Ríkisstofnanir með verulegan uppsafnaðan halla eru illa í stakk búnar að takast á við niðurskurð og strangt aðhald. Miðað er við allt að 10 prósenta niðurskurð í rekstraráætlunum kreppunnar. Sá niðurskurður getur orðið mun meiri þegar fram í sækir þar sem skuldir þjóðarbúsins eru svimandi háar og miklu meiri en áætlað var í nóvember síðastliðnum.

Ríkisstjórnin hét því í stefnuyfirlýsingu að standa vörð um velferðina. Ekki er víst að unnt verði að efna það þegar skuldir vegna bankahrunsins eru í þann veginn að ríða þjóðinni á slig.

Aðhald og niðurskurður blasir við í rekstri opinberra stofnana næstu árin vegna bankahrunsins og fjármálakreppunnar. Stjórnarflokkarnir hafa auk þess lagt á ráðin um sameiningu stofnana í hagræðingar- og sparnaðarskyni. Tíminn, sem liðinn er frá því að skuldastaða þjóðarinnar var metin og forsendur viðbragða við bankahruninu voru kynntar í nóvember, hefur leitt í ljós að staðan er verri en áætlað var. Þorvaldur Gylfason hagfræðiprófessor sagði í Fréttablaðsgrein síðastliðinn fimmtudag að forsendur stæðust ekki í tveimur veigamiklum atriðum. Í fyrsta lagi virtust eignir bankanna ekki duga nema í mesta lagi fyrir innistæðum. Það eitt yki líkur á að erlendir kröfuhafar, sem sjá fram á altjón af völdum bankahrunsins, höfði mál gegn íslenska ríkinu.

„Það hefur aldrei áður gerst í fjármálasögu heimsins að bankakerfi lands hafi hlunnfarið erlenda viðskiptavini um fjárhæð sem nemur rösklega fimmfaldri landsframleiðslu heimalandsins, og er þá skaðinn, sem innlendir viðskiptavinir bankanna hafa orðið fyrir, ekki talinn með. Þessi einstæða ósvinna mun loða við Ísland um ókomna tíð.“
Þorvaldur segir einnig að erlendar skuldir þjóðarbúsins stefni í um 240 prósent af landsframleiðslu í árslok 2009 en ekki 160 prósent. „Ekkert land getur borið svo þunga vaxtabyrði, nema miklar erlendar eignir standi móti skuldunum.“
Í fjármálaráðuneytinu eru ekki gerðar athugasemdir við nýjar upplýsingar um skuldabyrðina og bent á að unnið sé samkvæmt áætlunum um niðurskurð hjá ríkisstofnunum.

Nánar í helgarblaði DV.