„Hnuplið helst mjög í hendur við efnahagsástandið. Það er algjör fylgni milli þessarar brotastarfsemi og efnahagsástandsins,“ segir Andrés Magnússon, framkvæmdastjóri Samtaka verslunar og þjónustu. Í desember ber jafnan mikið á smáþjófnuðum úr búðum og áætla samtökin að verslanir verði af hundruðum milljóna í jólamánuðinum einum.

Stolið fyrir sex og hálfan milljarð
Andrés segir að engar tölur séu til yfir hnupl í jólamánuðinum einum og sér. Hinsvegar séu til tölur um kostnaðinn á ársgrundvelli. „Það er þannig að það eru sex til sex og hálfur milljarður í vörum sem er stolið á hverju ári. Heildarkostnaður verslunarinnar af þessari starfsemi er um átta milljarðar. Þá erum við með í huga kostnað vegna öryggisráðstafanna sem allar verslanir grípa til,“ segir Andrés.

540 milljónir á mánuði
Sé sex og hálfum milljarði deilt niður á alla tólf mánuði ársins má áætla gróflega að vörum sé stolið fyrir að minnsta kosti 540 milljónir króna á hverjum mánuði. Andrés segir þó að verslunin glími við stærri vandamál en smáþjófnað í kringum jólin – skipulagða erlenda glæpastarfsemi.

Glíma við erlenda glæpahópa
„Eðli þessarar starfsemi hefur gjörbreyst á undanförnum árum. Mikið stærri hluti af þeim verðmætum sem stolið er, er vegna skipulagðrar starfsemi og útlendinga sem hingað koma gagngert til að stunda þessa iðju. Mat okkar er að 80 prósent af þeim verðmætum sem fara forgörðum sé af völdum fólks af erlendum uppruna og er partur af skipulagðri starfsemi,“ segir hann.

Heimildir ekki nýttar
Andrés segir að Samtök verslunar og þjónustu hafi átt fund með dómsmálaráðherra, Rögnu Árnadóttur, fyrir skemmstu þar sem henni var sýnt hvernig þjófnaðurinn birtist í raun og veru. Hann gagnrýnir að ákæruvaldið nýti sér ekki þær heimildir sem eru fyrir hendi þegar ákærur eru gefnar út á hendur meintum erlendum glæpamönnum.

„Það sem við gagnrýnum er að heimildir í lögum eru þannig, að verði menn dæmdir til þriggja mánaða fangelsisvistar eða meira, þá er heimilt að vísa mönnum úr landi. Við sjáum það að þessi heimild er ekki nýtt af hálfu ákæruvaldsins. Til þess að dómari geti dæmt þannig þá verður krafa þar um að koma fram í ákæru. Það er eitt af því sem við höfum verið að gagnrýna,“ segir hann.