Þorvaldur Gylfason

Hugmyndin um aukið hlutverk forseta Íslands í stjórnskipaninni er öðrum þræði ættuð frá Gylfa Þ. Gíslasyni og Ólafi Jóhannessyni í ritgerðum þeirra í Helgafelli 1945. Þeir vildu skera upp herör gegn spilltu flokksræði, og það vil ég líka. Sjá greinar þeirra hér: "Hlekkur á Helgafell 1945":http://notendur.hi.is/gylfason/Helgafell1946.html Gylfi og Ólafur vöruðu báðir við veldi stjórnmálaflokka og hagsmunahópa, sem voru þá þegar farnir að hegða sér eins og „ríki í ríkinu” (orð Ólafs). Þess vegna vildu þeir, að þingmönnum yrði fækkað og forseta Íslands væru í öryggisskyni færð aukin áhrif til að vega á móti flokksvaldinu, t.d. heimild til að skipa utanþingsstjórn við sérstakar aðstæður. Þetta er leiðin, sem Austur-Evrópuþjóðirnar hafa margar kosið að fara í nýjum stjórnarskrám eftir 1991, enda eru þær skaðbrenndar af gerræði eins og við. Þingræði og forsetaræði eru falskar andstæður. Það er hægt að fara milliveg; það heitir semi-presidential government (sjá t.d. google) og tíðkast í ýmsum hlutföllum. Finnsku hlutföllin eru fín, finnst mér, Rússar ganga of langt. Sigurður Líndal prófessor lýsir hlutverki forsetans vel í grein sinni „Stjórnskipuleg staða forseta Íslands“ í Skírni 1992. Svanur Kristjánsson prófessor hefur einnig fjallað um málið í grein sinni „Stofnun lýðveldis – nýsköpun lýðræðis“ í Skírni 2006. Mikilvæg lesning hvort tveggja.