„Ég myndi setja helminginn inn á höfuðstól lána, ef ég væri með lán, en hinn helminginn myndi ég setja í ríkisskuldabréf,“ segir fjármálaráðgjafinn Ingólfur H. Ingólfsson hjá Spara.is, spurður hvar hann myndi sjálfur leggja inn spariféð sitt, ef hann ætti milljón aflögu.
Þó að á Íslandi sé kreppa er nokkur hópur fólks sem sparar og leggur fé til hliðar í hverjum mánuði. Þar sem vextir hafa tekið miklum breytingum undanfarin misseri er ekki sjálfgefið hvar hagstæðast er að leggja þá inn. Ingólfur segir brýnt að horfa ekki bara á vaxtaprósentuna þegar fólk er að spara til lengri tíma. „Þú færð jafnmikið fyrir fimm prósent vexti í tíu ár og tíu prósent vexti í fimm ár,“ bendir Ingólfur á.

Neyslusparnaður fyrst
Hann segir að fyrsta reglan hjá þeim sem vilji byggja upp sparnað sé að leggja fyrir hluta af mánaðarlaunum sínum í upphafi hvers mánaðar. Upphæðina skuli leggja inn á opinn reikning og vextirnir skipti litlu sem engu máli. „Við miðum við tíu prósent. Það er einfalt að taka tíu prósent af útborguðum launum um leið og þau koma inn á reikninginn. Þetta köllum við neyslusparnað en tilgangurinn með honum er að koma í veg fyrir að detta í raðgreiðslur eða yfirdrátt,“ útskýrir Ingólfur og heldur áfram: „Ef þú þarft á þessum peningum að halda þegar líður á mánuðinn skaltu nota þá, en ekki fyrr. Það getur vel verið að fólki finnist þetta há upphæð en fólk á samt sem áður 90 prósent af laununum eftir til að eyða,“ segir hann og heldur áfram: „Það gæti verið að þú kæmist yfir mánaðamótin án þess að nota peningana en upphæðin er fljót að hækka ef þú notar þetta ekki alltaf,“ segir Ingólfur og ítrekar að fólk eigi ekki að hika við að nota peningana ef það þurfi þess nauðsynlega.

Ríkisskuldabréf álitleg
Ingólfur segir að þeir sem venji sig á neyslusparnað geti, meira að segja í kreppu, látið sig dreyma um að verða ríkir. „Ef þér tekst að byggja upp álitlega upphæð í neyslusparnaði þá getur verið gott að millifæra reglulega yfir á aðra bók. Þeir peningar ættu eingöngu að vera til fjárfestinga þar sem markmiðið er að fá bestu mögulega ávöxtun. Þá þarf að skoða vextina vel,“ segir Ingólfur.
Hann segir að tvennt sé í stöðunni fyrir þá sem vilja fá góða ávöxtun. „Við getum sett peningana beint inn á bankareikning. Þá er best að velja verðtryggðan reikning en þá ertu reyndar að binda þá inni að lágmarki í þrjú ár. Þú getur hins vegar líka keypt ríkisskuldabréf. Þar eru sæmilegir vextir,“ segir Ingólfur en ársávöxtun á meðallöngum sparibréfum hefur verið um 15 prósent undanfarið ár og 10 prósent síðustu fimm ár. Raunávöxtun undanfarið ár hefur verið um 9 prósent, sem er miklu betri ávöxtun en bankarnir bjóða nú. Þó skal bent á að ríkisskuldabréfum fylgir einhver áhætta þar sem gengi bréfanna sveiflast til. Þótt íslensk ríkisskuldabréf séu ekki hátt metin á alþjóðamörkuðum nú eru bréfin talin á meða tryggustu fjárfestinga. Hugsanlegt greiðslufall ríkissjóðs getur til dæmis haft áhrif á gengi bréfanna.
Ingólfur segir að ríkisskuldabréfin hafi það fram yfir verðtryggðu reikningana að fólk getur selt þau nánast hvenær sem það vill. Gengissveiflur bréfanna geti þó gert það að verkum að stundum geti verið óhentugt að selja þau.

Byr býður best
DV bar saman innlánsvexti á verðtryggðum reikningum bankanna en þeir hafa lækkað hratt vegna þess hve ört Seðlabankinn hefur lækkað stýrivexti. Stýrivextirnir fóru hæst í október 2008, í 18 prósent, en fóru nýlega niður fyrir 10 prósent.
Sé horft á þá vaxtaprósentu sem bankarnir bjóða í dag er hagstæðast að leggja sparifé sitt inn á verðtryggða bók hjá Byr. Sá sem ávaxtar eina milljón í tíu ár (fimm ára binding í senn) getur, miðað við núverandi forsendur, átt eina og hálfa milljón eftir tíu ár. Raunvextirnir eru 4,20 prósent. Hjá Íslandsbanka eru raunvextirnir 3,70 prósent en hjá Arion banka og Landsbankanum eru vextirni 3,2 prósent, miðað við fimm ára bindingu. Miðað við óbreytta vexti hagnast sá sem leggur milljón inn á verðtryggða reikninginn hjá Byr um 140 þúsund krónum meira á tíu árum en sá sem velur Landsbankann eða Arion banka. Hafa ber hugfast að vextir bankanna eru breytilegir, rétt eins og verðlagið, en verðtryggingin tekur verðbólguáhættuna út.

Til fróðleiks:
Hvað eru stýrivextir?
Stýrivextir eru nú 9,5 prósent en seðlabanki notar stýrivexti til að hafa áhrif á markaðsvexti. Tilgangur með hækkun stýrivaxta seðlabanka getur verið að hægja á efnahagslífinu, til að berjast gegn verðbólgu, eða til að hækka gengi viðkomandi gjaldmiðils. Með lækkun stýrivaxta, eins og undanfarið hefur gerst, reynir seðlabanki að örva efnahagslífið eða í sumum tilvikum að lækka gengi viðkomandi gjaldmiðils, þótt hið síðarnefnda sé tæpast markmiðið Seðlabanka Íslands nú.