Viðtal: Tómas Þór Þórðarson
Mynd: Úr einkasafni

Björgvin Páll Gústavsson er í dag einn allra vinsælasti Íslendingurinn. Sem landsliðsmarkvörður Íslands í handbolta og silfur- og bronsdrengur hefur hann skotist hratt inn í hjörtu þjóðarinnar. Hann dúkkaði upp sumarið 2008, frekar óþekktur fyrir utan þá sem fylgjast með deildarkeppni í handbolta hér heima. Hann tók á síðustu stundu stöðu Birkis Ívars Guðmundssonar í marki landsliðsins fyrir Ólympíuleikana og hefur ekki litið til baka síðan. Í dag er hann eitt af andlitum Strákanna okkar.

Undir síða hárinu sem er svo stífgreitt af Silver-geli leynist þó magnaður persónuleiki, ákveðinn og skipulagður strákur sem hefur þroskast mikið og hratt frá því hann var vandræðagemlingur í Kópavoginum. Björgvin Páll sat inni á barna og unglingageðdeild Landspítalans um tíma til þess að taka á sínum málum en í raun voru það aðstæðurnar heima fyrir sem hjálpuðu honum hvað mest að þroskast. Hann reynir í dag á hverjum degi að verða betri manneskja og markvörður.

Rússibani í Austurríki
Þegar blaðamaður sló á Björgvin var hann í rólegheitum að gera sig tilbúinn fyrir deildarleik í Sviss þar sem hann spilar með Kadetten í Schaffhausen. Fátt getur stöðvað það að Björgvin verði meistari í ár og fyrst hann var á handboltalegum nótum var ekki annað hægt en að fá hann aðeins til þess að tala um ævintýrið í Austurríki.

„Þetta var rosalegur rússibani sem við vorum í þarna. Við byrjuðum mótið alls ekkert frábærlega með tveimur jafnteflum og mörg lið, kannski flest hefðu brotnað niður en við þjöppuðum okkur saman, unnum Dani, og snérum dæminu við. Þetta mót er náttúrulega mjög erfitt andlega og líkamlega séð. Það voru held ég flestir búnir á því eftir mótið,“ segir Björgvin Páll.

Hann heldur áfram: „Sú tilfinning að vinna bronsleikinn og taka á móti því var eiginlega skemmtilegri en að tapa gullinu á Ólympíuleikunum. Fyrir verðlaunaafhendinguna vorum við allir hoppandi og hlæjandi með Silver-gelið í hárinu. Frakkarnir göptu meira að segja á okkur. Við sáum líka að Króatarnir voru eiginlega í sömu stöðu og við á Ólympíuleikunum. Við vorum sæti neðar en þeir en skemmtum okkur miklu betur.“

Björgvin fékk ekki mikla hvíld eftir að hann kom heim, líf handboltamannsins getur verið erfitt á köflum. „Það var erfitt að koma heim því ég fór í leik tveimur dögum eftir. Svo var aftur leikur á sunnudeginum eftir það og svo er leikur á eftir. Maður fær ekkert að fagna medalíunni fyrr en í sumar í rauninni. En nú tekur vinnan manns bara við og ekki grætur maður það,“ segir Björgvin spakur.
 
Mjög „virkur“ krakki
Björgvin Páll er fæddur á Hvammstanga en flutti ungur í Kópavoginn. Hann bjó þar ásamt móður sinni og systrum en faðir hans var áfram úti á landi. Í æsku var Björgvin mjög óstýrlátur, eiginlega algjör vandræðagemlingur. „Ég var mjög virkur krakki og fann ekki alveg leiðina að því hvernig ég ætti að beisla orkuna,“ lýsir Björgvin þessu. „Ég prófaði ýmsar íþróttir eins og karate, fótbolta og handbolta. Meira að segja prófaði ég dans og var nú beðinn um að mæta ekki aftur eftir fyrsta tímann þar,“ bætir hann við og hlær dátt.

