Þeir Íslendingar, sem fylgjast með fréttum úr öðrum löndum og heimshlutum og hafa áhuga á alþjóðastjórnmálum, hafa væntanlega flestir heyrt getið baráttukonunnar Aung San Suu Kyi austur í Búrma, sem nú heitir víst reyndar formlega Myanmar. Þar hefur grimm og gjörspillt herforingjastjórn setið að völdum í rúma tvo áratugi og óvíða býr almenningur við jafnmikið stjórnmálalegt harðræði. Helsta von milljóna landsmanna er barátta Suu, eins og hún er nefnd í daglegu tali þar eystra, en hún hefur frá árinu 1988 haldið uppi öflugu andófi gegn herforingjastjórninni, þrátt fyrir að hafa setið í stofufangelsi og fangelsi í nærfellt tvo áratugi. Á þeim tíma hefur henni hlotnast margvíslegur heiður í öðrum löndum, hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1991 og þýsk mannréttindaverðlaun sama ár. Nú um stundir er hennar sjaldnar getið í fréttum en áður, en þó berast alltaf öðru hverju fregnir af henni og hetjulegri baráttu hennar og víst er að mörgum vesturlandabúum þykir sem örlög hennar minni um margt á sögu Nelsons Mandela. Hann sat í fangelsi í 28 ár, en hafði sigur að lokum.

Vestræn ríki hafa mörg reynt að einangra herforingjastjórnina í Búrma, meðal annars með viðskiptaþvingunum, en þær tilraunir hafa ekki borið tilætlaðan árangur. Kínverjar hafa séð sér hag í að selja herforingjunum vopn og nokkur gráðug fyrirtæki, einkum bresk, hafa virt tilmæli um að eiga ekki viðskipti við herforingjana að vettugi. Þá höfðu íslenskir fjárglæframenn, sem nú eru flestir illa þokkaðir hér heima og sumir farnir á hausinn, um skeið uppi fyrirætlanir um starfsemi í landinu og kölluðu fyrirtæki sitt Heillaráð. Það nafn hefði orðið öfugmæli, ef af fyrirætlunum hefði orðið, en sem betur fer varð ekkert úr þeim.

Jakob F. Ásgeirsson hefur lengi fylgst með baráttu Aung San Suu Kyi og þekkir betur gang mála í Búrma en aðrir Íslendingar. Það stafar öðru fremur af því, að á námsárum sínum í Oxford komst hann í kynni við enskan eiginmann Suu, fræddist af honum og tók síðar þátt í baráttu fólks á Norðurlöndum fyrir málstað lýðræðissinna í Búrma.

Árangur þess starfs má sjá á þessari bók. Hún er ekki eiginleg ævisaga Suu. Bókin hefur að geyma þætti um ævi hennar, baráttu og starf síðastliðin tuttugu ár. Þættirnir eru samfelldir að því leyti að þeir eru í tímaröð, en fjalla annars um einstök atriði í sögu Suu og fjölskyldu hennar og mynda þannig eina heild. Þeir eru allir einkar vel samdir og stórfróðlegir um örlagasögu þessarar miklu baráttu- og hugsjónakonu og fjölskyldu hennar. Í bókarauka er birt ritgerð Aung San Suu Kyi, „Frelsi frá ótta“, sem kom fyrst út í ritgerðasafninu „Freedom from Fear and Other Writings“ árið 1991. Sú bók er tvímælalaust eitt af merkari stjórnmálaritum síðari ára og ég vil leyfa mér að beina þeim tilmælum til Jakobs, að hann sjái til þess að hún komi sem fyrst út á íslensku í heild.

Það er því miður ekki algengt, að íslenskir fræðimenn taki sig til og skrifi bækur um alþjóðamál; miklu algengara er að slík rit séu þýdd, ef þau á annað borð koma út á íslensku. Af þeim sökum á Jakob F. Ásgeirsson þakkir skildar fyrir framtakið.

Þessa litlu bók hefur ekki borið ýkja hátt í jólabókaflóðinu, en hún er tvímælalaust ein af perlunum í útgáfunni þetta árið.

Jón Þ. Þór