Nýjasta hugmyndin til að gera Ísland fremst í heimi er að hér verði stofnsettur einhvers konar „griðastaður“ frjálsrar fjölmiðlunar, þar sem fjölmiðlar heimsins geti birt upplýsingar án þess að hafa áhyggjur af að yfirvöld beiti þá refsingum.

Birgitta Jónsdóttir, þingmaður Hreyfingarinnar, talar nú fyrir þingsályktunartillögu um vernd heimildarmanna og fleiri nauðsynlegar umbætur. Framtak Birgittu og félaga er nauðsynlegt og sýnir um leið hversu mikið litlir flokkar geta haft fram að færa á Alþingi. Eins og oft áður er hins vegar ekki álitið nóg að bæta kerfið á Íslandi landsmönnum til heilla, heldur er hugmyndin að heilla útlendinga. Ætlunin með lögunum er nefnilega ekki síst að fá erlenda fjölmiðla til að flytja hingað starfsstöðvar sínar, eftir hugmynd forsprakka uppljóstrunarsíðunnar Wikileaks.

Ísland er aftur á móti nær því að vera griðastaður fyrir nauðgara en griðastaður fyrir blaðamenn, þegar horft er til dómafordæma. Fyrrverandi sjónvarpsstjóri Skjás eins fékk til að mynda dæmda eina og hálfa milljón króna í miskabætur frá blaðamanni, meðal annars vegna þess að sagt var frá því í slúðurmola að hann hefði verið uppnefndur „Maggi glæpur“. Blaðamenn á Íslandi eiga stöðugt á hættu að vera dæmdir til að borga margra mánaða útborguð laun í vasa þeirra sem eru til umfjöllunar. Meira að segja tvíræðni, sem er aðalsmerki margra erlendra fjölmiðla, hefur verið gerð refsiverð fyrir dómi. Að teknu tilliti til íslenska dómskerfisins er ekki skrýtið að blaðamenn hér á landi hafi ýmist haldið sig til hlés eða tekið drottningarviðtöl meðan erlendir fjölmiðlar fjölluðu um vafasama auðmenn frá Íslandi.

Íslenskir dómarar veita blaðamönnum harðari fjárhagslegar refsingar en barnaníðingum. Í október síðastliðnum var 43 ára maður dæmdur til að borga átta ára stúlku 600 þúsund krónur í miskabætur fyrir að þukla á kynfærum hennar. Það er 900 þúsund krónum minna en það hefði kostað hann að kalla sjónvarpsstjóra „glæp“ í gríni. Í mars árið 2008 voru konu dæmdar 1,2 milljónir í miskabætur frá manni sem braut á henni. Hann hafði haldið henni í gíslingu á heimili hennar, þar sem hún bjó með eins árs barn, og gengið í skrokk á henni og nauðgað henni.

Og hvað ætli samsvari miska þess sem er uppnefndur „glæpur“ í gríni í slúðurdálki dagblaðs? Jú, í september 2008 kom svarið, þegar ung stúlka fékk 1,5 milljónir króna í miskabætur. Hún var misnotuð af afa sínum frá fjögurra ára til fimmtán ára aldurs.

Rétt eins og Ísland hafði hvorki mannauðinn né reynsluna til að starfrækja alþjóðlega fjármálamiðstöð er kerfið okkar líklega ekki tilbúið til að fóstra alþjóðlega rannsóknarblaðamennsku. Dómgreind íslenskra dómara hefur leitt þá að þeirri niðurstöðu að heilbrigt sé að dæma blaðamenn til greiðslu svipaðra miskabóta og nauðgara, barnaníðinga og ofbeldismenn. Það væri óskandi fyrir Íslendinga að hingað flyttu erlendir fjölmiðlar starfsstöðvar sínar unnvörpum, en engin lög munu forða þeim frá dómgreind íslensku dómarastéttarinnar.