Iðnó: Tilbrigði við stef eftir Þór Rögnvaldsson
Leikstjórn: Inga Bjarnason
Búningahönnun: Fitore Berisha
Ljós: Jóhann Bjarni Pálmason

Það var ánægjulegt að koma í Iðnó á sunnudagskvöldið, þetta hús sem er svo þrungið andblæ löngu liðinna leikkvölda. Af hverju finnst manni þau öll hafa verið góð, í endurminningunni?! Að þessu sinni tróð flokkur leikenda undir stjórn Ingu Bjarnason þar upp með leikrit eftir Þór Rögnvaldsson sem nefnist því einfalda nafni Tilbrigði við stef.

Stefið er fengið úr leik Strindbergs, Hinni sterkari, sem fram fer á kaffihúsi; þar setjast tvær konur við sama borð; þær hafa þekkst fyrir þó fátt hafi verið með þeim um skeið, önnur lætur móðan mása, hin segir ekki neitt – ekki með orðum, en því meira með þögulum viðbrögðum. Á daginn kemur að þær hafa barist um sama manninn; rimma þeirra snýst að sjálfsögðu um hvor sé „hin sterkari“, eiginkonan eða viðhaldið, því að Strindberg var á þeim árum, er hann samdi leikinn, afar upptekinn af „glímu kynjanna“, valdabaráttu karla og kvenna í ástar- og hjúskaparsamböndum. Sjálfur stóð hann í erfiðum skilnaði um það leyti, skilnaði sem lagðist svo þungt á hann að hann missti nánast vitið og þurfti að skrifa sig frá ósköpunum – sem hann gerði í þessum leik og ýmsum öðrum. Af hverju skyldu þeir aldrei sjást á íslenskum sviðum nú orðið? Sýning leikflokksins, sem nefnir sig engu sérstöku nafni, fer ekki fram í aðalsalnum, heldur veitingasalnum á efri hæð; áhorfendur sitja við borð eins og á kaffihúsi sem er vel til fundið, því að leikurinn – eða öllu heldur leikirnir – fara, sem fyrr segir, fram í þess konar umhverfi.

Fyrrnefnt stef Strindbergs tekur Þór sem sé upp og býr til fjögur tilbrigði við, lauslega sniðin að íslenskum samtíma: fyrst er texti Strindbergs leikinn, svo koma tilbrigðin í sama mynstrinu: tvær konur hittast á kaffihúsi og einnig tveir karlar; í flestum tilvikum er einhvers konar þríhyrningsflækja að baki. Það er út af fyrir sig aðdáunarvert þegar höfundar sýna slíkan kjark að leggja sinn eigin texta upp að texta Strindbergs, þó naumast verði sagt að Þór hafi nokkru sinni náð strindbergsku flugi; atriðin fannst mér býsna misáhugaverð, „samtöl“ kvennanna yfirleitt betri en karlanna (kannski af því þær lágu nær Strindberg); einkum var síðasta samtalið röflkennt og á mörkum þess að vera boðlegt. Auk þess hygg ég að betur hefði farið á því að enda ekki sýninguna á því, heldur hafa það strax á eftir hléinu – ef það átti á annað borð að vera inni – og leyfa konunum að ljúka leiknum.

Leikendurnir fjórir, Lilja Þórisdóttir, Valgeir Skagfjörð, Guðrún Þórðardóttir og Gunnar Gunnsteinsson, hafa lítið sést á undanförnum árum, þó að öll séu þau menntaðir leikarar. Ekki má heldur gleyma Ólafi Þór Jóhannessyni í hlutverki þjóns. Þau skiluðu öll sínu mjög sómasamlega og ástæðulaust að hampa einum umfram annan. Búningarnir féllu vel að verkinu og yfirleitt fór ágætlega um leikinn þarna í kaffisalnum. Það hefur verið undarlega dauft yfir Iðnó það sem af er vetri; þar hefur verið lífleg leikstarfsemi síðustu ár og illt til þess að vita ef hún á að verða eitt af fórnarlömbum kreppunnar.

Jón Viðar Jónsson