Alþingi þarf að láta rannsaka einkavæðingu Íslenskra aðalverktaka árið 2003. Fyrirtækið var þá selt til aðila tengdum Framsóknarflokknum, eignarhaldsfélagsins AV, fyrir undirverð og þrátt fyrir að félagið hefði ekki átt hæsta tilboðið í hlut ríkisins í verktakafyrirtækinu. Þessi sala var dæmd ólögleg í Hæstarétti Íslands vorið 2008 en ekki var fallist á skaðbótakröfu stefnendanna í málinu, Trésmiðju Snorra Hjaltasonar og JB Byggingarfélags, sem boðið höfðu í verktakafyrirtækið á móti AV. Í dómnum var fallist á að kaupendurnir, sem voru stjórnendur Íslenskra aðalverktaka, hefðu búið yfir meiri upplýsingum um eignir félagsins en aðrir tilboðsgjafar og að upplýsingar um raunverulegt verðmæti eigna fyrirtækisins hefði ekki legið fyrir.

Hið opinbera hefur ekki ráðist í heildstæða rannsókn á einkavæðingu ríkisfyrirtækja á síðustu 20 árum og hugmyndir um sérstaka rannsókn á einkavæðingu bankanna döguðu uppi eftir hrunið 2009. Einkavæðingu bankanna var reyndar gerð þokkaleg skil í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis í fyrra. Svo virðist sem flest það sem skiptir máli um þá einkavæðingu hafi komið fram í dagsljósið: Inntak þess er að Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn hafi komið sér saman um að selja ríkisbankana til manna sem þeim voru þóknanlegir.

Öðru máli gegnir hins vegar um umfjöllun um einkavæðingu ÍAV. Ef frá eru taldar blaðagreinar sem skrifaðar hafa verið um málið á síðustu árum höfum við minni yfirsýn yfir þessa einkavæðingu en sölu bankanna. Engin opinber stofnun eða eftirlitsaðili hefur rannsakað og fjallað um hvernig staðið var að þessari sölu og hvaða afleiðingar hún hafði fyrir kaupendurna. Einkavæðing Íslenskra aðalverktaka féll til dæmis utan við þann ramma sem unnið var eftir í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis og því var ekki rætt um hana þar.

Til að mynda er ekki almennilega vitað hverjir það voru í reynd sem keyptu Íslenska aðalverktaka þó nokkrir af lykilstjórnendum ÍAV hafi verið skráðir fyrir eignarhaldsfélaginu sem keypti hlutinn. Litlar sem engar upplýsingar liggja fyrir um fjárhagslega afkomu þeirra félaga sem stóðu að kaupunum og hvað varð um ýmsar eignir Íslenskra aðalverktaka. Ársreikningum þessara félaga hefur ekki verið skilað til Ríkisskattstjóra, til að mynda ársreikningum Draga ehf., móðurfélagi ÍAV frá árinu 2004 og þar til eftir bankahrun þegar Arion banki tók félagið yfir. Þá liggur heldur ekki fyrir hvað varð um hagnaðinn sem Íslenskir aðalverktakar fengu í sinn hlut þegar Blikastaðalandið á milli Reykjavíkur og Mosfellsbæjar var selt á rúma 6 milljarða króna árið 2008.

Blikastaðalandið hafði verið verðmetið á 900 milljónir króna í einkavæðingunni árið 2003 en kaupendur félagsins lét framkvæma nýtt verðmat á landinu eftir kaupin og var landið þá metið á 4.5 milljarða króna. Dómur Hæstaréttar snérist að mestu um þá vitneskju stjórnenda ÍAV að Blikastaðalandið hefði verið vanmetið í bókhaldi verktafyrirtækisins. Tveir af þeim stjórnendum ÍAV sem komu að einkavæðingunni, Stefán Friðfinnsson forstjóri og Jón Sveinsson stjórnarformaður, hafa hins vegar auðgast vel á liðnum árum. Sá síðarnefndi er til dæmis skráður fyrir verðmætum fasteignum sem áður voru í eigu ÍAV.

Það sem við hins vegar vitum fyrir víst um þessa einkavæðingu er að hún var flokkspólitísk. Halldór Ásgrímsson, formaður Framsóknarflokksins, hafði óeðlileg afskipti af sölunni þegar hann lét þau boð ganga inn á á fund framkvæmdanefndar um einkavæðingu að tvö af tilboðunum væru jafn góð að hans mati. Einn af nefndarmönnum Sjálfstæðisflokksins, Baldur Guðlaugsson, lét bóka það í fundargerð að afskipti Halldórs væru óeðlileg og ekki samkvæmt þeim reglum sem nefndin átti að vinna eftir. Fyrir liggur einnig að framámaður í Framsóknarflokknum, Helgi S. Guðmundsson, hringdi í einn hugsanlegan tilboðsgjafa í ÍAV og réði honum frá því að gera tilboð þar sem „foringinn“ Halldór væri búinn að ákveða hver fengi að kaupa hlut ríkisins í verktakafyrirtækinu.

Einungis þessi atriði um flokkspólítísk afskipti Halldórs af sölu ÍAV eru nægjanleg ástæða fyrir íslenska ríkið til að láta rannsaka þessa einkavæðingu. Sú staðreynd að Hæstiréttur Íslands dæmdi einkavæðinguna ólöglega árið 2008 er hneyksli fyrir þáverandi ríkisstjórn og opinbera stjórnsýslu á Íslandi og áfellisdómur yfir því hvernig staðið var að sölu fyrirtækisins. Í slíkri rannsókn þarf einnig að varpa ljósi á það sem lítið er vitað um í einkavæðingu Íslenskra aðalverktaka því í raun er rekstrarsaga fyrirtækisins eftir einkavæðinguna 2003 lokuð bók vegna skorts á upplýsingum um fjármál þess. Sala ríkisins á ÍAV er eina einkavæðingin í sögu Íslands sem dæmd hefur verið ólögleg í Hæstarétti, og verður þar af leiðandi að teljast versta einkavæðingin hingað til. En samt vitum við ennþá svo lítið um hana af því hún hefur ekki verið rannsökuð til hlítar.