„Ég var hálfgerður vandræðagemlingur en þó alltaf í hófi ef þannig má að orði komast. Það var líka svolítil athyglisþörf sem fylgdi þessu. Síðan fór ég að fá athygli handboltanum líka. Þegar ég var orðinn betri í handboltanum þurfti ég ekkert að vera brjóta rúður eða vera í einhverjum slagsmálum eða einhverju veseni. Það er síðan í áttunda bekk fer ég að stilla mig betur af og hálfgert slökknar á mér utan vallar og ég fer að taka meiri ábyrgð á sjálfum mér og öðrum í kringum mig. Þá fer ég að einbeita mér að því að verða alvöru íþróttamaður. Ég fór að nýta orkuna í það og drauminn sem er að verða einn af fimm bestu markvörðum í heiminum,“ segir Björgvin Páll.

Vistin á BUGL
Þegar Björgvin var upp á sitt versta í æsku sinni var hann settur inn á BUGL, Barna- og unglingageðdeild Landspítalans. Þennan tíma upplifði Björgvin ekki sem neina skömm. Hann nýtti bara þann stutta tíma sem hann var þar inni til þess að fara yfir sín mál. „Ég man vel eftir þessu og fannst þetta bara flottur tími því þetta fékk mig til að hugsa. Mér fannst ég nú ekki alveg eiga heima þarna. Flestum sem fara þarna inn líður eflaust þannig. Þegar ég kom þarna inn má segja að ég hafi ekki verið jafnbrjálaður eða virkur og menn héldu fyrst. Ég var nú bara þarna í körfubolta og að hugsa málin í rauninni. Ég sé ekkert eftir því að fara þarna inn,“ segir hann.

Í dag er orðið mjög algengt að svona virkum krökkum sé gefið róandi lyf á borð við rídalín. Þrátt fyrir allt saman kom aldrei til greina hjá móður Björgvins að beita lyfjum á son sinn. Hann þakkar henni það en Björgvin hefur sjálfur sterkar skoðanir á þannig meðferð. „Í dag má ekki vera aðeins áberandi og hlaupa hraðari en hinir þá vilja margir koma inn læknisfræðinni og dæla lyfjum í fólkið. Það kom aldrei til greina hjá mömmu minni og ég þakka henni fyrir það í dag. Ef það þarf að dæla lyfjum í fólk sem er óþekkt held ég að við séum á vondum stað í þjóðfélaginu. Vonandi er ég í dag bara víti til varnaðar. Óþekkt er ekki eitthvað sem þarf að kveða niður með lyfjum. Ég þurfti bara stað til þess að beina minni athygli og minni orku,“ segir Björgvin ákveðinn.

Afsannaði orð kennarans
Það kemur upp ákveðinn tónn í rödd Björgvins þegar hann ræðir um móður sína. Hann talar um hana af mikilli ástúð og virðingu en þau mæðginin eru afar náin. „Ég elst upp eiginlega bara með mömmu minni þar sem pabbi minn býr á Hvammstanga þegar ég er yngri. Þangað fór ég bara á sumrin í rauninni. Mamma hefur alltaf stutt mig í gegnum tíðina og hjálpað mér mikið. Hún mætti á alla leiki í handboltanum og studdi mig áfram. Stundum fylgdi mér hún meira að segja út á æfingamót,“ segir Björgvin sem hefur síðustu misseri ræktað samband sitt við föður sinn mun meira.

„Eins og ég segi bjó pabbi úti á landi þegar ég var yngri. En hann flutti í Reykjanesbæ fyrir nokkrum árum og því hef ég hitt hann og bræður mína muna meira. Samband okkar hefur styrkst mikið síðustu árin og hann mætir á alla landsleiki. Þetta finnst mér alveg frábært og að auki gefur þetta mér mjög mikið,“ segir hann.

