Fréttir

Háskólinn gæti fengið 50 milljóna króna sekt

Háskóli Íslands í endurskoðun Evrópusambandsins – Svört skýrsla innri endurskoðunar

Kristinn H. Guðnason
Mánudaginn 19. mars 2018 09:00

Háskóli Íslands má búast við hárri sekt, nálægt 50 milljónum króna, vegna slælegs utanumhalds reikninga tengdum rannsóknarstyrkjum frá Evrópusambandinu. Forsvarsmenn skólans segja að skólinn hafi lent í endurskoðun og hafi svarað aðfinnslum sem komu þar fram. Sektin er til komin vegna eldri styrkveitinga og snýr að samræmingu verkefna. Samkvæmt upplýsingum frá skólanum hafa verið gerðar ráðstafanir til að þetta endurtaki sig ekki.

Telja endurskoðunina „nánasarlega“

Málið var rætt á fundi Háskólaráðs þann 1. mars síðastliðinn og rætt hvernig bregðast ætti við. Samkvæmt upplýsingum sem DV fékk frá fjármálasviði skólans er ekki komin endanleg tala, en þar fékkst staðfest að Háskólinn hefði fengið endurskoðun og aðfinnslur hefðu komið þar fram.

Um er að ræða styrki úr sjöundu rammaáætlun Evrópusambandsins, FP7, frá árunum 2007 til 2013. Alls veitti Evrópusambandið 51 rannsóknarstyrk til Háskóla Íslands og teknar voru þrjár stikkprufur til að athuga hvort skólinn héldi nægilega vel utan um launagreiðslur, reikninga og fleira því tengt.

Háskólinn sendi svar til Evrópusambandsins þann 6. mars þar sem ýmsum aðfinnslum endurskoðenda var mótmælt. Halldór Jónsson, sviðstjóri vísinda- og nýsköpunarsviðs, sem hefur umsjón með styrkjunum, viðurkennir þó að skólinn muni að öllum líkindum þurfa að greiða til baka upphæð sem nemur 400 þúsund evrum, um 48 milljónum króna. Það er visst hlutfall af þeim heildarstyrkjum sem skólinn fékk. „Þetta er ekkert sem við ráðum ekki við en við munum þurfa að skera niður til að mæta þessu.“ Málið er þó ekki komið á það stig enn.

Hvað brást í ferlinu?

„Styrkveitingar frá Evrópusambandinu lúta mun strangari reglum en aðrar styrkveitingar, til dæmis frá Norðurlöndunum og jafnvel Ameríku. Kerfið er flókið og tekur reglulegum breytingum. Við erum alls ekki eini skólinn sem hefur lent í þessu heldur skólar víðs vegar í álfunni líka. Sumt af því sem kemur fram í endurskoðuninni finnst okkur vera mjög nánasarlegt.“

Launagreiðslur, tímaskýrslur og tækjakaup í ólagi

Endurskoðunin þarf ekki að koma forsvarsmönnum Háskólans á óvart. Í skýrslu sem innri endurskoðun skólans lét gera í nóvember árið 2016 um erlenda rannsóknarstyrki kom fram að ýmislegt væri í ólestri í sambandi við þá.
Helst ber að nefna samræmingu styrkja eftir deildum og sviðum og það er einmitt það sem endurskoðun Evrópusambandsins gagnrýnir skólann fyrir nú. Í skýrslu innri endurskoðunar segir:

„Í einu verkefninu hefur fyrirtæki ábyrgðarmanns fengið 7,8 m.kr. greiddar en það er ekki aðili að rannsóknarsamningnum og er sonur hans skráður fyrir vinnunni“

„Helstu niðurstöður eru að verkaskipting milli vísinda- og nýsköpunarsviðs og fræðasviða varðandi erlenda rannsóknarstyrki er ekki skýr. Verkefni vísinda- og nýsköpunarsviðs og annarra stjórnsýslusviða eru ekki skilgreind í reglum Háskóla Íslands. Ekki liggja fyrir starfslýsingar fyrir sviðsstjóra sameiginlegrar stjórnsýslu. Ekki eru til reglur eða verklagsreglur um erlenda rannsóknarstyrki við Háskóla Íslands. Eftirlitið með erlendum rannsóknarstyrkjum er hvorki samræmt né markvisst innan skólans.“ Enn fremur: „Engin yfirsýn er yfir umsóknir eða rannsóknarsamninga sem eru í gildi við Háskóla Íslands.“

