Karlar í kjólum

Um helgina fagna Íslendingar frelsi einstaklingsins til þess að vera eins og hann er, elska og sofa hjá án þess að kyn skipti þar sköpum. Þetta er helgin þar sem allir elska alla og Íslendingar flykkjast í tugþúsunda tali niður í bæ til þess ganga saman í gleðigöngu.

Þar klappa gagnkynhneigðir fjölskyldufeður með samkynhneigðum, tvíkynhneigðum og transfólki. Karlar klæðast bleiku og konur haldast í hendur. Í gleðigöngunni er ekkert tabú. Meira að segja borgarstjóranum er fagnað þegar hann setur upp rauðan varalit og fer í kjól í tilefni dagsins.

Það er líka tilefni til að fagna. Einu sinni flúðu hommar land vegna fordómanna. Í dag er þeim hampað með gleðigöngu. Lagaleg réttindi þeirra eru í flestum atriðum tryggð, meðal annars rétturinn til að ganga í hjónaband. Þar skipar Ísland sér sess í fámennum hópi þjóða. Íslendingar eiga líka fyrsta lýðræðislega kjörna þjóðarleiðtogann sem er opinberlega samkynhneigður.

Í 76 löndum er það glæpsamlegt að vera samkynhneigður, tvíkynhneigður eða transgender. Í tíu löndum varðar glæpurinn dauðarefsingu eða fangelsisvist. Í nýlegu lagafrumvarpi í Úkraínu var lagt til að umræða um samkynhneigð yrði einnig gerð refsiverð. Þar gekk enginn gleðigöngu, gangan var stoppuð af og aðstandendur hennar barðir á götum úti.

Hér eru allir glaðir, hamingjusamir og frjálsir.

Bara ef það væri þannig alla daga, umburðarlyndið er ekki alltaf algjört. Að vera hinsegin þýðir að vera ekki eins og normið gerir ráð fyrir. Enn heyrum við af hommum sem hafa fengið nóg af háðsglósum. Það krefst kjarks að standa með sjálfum sér og enn frekar að taka þátt í opinberri umræðu. Þeim sem gera það ber að þakka.

Umræðan er nefnilega afar mikilvæg, ekki síst fyrir ungt fólk sem upplifir sig öðruvísi, stúlkur sem skilja ekki af hverju þær verða ekki skotnar í strákum og drengi sem horfast í augu við sjálfa sig í speglinum en sjá stelpu. Það þarf að koma því til skila að þau séu jafn eðlilegir og heilbrigðir einstaklingar og aðrir, litróf lífsins sé bara svona. Sumir heillast af konum, aðrir af körlum, enn aðrir af einstaklingum óháð kyni. Stundum vilja strákar ganga um í kjólum og setja á sig naglalakk þótt þeir upplifi sig sterkt sem stráka og vilji líka spila fótbolta.

Þetta þurfa börnin að heyra. Ekki bara vegna þess að þau eiga rétt á því að vera eins og þau eru en ekki eins og samfélagið ætlast til af þeim út frá staðalmyndum um hlutverk kynjanna, heldur líka vegna þess að í íslenskri rannsókn kom fram að andleg heilsa samkynhneigðra ungmenna er verri en gagnkynhneigðra jafnaldra þeirra. Samkynhneigð ungmenni eru 25 sinnum líklegri til að hafa endurtekið reynt að svipta sig lífi og um 40 prósent samkynhneigðra stúlkna hafa gert tilraun til þess.

Baráttan er ekki unnin enn.

Þess vegna er gleðigangan svo mikilvæg. Hún gefur okkur ástæðu til að líta um öxl og fagna þeim áföngum sem hafa náðst, horfa fram á veginn og senda þau skilaboð til umheimsins að það sé meira en í lagi að vera svolítið hýr á brá.