Þroski Björgvins á yngri árum þurfti að vera mjög hraður þar sem snemma þurfti hann að fara taka ábyrgð á fleirum en sjálfum sér. „Mamma var að vinna vaktavinnu frá 8-4 og 4-12 á daginn og því sá ég um uppeldið á yngri systur mínum að hluta til. Hvort sem það var að sækja þær á leikskólann eða elda fyrir þær kvöldmatinn. Það er líka hluti af því sem þroskaði mig hvað mest, að sjá að lífið snýst um fjölskylduna,“ segir hann en aðspurður um hvort hann hugsar stundum til þess hversu langt hann er kominn á ekki lengri tíma en þetta sagði Björgvin frá áhugaverðum hlut, þegar kennarinn hans mælti orð sem hafa fylgt honum síðan.

„Maður er soldið að átta sig meira og meira á því. Ég man þegar ég var í 6. eða 7. bekk sagði kennari við mig, þegar ég hafði verið svolítið óþekkur, að ég yrði aldrei neitt. Þau orð festust aðeins í mér og ég held nú að ég hafi sýnt þeim kennara að hún hafi haft rangt fyrir sér. Maður getur alltaf þroskast og í dag nota ég hverja mínútu til þess að verða betri íþróttamaður og persóna,“ segir hann.

Fór að búa sextán ára
Ungur að árum, aðeins sextán ára, þurfti Björgvin að taka stóra ákvörðun. Móðir hans var að flytja út á land og var aðeins tvennt í boði. Fylgja henni og hætta í handbolta, eða leita sér að íbúð og fara búa einn, aðeins sextán ára gamall. Hann valdi augljóslega seinni kostinn og flutti inn í íbúð sem þáverandi félag hans, HK, hafði til umráða alveg við Digranesið, íþróttahús félagsins. „Þegar mamma flytur út á land þurfti ég að taka ákvörðun. Annað hvort myndi ég flytja með henni og hætta í handbolta eða flytja í þessa íbúð og halda áfram. Þá ákvörðun var ekki erfitt að taka. Að skilja handboltann eftir hefði aldrei gengið og kom aldrei til greina,“ segir hann ákveðinn.

Á endanum urðu þessi umskipti til þess að Björgvin tók handboltann enn fastari tökum þar sem hann eyddi endalausum stundum í íþróttahúsinu að æfa sig. „Það sem var svo gott við íbúðina var að hún var ekki nema í þrettán sekúnda fjarlægð frá Digranesinu þannig það tók mig ekki langan tíma að fara á æfingar. Því jókst bara áhuginn minn á handbolta með því að búa nánast inn í íþróttahúsinu. Ég var þar löngum stundum að æfa mig með bolta, lyfta eða hlaupa,“ segir Björgvin.

Hæsta einkunn allra iðnnema
Þrátt fyrir óstýrlæti sín á yngri árum átti Björgvin Páll aldrei í neinum vandræðum með skóla. Nám var aldrei neitt sem þvældist fyrir honum. Hann átti þó erfitt með að fóta sig eftir grunnskólann eins og svo margir. „Ég klára grunnskólann og næ öllum samræmdu prófunum með stæl. Námið var aldrei neitt vandamál fyrir mig þrátt fyrir virknina. Ég hafði alltaf mjög góðar einkunnir þrátt fyrir það að vera ekki sá vinnusamasti. Eftir það var ég óákveðinn hvað ég vildi gera. Ég fór á íþróttabraut í Fjölbraut í Ármúla en hausinn var alltaf númer eitt, tvö og þrjú í því að verða bestur í handbolta. Mér líkaði vel í Ármúlanum en ég hætti þar og tók mér rúmt hálft ár í það að æfa eins og brjálæðingur,“ segir hann.

