Það sem ekki má segja

Alþingi logaði á föstudaginn. Ástæðan var að banki, sem er með of marga starfsmenn í landi í kreppu með bankageira sem er alltof stór, ákvað að skera niður kostnað.

„Til skammar!“ heyrðist á þinginu. Jón Bjarnason, þingmaður Vinstri grænna, vildi að stjórnmálamennirnir gripu inn í. „Landsbankinn ber ríka samfélagsskyldu, ekki síst vegna þess að hann er í meirihlutaeigu ríkisins og við gerum kröfu til hans,“ sagði hann. Eygló Harðardóttir, þingkona Framsóknarflokksins, spurði hvort ríkisstjórnin ætlaði að sitja aðgerðarlaus hjá meðan ósköpin gengju yfir.

Það er skiljanlegt að fólk í þorpum úti á landi vilji hafa þar bankaútibú, svo það séu fleiri störf í heimabyggð, og svo það sé styttra að fara í bankaútibúið. Það eru þeirra hagsmunir. Stjórnmálamenn eiga hins vegar að hugsa um hag heildarinnar út frá markvissri stefnu.

Staðreyndin er sú að íslenska bankakerfið er alltof stórt, starfsmenn of margir og útibúin of mörg. Þeir sem borga fyrir það er almenningur á Íslandi. Miðað við höfðatölu eru tvisvar sinnum fleiri bankaútibú á Íslandi en í Svíþjóð. Við erum líka með miklu fleiri útibú en Norðmenn, Finnar og Danir miðað við höfðatölu.

Eftir að internetið var fundið upp og heimabankar þróaðir varð óþarfi fyrir fólk að fara í bankaútibúin, nema í undantekningartilvikum. Bankaþjónusta er ekki eins og heilbrigðisþjónusta. Það er ekki lífsnauðsynlegt að búa stutt frá bankaútibúi. Það eru ekki mannréttindi að láta bankagjaldkera afgreiða sig, frekar en að nota heimabanka.

Ef við leyfum stjórnmálamönnum að stjórna bönkum bjóðum við hættunni heim. Þeir fara að nota bankann til að komast til áhrifa og verða vinsælir, gegn hagsmunum almennings. Næst fara þeir að skipta sér af því hvaða fyrirtæki fái lán, því þau séu svo mikilvæg.

Grikkir og Spánverjar eru á barmi hruns vegna þess að hagkerfi þeirra eru ekki samkeppnishæf. Þeir eyða meiru en þeir skapa. Þeir vita að þeir eyða of miklu, en þeir ná ekki samkomulagi um hvar eigi að spara, því allir vilja spara annars staðar. Og þegar fólk byrjar að kvarta yfir aðhaldi eru fáir sem vilja setja sig í skotlínuna með því að styðja hann, en þess fleiri sem vilja afla sér vinsælda með því að mótmæla því sem er í eðli sínu óvinsælt. Það eru ekki bankakreppur eða lausafjárskortur sem setja þjóðir endanlega á hausinn, heldur óhagræði og ósjálfbærni, sem stefna Jóns Bjarnasonar leiðir okkur rakleitt í.