri grænum, Sósíalistum, Miðflokki, Framsóknarflokki og Sjálfstæðisflokknum. Sem sagt the usual suspects.
Það er leitt að þetta unga fólk sé svo þröngsýnt að það vilji ekki einu sinni skoða hvað sé í boði í viðræðum við Evrópusambandið og taka síðan upplýsta ákvörðun. En sjálfsagt hefur þetta unga fólk alist upp við það á flokkskontórnum að sjá rautt þegar Evrópusambandið berst í tal.
Ætli já-sinnar að hafa betur í kosningunum 29. ágúst þurfa þeir að vera sýnilegir og tala til þjóðarinnar. Nei-liðið fer hamförum í neikvæðum og þröngsýnum málflutningi sínum og lætur eins og verið sé að kjósa um aðild að Evrópusambandinu en ekki framhald viðræðna. Þeim málflutningi þarf að svara af festu, hátt og skýrt.
Hinn stóri hópur sem segir já þarf að mæta galvaskur til leiks og láta í sér heyra þannig að tekið verði eftir. Þar á meðal er jákvætt ungt fólk sem vill sjá hvað í boði er enda stendur því ekki á sama um framtíð sína. Skiljanlega.