Ásamt því að æfa og æfa fékk Björgvin Páll vinnu í Korninu. Þar fékk hann fyrsta áhuga á bakstri en í dag er hann með sveinspróf sem bakari. „Baksturinn heillaði mig mjög mikið og þá sérstaklega kökubaksturinn. Bakarinn er mjög spennandi finnst mér og miklu meira en mér bjóst við á sínum tíma. Þarna er maður að læra svo mikið sem tengist handboltanum, bæði næringa- og örverufræði og svo ýmislegt annað sem tengist handboltanum í raun og veru. Ég hafði alltaf mikinn áhuga á að elda og almennt mikinn áhuga á mat eftir að elda fyrir systur mínar þegar ég var yngri. Kokkurinn kom oft sterklega til greina hjá mér að læra en vinnutíminn þar gekk aldrei upp hvað varðar handboltann. Bakaravinnann hentaði handboltanum miklu betur,“ segir Björgvin sem fór í læri hjá meistara Jóa Fel og hefur náð framúrskarandi árangri sem bakari og nemi.

„Ég vann nemakeppni Kornax og svo fékk ég hæstu iðneinkunn sem var gefin á landinu þegar ég útskrifaðist 2008. Hæstu einkunn allra iðnnema það árið hvort sem það var bakari, kokkur, smiður eða hvað sem er. Mamma tók við þeirri viðurkenningu f yrir mig frá forsetanum. Það var silfurpeningur svipaður þeim og ég fékk á Ólympíuleikunum,“ segir Björgvin Páll.

Hent frá uppeldisfélaginu
Björgvin æfði upp alla yngri flokka HK og var orðin ein af táknmyndum þess liðs á sínum tíma. Hann varð bikarmeistari með liðinu 2003 og sumarið það sama ár varð hann Evrópumeistari U18 ára landsliða með goðsagnakenndu liði Íslands sem innihélt leikmenn á borð við hann, Ásgeir Örn Hallgrímsson og Arnór Atlason. Hann hefur síðan nýtt tímabil með HK. Það var síðan í einum leik gegn Val á útivelli það árið að hann lenti í smá útistöðum við erlendan þjálfara liðsins sem hafði þá nýtekið við HK. Liðið var undir í hálfleik og Björgvin tjáði skoðanir sínar við hann en sá strax eftir því.
„Ég myndi kannski ekki gera þetta í dag en þegar maður er sextán ára flýgur maður svo sem ekkert á vitinu og veit ekki alltaf hvað er rétt og rangt. Við töpuðum leiknum og eftir hann áttaði ég mig á að ég ætti ekki að vera tala svona við þjálfarann, hann ræður nú. Því gekk ég að upp að honum og bað hann afsökunar. Hann tók því alveg, ekkert mál, sagði að ég væri ungur og gerði mistök og við skildum sáttir,“ segir hann.

Björgvin klaraði svo tímabilið sem byrjunarliðsmaður og allt virtist vera í góðu. En eftir tímabilið vildi þjálfarinn fá hann burtu frá HK. Bendir meðal annars á þetta atvik og segir að han muni ekki spila fyrir HK meira, félagið sem hann ólst upp hjá. Þetta var eðlilega sárt. „Hann sagði líka að ég væri ekki góður í hóp og reyndi að finna einhverjar fleiri ástæður. Hann henti líka nokkrum öðrum uppöldum leiköldum í burtu og stjórnin stóð á bakvið hann. Ég var mjög sár yfir þessari ákvörðun, þó ekki ákvörðun þjálfarans, heldur stjórnarinnar. Maður hefði haldið að stjórn HK myndi segja bara nei, þetta eru menn sem eru búnir að vera hér í 10-15 ár og spila upp allra yngri flokka. Það var því svolítið sjokk fyrir mig að þeir myndu ekki stoppa þetta af. Því varð ég að róa á önnur mið og þetta var mjög sárt á sínum tíma,“ segir hann.

Leiðin lá því í eitt tímabil til ÍBV en eftir það kom kallið frá núverandi landsliðsþjálfara, Guðmundi Guðmundssyni, um að koma til hans í Fram. Björgvin var ekki lengi að taka því. Kærastan hans, Karen Einarsdóttir, er mikill Framari og lék með liðinu lengi vel, þá er öll tengdafjölskylda hans blá í gegn. „Þannig hófst minn Fram-ferill sem var alveg frábær enda Fram flottur klúbbur. Það má segja eftir þetta allt saman að ég er í raun Framari með HK hjarta,“ segir Björgvin Páll.

