„Allir bankarnir voru með einhvers konar bónus- og kaupaukakerfi. Ég þekki ekki hvernig það var í útlánadeildunum en einhvers konar umbunarkerfi var ein skýringin fyrir því að bankamenn höfðu svona ofboðslegar tekjur á undanförnum árum,“ segir Gylfi Magnússon, viðskiptaráðherra.

Bjarni Ármannsson var rekinn úr stöðu bankastjóra skömmu eftir að nýir eigendur tóku yfir Glitni. Lárus Welding var ráðinn hans í stað og hóf nýja stórsókn sem fólst í því að stórauka útlán. Starfsmenn á lánasviði fengu bónusa fyrir útlán til fyrirtækja og gátu þar með hækkað laun sín til mikilla muna.

Gylfi hefur ekki upplýsingar um hvernig slíkum kerfum var hagað í tilteknum bönkum en segir bónusa af þessu tagi mjög varasama.

„Það er alveg augljóst og vel þekkt dæmi víða annars staðar frá að svona bónuskerfi sem hvetur menn til að veita sem flest lán og eru einhvern veginn tengd afköstum er mjög varhugavert í bankarekstri. Eiginlega af augljósum ástæðum. Það getur hvatt menn til, eins og í þessu tilfelli, að lána meira en góðu hófi gegnir og fá bónusinn greiddan. Síðan kemur ekki í ljós fyrr en eftir einhvern tíma að lánveitingin var mjög vanhugsuð, lánið fer í vanskil og lánastofnunin tapar stóré,“ segir Gylfi. Hann segir bónuskerfi eins og það sem tíðkaðist í Glitni vera mikið í umræðunni vestan hafs.

„Í Bandaríkjunum hafa menn á undanförnum mánuðum verið mjög hugsi yfir einmitt þessu því þeir sem voru að selja svokölluð undirmálsfasteignalán höfðu hag af því að lána sem flestum sem mest og oft langt umfram það sem var eðlilegt í ljósi fjárhagsstöðu og fyrirsjáanlegrar greiðslugetu lántakandans og innheimtuþóknunar af þessum lánveitingum. Þeir greiddu starfsmönnum sínum bónusa en síðan kom skellurinn ekki fyrr en seinna þegar í ljós kom að lántakendur gátu ekki staðið í skilum.“

Gylfi vill ekki leggja mat á hvort bónuskerfið hafi verið ein af stærstu ástæðum þess að Glitnir varð gjaldþrota. Hann segir kerfið samt sem áður stórhættulegt.

„Mér þykir alls ekki ólíklegt að þegar menn fari yfir þessi mál verði það niðurstaðan að bónuskerfin, hvort sem það var í útlánum eða öðru, hafi verið stórhættuleg. Og hvatt menn til þess að gera hluti sem litu vel út á pappírum til skamms tíma en enduðu síðan með ósköpum þegar öll kurl voru komin til grafar.“

En viðgangast bónuskerfin í bönkunum í dag?
„Ég hef ekki nákvæmar upplýsingar um það hvernig menn innan bankanna hafa hugsað að gera þetta í framtíðinni. Ég veit það alveg að vilji minn stendur til þess að það verði farið yfir þessi mál og sérstaklega séð til þess að bankarnir séu ekki með kerfi, hvort sem þau eru kölluð kaupaukakerfi eða eitthvað annað, sem hvetja til þess að menn fari fram úr sér.“