Í Prora á eynni Rügen á Eystrasalti stendur gríðarmikil bygging sem upphaflega átti að verða hótel. Nasistar voru ekki aðeins stórtækir í áætlunum um uppbyggingu æðri kynstofns og útrýmingu þess óæðri. Á meðal tveggja afurða slagorðs nasista, Styrkur gegnum gleði, eru Volkswagen-bjallan, og hótelbyggingin í Prora.
Við stríðslok hvarf hótelið í Prora á bak við járntjaldið sem skildi að austur og vestur, en Bjallan setti svip sinn á götur flestra landa heims, og varð hálfri öld síðar táknmynd uppa á Vesturlöndum og víðar.

Hvíldarstaður verkamanna
Nú gæti orðið þar breyting á því yfirvöld á Rügen telja að tími sé kominn til að horfa fram á við. Þau hafa samþykkt áætlun um að koma á laggirnar ferðamannastað í Prora. Á fimm kílómetra svæði við ströndina getur að líta fimm sex hæða byggingar, sem eru eins í útliti. Upphaflega voru byggingarnar átta talsins, en þrjár þeirra eru nú rústir einar.
Nasistar hófu smíði bygginganna árið 1936 og gert var ráð fyrir að þær gætu hýst tuttugu þúsund gesti. Markmiðið var að þarna gætu verkamenn Þriðja ríkisins notið hvíldar og fengið innrætingu í anda nasismans.
Á hvíldarhótelinu áttu að vera kvikmyndahús, skemmtisalur, sundlaugar og aðstaða svo skip gætu tekið höfn.

Stríðsrekstur setur strik í reikninginn
Adolf Hitler var með fleiri járn í eldinum um þetta leyti, því einnig var unnið ötullega að undirbúningi stríðsrekstrar.
Svo fór að undirbúningur að styrjöld fékk forgang og hinum stórkostlegu byggingaráformum var aldrei lokið. Hótelið í Prora varð aldrei hvíldarstaður lúinna verkamanna. En það nýttist aftur á móti fjölmörgum Þjóðverjum sem griðastaður í loftárásum Bandamanna.
Að lokinni síðari heimsstyrjöldinni lenti hótelbyggingin á sovésku yfirráðasvæði og nýttist sem aðsetur varðstöðvar austurþýska hersins. Byggingarnar hafa staðið auðar síðan Austur- og Vestur-Þýskaland sameinuðust árið 1990.

Íbúðir, kaffihús og diskótek
Fjórar byggingar af þeim fimm sem enn standa hafa verið seldar einkaaðilum. Kaupendur hyggjast koma upp hundruðum íbúða, kaffihúsum, diskótekum, íþróttasölum og sundlaugum til að draga að ferðafólk. Yfirvöld á eynni vilja koma upp farfuglaheimili með fimm hundruð rúmum í fimmtu byggingunni.
Gert er ráð fyrir að framkvæmdir hefjist á næsta ári, en fólk hefur blendnar tilfinningar til áætlananna. Sumir eyjaskeggjar telja að fjöldi ferðamanna á eynni sé nægur nú þegar og byggingunum skuli leyft að standa sem minnisvarði um söguna.
Heike Tagsold, sagnfræðingur hjá skjalamiðstöð Prora, er ein þeirra. „Hérna ætluðu nasistar að fæða fólk og skemmta því og innræta. Þetta er í raun ekki ferðamannastaður,“ sagði hún.

Virðist ekki mannanna verk
Eyjaskeggjar kalla hótelbygginguna Colossus, Báknið, og það er ekki erfitt að skilja hvers vegna. Stærð þessara sex hæða bygginga er yfirþyrmandi. Þær standa á fimm kílómetra strandlengju í líkt og óendanlegum stórum boga.
Það tekur um klukkustund að ganga frá öðrum enda bygginganna til hins. Stærð og umfang bygginganna er svo mikil að aðeins er hægt að ljósmynda þær úr lofti og stærðin gerir að verkum að vart virðist að um sé að ræða mannanna verk, öllu heldur afleiðingar stórfelldra jarðskorpuhreyfinga.
Þegar Þýskaland réðst inn í Pólland 1939 átti bara eftir að ljúka einni byggingu, stórum sal þar sem átti að vera hægt að hafa ofan af fyrir 20.000 gestum.

kolbeinn@dv.is