Ástin hófst með SMS-gríni
Eins og fyrr segir heitir kærasta Björgvins til sex ára Karen Einarsdóttir. Hún er systir góðvinar Björgvins og fyrrum samherja hjá Fram, Jóhanns Gunnars Einarssonar, en það var í gegnum hann sem þau kynntust. „Við kynntumst um Verslunarmannahelgina 2003,“ segir hann og hugsar sig um. „Vá, það er eins gott að vera með þetta rétt annars drepur hún mig,“ bætir hann við og hlær. „Jú, auðvitað, 2003. Þá erum við á landsliðsæfingum strákarnir fyrir Evrópumótið og um Verslunarmannahelgina mátti enginn fara neitt því við vorum að æfa. Þessa helgi fórum við heim til Jóhanns Gunnars þar sem ég sá mynd af Kareni upp á vegg. Í einhverju gríni bið ég Jóa um númerið hjá henni og fer að senda henni sms. Það sms endaði með að hún sendi mér sms og svo sáumst við einu sinni þegar hún kom á leik hjá okkur áður en við fórum út á Evrópumótið,“ segir Björgvin.

„Úti var ég svo í stöðugu sambandi við hana í gegnum tölvuna og símann. Sú ferð endaði nú með Evrópumeistaratitli og voru miklar móttökur á vellinum þegar við komum heim. Þar var hún að taka á móti bróðir sínum en ég vil nú meina að hún hafi meira verið að taka á móti mér,“ segir hann og hlær. „Þar sáumst við almennilega í raun í fyrsta skiptið. Eftir þetta fórum við að hafa meira og meira samband og það endaði með því að við erum búin að vera saman í sex ár eftir eitthvað sms-grín,“ segir Björgvin ánægður.

Björgvin setur upp mjúku röddina aðspurður um sambúð þeirra saman í Sviss. „Við erum orðin helvíti háð hvort öðru og gengur allt eins og í sögu. Atvinnumannalífið er held ég mun erfiðara ef maður er einn. Það er frábært að vera með hana því hún hjálpar mér mikið í því að komast yfir tapleiki og létta manni lífið þegar maður er ekki að spá í handbolta. Kannski er vandamálið að ég þurfi að gefa mér meiri tíma í hana,“ segir hann.

Skipulagið jaðrar við geðveiki
Eitt af því sem hefur fleytt Björgvini svona langt, frá vandræðagemlingi að landsliðsmarkverði, er skipulag. Skipulag og aftur skipulag. Björgvin er mjög skipulagður maður og viðurkennir að hann fer svolítið yfir um í því stundum. Móðir hans og kærasta hafa báðar lýst þessu sem helsta galla í fari hans, þó þetta séð auðvitað kostur líka. ,„Þetta er einn af mínum kostum og göllum í rauninni. Með þessu skipulagi hef ég náð þessum árangri sem ég hef náð og bætt mig sem persónu og handboltamann. Stundum er kannski of mikið af því góða. Ég er líka kominn með hálfgerða fullkomnunaráráttu. Það verður allt að vera mjög hreint og skipulag á hlutunum. Karen baunar nú yfirleitt á mig fyrir fjarstýringamálin. Fjarstýringarnar verða að vera í réttri stærðarröð á sjónvarpsborðinu,“ segir Björgvin.

Sjónvarpsfjarstýringar í stærðarröð. Er það ekki nú ekki meiri geðveiki heldur en skipulag? Hvenær fæddist þessi rosalega skipulagni? „Jú, það er vissulega ákveðin geðveiki,“ segir Björgvin og skellir upp úr. „Sem betur fer er það nú þó ekki í mörgum hlutum. Þetta er samt einn af þessum hlutum sem snérist við í mínu lífi. Það var á einum tímapunkti sem þetta snérist hjá mér. Þegar ég var yngri var herbergið mitt alveg í rústi og ekkert fannst. Svo þegar ég sá 4-5 daga gamlan kjúkling undir rúmi þá gat ég ekki meir. Þarna fattaði ég að þetta var ekki alveg að gera sig.“

