Þúsundir Íslendinga glíma við skuldir sem aldrei var samið um. Myntkörfulán sem stofnað var til á vafasömum forsendum eru að sliga fleiri í kreppunni en nokkurt eitt annað. Sofandi ríkissstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur hefur ekki að neinu marki komið til hjálpar því fólki sem á um sárast að binda og getur ekki lengur borgað af himinháum skuldum vegna bíla eða húsnæðis.

Þegar ríkisstjórn Geirs Haarde setti neyðarlög haustið 2008 var lagt upp í björgunarleiðangur fyrir banka og sparifjáreigendur. Í hruninu var tekin sú ákvörðun með einu pennastriki að leggja hundruð milljarða króna umfram lagaskyldu til að enginn tapaði innlánum sínum. Skuldarar áttu að standa undir endurreisninni með í sumum tilvikum margföldun upphaflegra lána. Síðan hefur hálfkák átt sér stað við að bjarga venjulegu, heiðarlegu fólki frá gjaldþroti. Úrræðin hafa þó öll verið í skötulíki og einungis til þess fallin að veita gálgafrest.

Einn ljósgeisli í svartnætti skuldanna braust fram í síðustu viku þegar héraðsdómarinn Áslaug Björgvinsdóttir dæmdi myntkörfulán ólögleg. Skuldari var hundeltur af fyrirtækinu Lýsingu til greiðslu á okurláni sem til varð með vístölutengingu við erlenda gjaldmiðla. Fæstir átti von á því að dómstólar myndu láta skuldara njóta réttlætis og sanngirni.

En það ótrúlega gerðist og skuldarinn vann mál bílalánaníðinganna. Dómarinn gerði það sem ríkisstjórnin átti að vera búin að gera og dæmdi drápsklyfjarnar ólöglegar. Lýsing hefur nú ákveðið að fara með málið fyrir Hæstarétt. Þar kemur væntanlega í ljós hvort spilaborg myntkörfulánanna hrynur.

Nú er ráð fyrir forsætisráðherra að reka af sér slyðruorðið og tryggja lög til verndar skuldurum. Fólkið sem býr við þau lífskjör að laun standa í stað og allur kostnaður hefur hækkað á ekki að þurfa að búa við þann skepnuskap að vera rekið í gjaldþrot vegna hluta sem aldrei var samið um.

Ríkisstjórninni er óhætt að gera sér grein fyrir því strax að þegar greiðsluvilji tugþúsunda Íslendinga hverfur er annað hrun sjálfgefið. Og þá verður ekki hægt að bjarga fjármagnseigendum eða bönkum. Þá hrynur illræmt lánakerfi til grunna án þess að hægt verði að ganga í vasa almennings. Þess vegna er ástæða til að setja lög til verndar fólki sem ofsótt er af bönkum og lánafyrirtækjum.

Þannig yrðu höfuðstólar lækkaðir með handafli í þeirri von að hinn breiði massi skuldara rísi undir greiðslum.