Samkvæmt skýrslunni fylgdu þessi vandamál inn í núverandi rammaáætlun Evrópusambandsins, H2020, sem tók gildi árið 2014 og rennur út árið 2020. Kemur fram að tímaskýrslur séu ekki yfirfarnar mánaðarlega, launagreiðslur séu ekki alltaf í samræmi við rannsóknarsamninga, verklagsreglum ekki fylgt við innkaup á tækjum, skriflegir samningar ekki gerðir við samstarfsaðila og fleira. Alls voru fimm þættir metnir í mikilli áhættu og þrír í mjög mikilli áhættu sem bregðast þarf við innan þriggja mánaða.

Sem dæmi um að reglum hafi ekki verið fylgt segir í skýrslu innri endurskoðunar: „Við skoðun á launakostnaði í fimm H2020 verkefnum árið 2015 kom í ljós að bókuð var aukagreiðsla upp á 2,9 m.kr. til akademísks starfsmanns í formi yfirvinnu og doktorsnemi fékk greidda 116 þús.kr. fasta þóknun ofan á mánaðarlaun sín. Í einu verkefninu hefur fyrirtæki ábyrgðarmanns fengið 7,8 m.kr. greiddar en það er ekki aðili að rannsóknarsamningnum og er sonur hans skráður fyrir vinnunni. Auk þess var greitt fyrir flug, gistingu og ráðstefnugjöld fyrir hann sem verktaka í verkefninu.“

Gamlar syndir

Halldór segir að Háskólinn hafi brugðist við og unnið að því að samrýma og betrumbæta sitt vinnuferli. Þetta ætti því ekki að koma fyrir aftur. „Þetta eru gamlar syndir.“

Samkvæmt upplýsingum frá Evrópusambandinu geta háskólar misst rannsóknarstyrki í nokkur ár gerist þeir brotlegir við reglur. Halldór segir enga hættu á því. „Það er mjög vanalegt að skólar lendi í endurskoðun og þurfi að greiða einhverjar fjárhæðir. Stundum kemur það fyrir að skólar eiga inni og fá greiðslu frá Evrópusambandinu. Við höfum áður fengið mun hærri upphæðir en þetta til baka.“

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Ekki missa af

Dauði Denise
Fréttir
Í gær

Bjarni telur sig vita hver kveikti í bænahúsi Votta Jehóva – Hettuklæddur brennuvargur í Árbæ –„Satan, þú getur ekki stöðvað Jehovah“

Bjarni telur sig vita hver kveikti í bænahúsi Votta Jehóva – Hettuklæddur brennuvargur í Árbæ –„Satan, þú getur ekki stöðvað Jehovah“
Fréttir
Í gær

Bróðir Jönu ítrekað sendur heim af sjúkrahúsinu á Akureyri í sjálfsvígshugleiðingum – Hvattur til að flytja suður

Bróðir Jönu ítrekað sendur heim af sjúkrahúsinu á Akureyri í sjálfsvígshugleiðingum – Hvattur til að flytja suður
Fréttir
Fyrir 2 dögum

Danir hrauna yfir Íslendinga: Sjá tækifæri til að senda innflytjendur og múslima til Íslands – Athugasemdakerfi Extra Bladet logar

Danir hrauna yfir Íslendinga: Sjá tækifæri til að senda innflytjendur og múslima til Íslands – Athugasemdakerfi Extra Bladet logar
Fréttir
Fyrir 2 dögum

Guðmundur Andri um hátíðina á Þingvöllum: „Þetta var sérkennileg lífsreynsla“

Guðmundur Andri um hátíðina á Þingvöllum: „Þetta var sérkennileg lífsreynsla“