Það besta við þjóðaratkvæðagreiðsluna á laugardag var að með henni gat fólkið í landinu sneitt hjá stjórnmálamönnum og þeirra eiginhagsmunaáróðri. Umræðan án stjórnmálamanna er á hærra plani en með þeim, líkt og sýndi sig í gerjuninni í kjölfar Búsáhaldabyltingarinnar þegar rödd almennings yfirnæfði allt. Undanfarið höfum við aftur horfið til fyrri tíma, þar sem stöðugur áróður stjórnmálamanna dynur á fólki. Allur virðist áróðurinn snúast um hvort stjórnmálamennirnir hafi rétt fyrir sér og hvort þeir eigi frekar að vera við völd en aðrir stjórnmálamenn. Þetta skiptir hagsmuni almennings nánast engu máli. Engu er hægt að treysta sem þeir segja, því eiginhagsmunir þeirra lita öll þeirra orð.

Meira en helmingur þjóðarinnar mætti til að kjósa í kosningum, þar sem annar valmöguleikinn var algerlega úreltur. Helmingur þjóðarinnar mætti bara til að segja „Nei“. Þetta var ekki val, heldur yfirlýsing. Mætingin ein og sér er yfirlýsing um vilja til að kjósa í kosningum og hafa áhrif á stór mál, eins og þau tilfelli þar sem hver borgari á að greiða hundruð þúsunda króna fyrir gráðuga bankamenn.

Formenn stjórnarandstöðuflokkanna láta hins vegar eins og engin hugarfarsbreyting og lýðræðiskrafa sé orðin í þjóðfélaginu. Þeir líta á „Nei-ið“ sem „Já“ við þeim. Bjarni Benediktsson fullyrti í gær að niðurstaða kosningarinnar væri vantraustyfirlýsing á ríkisstjórnina. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Framsóknarflokksins, fylgdi í kjölfarið og krafðist þess að ríkisstjórnin færi frá og að boðað yrði til kosninga í vor, væntanlega undir þeirri knýjandi þörf að þeir tveir komist til valda.

En þjóðaratkvæðagreiðslan var ekki leið til að velja á milli flokka, heldur leið til að sneiða hjá flokkunum. Hvorki Sigmundur Davíð né Bjarni skipta máli í samhengi við þjóðaratkvæðagreiðsluna.

Helstu forsprakkar ríkisstjórnarinnar sýna litlu meiri skilning á lýðræðiskröfunni í þessu máli. Steingrímur og Jóhanna brugðust með offorsi við ákvörðun forsetans um að vísa Icesave-samningnum til þjóðarinnar. Jóhanna sagði kosninguna „marklausa“ og Steingrímur virðist vilja gera forsetann óvirkan til að koma í veg fyrir „að forsetinn, þegar honum dettur það í hug, stöðvi framgang mála,“ eins og hann orðaði það í Silfri Egils í gær.

Hagsmunir þjóðarinnar nú snúast ekki um að flytja völd á milli stjórnmálaflokka, heldur að flytja völd frá stjórnmálaflokkum til almennings. Aðeins 13 prósent þjóðarinnar treysta Alþingi. Formenn flokkanna skilja ekki að meirihluti Íslendinga treystir þeim ekki og trúir ekki orði af þeim endalausa áróðri sem þeir láta út úr sér og þjónar þeim eina tilgangi að koma þeim sjálfum til valda. Þess vegna gerðust þau undur og stórmerki að 63 prósent þjóðarinnar lögðu á sig að mæta til að kjósa í „marklausri“ þjóðaratkvæðagreiðslu.