Draumurinn lifir
Björgvin Páll hefur sett sér markmið í lífinu hvað varðar handboltann. Hann ætlar sér að verða einn af fimm bestu markvörðum í heimi. „Þetta er plan sem ég setti mér í fjórða flokki og áttaði mig á að þetta væri möguleiki,“ segir hann. Björgvin hefur tekið markviss skref að þessu, æft mikið, einfaldlega hugsað mikið um markvörslu og kennt öðrum ásamt því að vinna sig upp stigann hvað varðar liðin sem hann spilar hjá. Hann ákvað að stökkva ekki of hátt í einu. Eftir Ólympíuleikana lék hann eitt tímabil í neðri deildum Þýskalands og í dag spilar hann með svissneska liðinu Kadetten Schaffhausen og er reyndar á góðri leið með að verða meistari þar í landi. Þýska úrvalsdeildin er samt alltaf takmarkið eins og hjá öllum handboltamönnum.

„Fyrir unga markmenn græðir maður lítið á því að sitja á bekknum.Ég held ég hafi nú alveg sýnt það á síðustu mótum að ég er á réttri leið með þetta markmið mitt og ef þróunin verður janfstöðug og síðustu ár hef ég engar áhyggjur af því hvort ég nái þessu. Maður nær nefnilega aldrei lengra en sín háleitustu markmið. Ef maður ætlar sér að verða landsliðsmarkvörður nær maður því en ekkert meira. Ef maður vill verða tuttugasti besti markvörður í heimi getur maður það en þá verður maður aldrei betri en það. Kannski ef mér tekst að verða einn af fimm bestu markvörðum heims set ég takmarkið enn ofar og stefni að því að verða bestur en það er svolítið snúið að verða einfaldlega besti markvörður heims,“ segir Björgvin Páll.

Sefur einhverntíma seinna
Silver-gelið er orðið einhverskona táknmynd íslenska landsliðsins í handbolta. Á Evrópumótinu í Sviss heyrði maður minnst á það nánast jafnoft og nöfn leikmannanna. Silver er hugarfóstur Loga Geirssonar og Björgvins Páls en Björgvin fór með dæmið alla leið ef þannig má að orði komast. „Þetta byrjaði eiginlega eins og hálfgert grín má segja. Það eru flestir í heiminum sem flakka á milli hárgela og aðeins stússast með þetta. Ég var því eiginlega líka búinn að búa mér til mitt eigið hárgel eins og Logi félagi minn. Svo fæ ég símtal frá útvarpsmanni sem hafði heyrt af því að ég væri líka að blanda mitt eigið hárgel og spurði hvort ég færi ekki bara að selja það. Ég sagði að það gæti nú vel verið en spáði ekki meira í því fyrr en þegar ég lagðist á koddann um kvöldið. Þá kom upp þessi geðsjúkklingur í mér að gera hlutinn og þá auðvitað gera það hundrað prósent eins og allt sem ég geri,“ segir Björgvin en Silver heldur bara áfram að stækka og stækka. Tvær nýjar vörur voru kynntar til leiks nýlega og stefnan er sett á að bæta við.

En Björgvin er ekki bara kærasti, handboltamarkvörður og framkvæmdastjóri snyrtivörufyrirtækis. Hann er einnig að læra til einkaþjálfara og stefnir enn lengra. „Nú er ég að taka einkaþjálfarann og gengur mjög vel í því. Ég ætla að vinna eitthvað við það í framtíðinni eftir að ég næ mér í nokkrar gráður í því námi. Seinna meir ætla ég síðan aðeins að vinna í markaðsfræðinni og stúdera hana aðeins,“ segir hann. Blaðamaður hefur í raun aðeins eina spurningu að lokum: Hvenær ætlarðu svo að sofa, Björgvin? Hann hlær. „Sofa? Þegar ég verð gamall.“

tomas@dv.is