Skipað að rassskella yngri börnin

„Ef yngri krakkarnir pissuðu undir þá áttum við sem vorum eldri að taka þau og rassskella þau. En maður reyndi kannski að taka lakið og fela það í staðinn,“ segir Reynir Ragnarsson sem var með elstu börnunum á Hjalteyrisheimilinu er hann var sendur þangað árið 1972, þá 12 ára gamall.

Heimilið var rekið af strangtrúuðum hjónum úr Hvítasunnukirkjunni, Einari Gíslason og Beverly Sue Dögg Gíslason, sem bæði eru enn á lífi. Reynir man vel eftir vistinni á Hjalteyri og ber hjónunum ekki vel söguna frekar en Jón Hlífar Guðfinnuson og systir hans heitin, Margrét Wium Sigurðardóttir.

„Ef maður sagði eitthvað vitlaust, blótaði eða eitthvað, þá var maður tekinn inn á baðherbergi og skrúbbaður í manni kjafturinn með sápu,“ segir Jón Hlífar Guðfinnuson sem hefur lagt fram kæru á hendur Einari og Beverly.

Jón Hlífar var vistaður á barnaheimili sem hjónin ráku á Hjalteyri við Eyjafjörð á áttunda áratugnum. Heimilið var einkarekið og því sjálfstætt en starfaði með gildi Hvítasunnukirkjunnar að leiðarljósi. Í viðtali við DV lýsir Jón Hlífar dvöl sinni á heimilinu ítarlega og greinir þar frá miklu andlegu og líkamlegu ofbeldi.

Á meðal annarra heimildamanna DV eru fleiri fyrrum vistbörn á heimilinu og ættingjar þeirra auk mæðgna sem búsettar voru á Hjalteyri og áttu sinn þátt í því að heimilinu var lokað. Viðmælendur blaðsins eru á einu máli um að Einar og Beverly hafi stjórnað heimilinu með harðri hendi. Fram kemur að hjónin hafi hindrað samskipti barnanna við fjölskyldur sínar eftir fremsta megni og reynt að innræta þeim trúarskoðanir Hvítasunnukirkjunnar. Þegar leitað var til Einars Gíslasonar vísaði hann öllum þessum ásökunum á bug.

Ekki hefur verið fjallað um barnaheimilið á Hjalteyri í fjölmiðlum áður og aðeins er minnst á það lítillega í skýrslu sem forsætisráðuneytið vann árið 2007 í kjölfar þess að Breiðavíkurmálið kom fram í dagsljósið. Þar kemur fram að barnaverndarnefnd Akureyrar hafi gert athugasemdir við starfsemina árið 1977 og heimilið hafi verið til umfjöllunar hjá Barnaverndarráði Íslands í talsverðan tíma. Árið 1980 var rekstri barnaheimilisins endalega hætt.

Harður húsbóndi

„Hann var harður húsbóndi,“ segir Reynir og rifjar jafnframt upp strangt trúaruppeldi á heimilinu. „Oft var valið eitt barn og látið syngja kristilegt lag í matsalnum. Einu sinni þegar ég var valinn sagði ég nei. Þá skipaði Einar Gísla mér að koma fram í eldhús þar sem hann náði mér niður og settist ofan á mig,“ segir Reynir og bætir við: „Ég fékk ekki að borða þetta kvöld.“

Reynir var sonur Sigurbjörns Ragnars Jóhannssonar lögreglumanns og var sendur á Hjalteyri fyrir tilstuðlan prests í Hafnarfirði þar sem hann bjó. „Ég var svolítill ólátabelgur þegar ég var krakki. Það var verið að forða mér frá slæmum félagsskap. En ekki fór ég í betri félagsskap.“ Foreldrar Reynis heimsóttu hann á 13 ára afmæli hans og fengu að fara með hann til Akureyrar. Þar sagði Reynir föður sínum frá því að honum líkaði dvölin á Hjalteyri alls ekki. Að sögn Reynis fór faðir hans í kjölfarið á skrifstofu Einars og las yfir honum. „Eftir þetta var aðeins meiri friður.“

Reynir segist hafa gert það sem í hans valdi stóð til að hjálpa yngri börnum á heimilinu og þegar á leið færði hann sig upp á skaftið. Er hann var 14 ára var hann rekinn heim eftir að hafa slegist við Beverly. „Hún réðist á vin minn, Magga frá Akureyri, og fór að rífa í hárið á honum og svona. Þá réðist ég á hana. Ég var bara að vernda krakkana.“ Reynir hyggst leita réttar síns líkt og Jón Hlífar hefur gert. „Ég vil endilega koma þessu öllu í dagsljósið.“

Meira »