Hreindýrin farin af Fljótsdalsheiðinni

Óhætt er að segja að Kárahnjúkavirkjun er á meðal umfangsmestu og umdeildustu virkjunarframkvæmdum landsins. Desjárstífla, Sauðárdalsstífla og Kárahnjúkastífla stífla farveg Jökulsár á Dal og mynda Hálslón. Jökulsá á Dal er stífluð við Fremri Kárahnjúk og er það stærsta stíflan, svokölluð Kárahnjúkastífla.

Stíflan er 700 metra löng og 198 metra há grjótstífla, stærsta grjótstíflan í Evrópu og meðal þeirra stærstu í heiminum. Hálslón er 57 ferkílómetrar að stærð og vatnshæðin eru 625 metrar. Lónið fyllist yfirleitt síðsumars og þá er vatni veitt um yfirfall þar sem það steypist í um 90 metra háum fossi niður í Hafrahvammagljúfur.

Mikill styr stóð um þessa virkjun og margir óttuðust áhrif hennar á umhverfið, auk þess sem þeir sáu á eftir landinu sem lenti undir lóninu. Nú þegar fimm ár eru liðin frá þessum framkvæmdum er ljóst er að enn er mörgum spurningum ósvarað en margir hafa áhyggjur af Lagarfljótinu, hreindýrin hafa að mestu yfirgefið svæðið, gæsir og tófur fluttu sig líka til og heimamenn hafa áhyggjur af því að umferð um svæðið styggi rollurnar.

Skarphéðinn Þórisson, líffræðingur, fylgist með afdrifum hreindýra og heiðargæsa og skoðar áhrif framkvæmdanna á hálendinu á þessar tegundir. „Í stuttu máli þá var 57 ferkílómetrum sökkt fyrir Kárahnjúkavirkjun. Þetta svæði nýttu hreindýr áður, þetta var gróið land að hluta og það er náttúrulega eftirsjá af því. Landið sem fór undir lónið var hallandi á móti suðri, þar tók seint fyrir beit og í hörðum vorum var alltaf mjög snjólétt þarna sem gat komið sér vel þegar hreindýrin voru að bera. Það gagnaðist líka gæsinni sem verpti þarna. Það var gott að eiga þetta skjól.“

En þó að hreindýrin hafi misst þetta land þá hefur ekki fækkað í stofninum. „Hreindýrin hafa hins vegar breytt háttum sínum á síðustu árum. Þau voru áður að sumarlagi mikið á Vesturöræfum, í kringum Snæfell og á Fljótsdalsheiði en hafa fært sig mikið austar, nær fjörðunum, yfir á Hraunin, Múlann og Öxi. Þau eru búin að yfirgefa Fljótsdalsheiðina að mestu leiti, kannski að hluta vegna framkvæmdanna en tíðarfar og beit spilar þar eflaust inn í. En ég reikna með að þau muni leita meira inn á Snæfellisöræfin í framtíðinni.

Það eru eru sem betur fer engar vísbendingar um að þau séu að verða léttari eða lélegri. En umhverfisráðherra fór fram á það þegar hann heimilaði virkjunina að það yrði fylgst með hreindýrum og gæs í tíu ár á starfstíma virkjunarinnar en það er ekki komin lokaniðurstaða í þetta enn,“ segir Skarphéðinn.

Nánar er fjallað um málið í helgarblaði DV. Áskrifendur að DV.is geta lesið alla fréttina ef þeir ýta á meira

Tengdar fréttir

Lagarfljótið verður aldrei samt

Meira »