Tvær af mikilvægustu frumreglum vestrænna lýðræðisríkja eru frjáls skoðanaskipti og lýðræðislegar kosningar. Það vill svo til að fylgismenn og meðlimir ríkisstjórnarflokkanna hafa helst gagnrýnt Ólaf Ragnar Grímsson fyrir þetta tvennt; að boða til þjóðaratkvæðagreiðslu og taka þátt í opinberri umræðu um deilumál í þjóðfélaginu.
Dagur B. Eggertsson, varaformaður Samfylkingarinnar, gekk lengst í þessu í sjónvarpsfréttum Stöðvar 2 á sunnudag, eftir að Ólafur Ragnar hafði sagt Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra vera á móti sér. „Ég held að það sé mjög vont, ef að það er verið að reyna að kljúfa þjóðina um eitthvað sem á að geta sameina hana, það er að segja það að velja næsta forseta til framtíðar.“ Hann vill að forsetinn tali „til þess að sameina þjóðina, því að nóg er sundrungin hjá okkur samt.“
Þeir sem eru við völd fara gjarnan fram á samstöðu og gagnrýna sundurlyndi. Þeir eru líka andsnúnari þjóðaratkvæðagreiðslum. Árið 2004, þegar Samfylkingin var ekki í ríkisstjórn, var hún sátt við að forsetinn vísaði lögum í þjóðaratkvæðagreiðslu. Valdhafarnir, framsóknarmenn og sjálfstæðismenn, voru hins vegar ósáttir og undirbjuggu í kjölfarið að breyta stjórnarskránni til að gera forsetann óvirkann. Nú hefur þetta snúist við. Forsetinn fær mestan stuðning frá framsóknar- og sjálfstæðismönnum. Viðhorfið gagnvart Ólafi Ragnari og forsetaembættinu mótast þannig af hagsmunum. Svona afhjúpar umræðan um forsetann hvernig afstaða flokkanna stýrist af þeirra eigin hagsmunum, frekar en hagsmunum almennings eða grundvallaratriðum. Þeir sem hafa valdið vilja að forsetinn sé valdalaust sameiningartákn, ófær um að færa valdið til þjóðarinnar í einstaka málum.
Þjóðfélagsumræðan á Íslandi fer gjarnan í hjólför og skotgrafir flokksræðisins. Þjóðkjörinn forseti er í einstakri aðstöðu til að rísa fyrir ofan þetta í umræðunni. Við upphaf kosningabaráttu sinnar hefur Ólafur Ragnar hins vegar ákveðið að sækja í gömlu áróðurshefð flokksræðisins. Ólafur beitir nú sömu tækni og Davíð Oddsson gerði á hátindi ferils síns sem forsætisráðherra. Davíð og félagar hans svöruðu gagnrýni með því að stimpla fólk og fjölmiðla sem hluta af Baugsliðinu. Nú fer Ólafur Ragnar sömu leið og stimplar DV sem hluta af stuðningsmannaliði Þóru Arnórsdóttur, sjónvarpskonu og forsetaframbjóðanda. Ólafur Ragnar uppnefnir DV „daglega viðbót við kosningabaráttu Þóru“. Þetta er gamla aðferðin til að grafa skurði skotgrafarhernaðar í umræðunni og ýta öllum ofan í þær.
Staðreyndin er að DV hefur engin tengsl við Þóru eða kosningabaráttu hennar. Munurinn á henni og Ólafi Ragnari er að hann hefur verið forseti í 16 ár og verið umdeildur gerandi í valdastöðum í marga áratugi. Þóra er, eins og hann bendir sjálfur á, fyrst og fremst búin að vera sjónvarpskona undanfarin ár. Í þeim tilfellum sem eitthvað gagnrýnivert hefur komið í ljós í fortíð Þóru, eða jafnvel maka hennar, hefur DV hiklaust bent á það á undan öðrum.
Það er ekki rangt í sjálfu sér, heldur rétt, að stunda gagnrýna umræðu um mál sem fólk er ósammála um. Það er ekki heldur rangt að leyfa þjóðinni að ráða í umdeildum og mikilvægum málum, heldur almennt rétt. Forsetinn getur gert þetta allt; án þess að stimpla fólk, stunda skotgrafarhernað og sýna valdhroka þegar hann er spurður spurninga.
Seinni hluti viðtals DV við Ólaf Ragnar birtist í miðvikudagsblaði DV. Við lestur á því getur fólk tekið afstöðu til stefnu og persónuleika forsetans út frá hans eigin orðum.
Hemmi Gunn fallinn frá