Leita
Áskrift | Fréttaskot | Auglýsingar Reykjavík: 12.9° 2m/s NE

  • AF HVERJU ÞESSI HEILAGA VANDLÆTING?

    27. júlí 2010


    "Hvað mun koma fram á þessum blaðamannafundi Jóhönnu og Steingríms klukkan fimm? Hringið í einhvern og finnið út úr því. Strax!"

    Þessi skipun var alveg áreiðanlega gefin af ritstjóra eða fréttastjóra á hverjum einasta íslenskum fjölmiðli upp úr hádegi í dag, þegar spurðist út að forkólfar ríkisstjórnarinnar ætluðu að halda blaðamannafund til að kynna niðurstöðu sína í Magma-málinu.

    Og nema hvað? Hafi þessi skipun EKKI verið gefin, þá þýðir það einfaldlega að viðkomandi ritstjórar og fréttastjórar eru ekki starfi sínu vaxnir, og ættu að snúa sér eingöngu að kleinubakstri.

    En án þess að ég hafi fylgst nákvæmlega með því, þá sá ég ekki betur en flestallir fjölmiðlarnir væru komnir með nokkuð nákvæmar fréttir af því sem Jóhanna og Steingrímur ætluðu að segja, þó nokkru áður en fundurinn hófst.

    Blaðamennirnir hafa altso staðið sig prýðilega í stykkinu við að "hringja í einhvern og finna út úr því". Gott hjá þeim.

    Meðal þeirra blaðamanna sem greinilega fóru á stúfana þegar blaðamannafundurinn var boðaður var Þórður Snær Júlíusson blaðamaður á Viðskiptablaðinu.

    Þórð Snæ þekki ég ekki, en hef grun um að hann sé harðduglegur blaðamaður, útsjónarsamur og vel að sér.

    Hann virðist hafa hringt í Elías Jón Guðjónsson aðstoðarmann menntamálaráðherra. Kannski hringdi hann í fleiri, hvað veit ég. Altént kemur ekki á óvart að hann hafi hringt í téðan Elías Jón - því það er jú eitt af óopinberum hlutverkum aðstoðarmanna ráðherra að sjá um samskipti við fjölmiðla og gefa þeim upplýsingar.

    Kannski þekkjast þeir vel, hvað veit ég, að minnsta kosti kallar Elías Jón blaðamanninn Dodda í frægum tölvupósti sínum.

    Áður en lengra er haldið, er kannski rétt að taka fram að Elías Jón þekki ég heldur ekki, frekar en Þórð Snæ. Ég vissi ekki að hann væri til, fyrr en í dag.

    Nema hvað, Elías Jón stingur upp á því við einhverja aðra aðstoðarmenn annarra ráðherra að Þórður Snær fái tilteknar upplýsingar um það sem Jóhanna og Steingrímur J. ætla að kynna á blaðamannafundinum.

    Hann skrifar upp texta þar að lútandi - en virðist svo hafa klúðrað sendingunni rækilega, hvernig sem á því stóð. Ekki nenni ég að elta ólar við þær furður.

    Það sem máli skiptir eru hins vegar undarlega taugaveiklunarleg viðbrögð sem mætti þessari "uppljóstrun".

    Hver át upp eftir öðrum að hér væri komið dæmi um einhvern ískyggilegan og siðlausan spuna ríkisstjórnarinnar.

    Meira að segja þrautreyndir blaðamenn, sem áttu að vita betur, féllu í þá gryfju að tala um tilraunir Elíasar Jóns til að "afvegaleiða umræðuna" eða "rugla umræðuna". Og sú gáfaða kona Lára Hanna óskaði af þessu tilefni eftir "sjálfstætt hugsandi frétta- og blaðamönnum, sem láta ekki fara svona með sig".

    Og Vísir.is (sem sjálfur skúbbaði að ég held efni blaðamannafundarins) sagði að tölvupósturinn hefði "afhjúpað spunavél ríkisstjórnarinnar". Eftir að hafa væntanlega fengið upplýsingar um fundarefnið frá einhverjum öðrum úr stjórnkerfinu!

    Mér rann þetta satt að segja til rifja. Maður er nú gamall blaðamaður! Ég gat ekki séð að Þórður Snær hefði sýnt neitt sérstakt ósjálfstæði, hvað þá að hann væri að "láta fara svona með sig".

    Hann var bara að afla frétta. Gott hjá honum!

    Og ég gat reyndar heldur ekki séð að Elías Jón væri að "afvegaleiða umræðuna" eða "rugla" hana. Þær upplýsingar sem hann stakk upp á að Þórður Snær fengi, þær voru í öllum aðalatriðum nákvæmlega það sem Jóhanna og Steingrímur kynntu svo á blaðamannafundinum einum eða tveim tímum seinna.

    Það var því ekkert rangt í þeim texta sem Elías Jón var að möndla með, hvorki beinlínis né óbeinlínis. Enginn sérstakur spuni. Þetta var bara frekar beint af beljunni - eins og það heitir. Hann var bara að beina athygli að því sem honum fannst vera aðalatriði málsins.

    Og nema hvað?

    Það má deila um hvort og hvernig aðstoðarmenn ráðherra eiga að koma fyrirfram á framfæri upplýsingum við fjölmiðla um það sem til stendur að gera. Það er umræða sem á heima í stjórnsýslu og stjórnmálaflokkum, en kemur almenningi lítið við.

    Almenningur á alltaf að líta á það sem skýlausan rétt sinn að fá allar upplýsingar, og helst strax!

    En altént hefur slíkt og þvíumlíkt alltaf tíðkast og mun alltaf gera.

    Enda er það í mörgum tilfellum sjálfsagt mál. Svo fremi - vel að merkja - sem aðstoðarmennirnir séu ekki að afvegaleiða eða rugla umræðuna!

    En það get ég bara ekki með góðu móti séð að Elías Jón hafi gert.

    Vissulega dregur hann sumsé fram það sem hann (og ríkisstjórnin) töldu aðalatriðin í samkomulagi Jóhönnu og Steingríms um Magma-málið - en það er síðan sett fram á bara ósköp greinargóðan hátt.

    Sjá einnig niðurstöðu Friðriks Þórs Guðmundssonar um sama efni, hér.

    Og blaðamaður, sem leitar upplýsinga hjá aðstoðarmanni ráðherra, hlýtur síðan að meðhöndla þær af hæfilegri varúð. Báðir aðilar gera sér grein fyrir því að upplýsingum úr innstu herbúðum ráðherra er auðvitað ekki beint ætlað að varpa rýrð á málflutning ráðherrans. Þó nú ekki.

    Auðvitað er um að ræða netta tilraun til að hafa áhrif á umræðu í fjölmiðlum, en það er nú óvart beinlínis hlutverk fjölmiðlafulltrúa og aðstoðarmanna. Og í því þarf hvorki að felast siðleysi né lygar. Um slíkt getur vissulega verið að ræða - en ég fæ bara ekki séð að um það hafi verið að ræða í þessu tilfelli.

    Svo hvað var eiginlega málið? Af hverju þessi heilaga vandlæting, jafnvel hjá þrautreyndum fjölmiðlamönnum?

    Væntanlega þarf Elías Jón að standa einhverjum reikningsskil á mjög undarlegu orðavali í tölvupósti sínum. Það var satt að segja afar ósmekklegt, vægast sagt, og hann verður líkastil að hugsa sinn gang út af því.

    Ég get út af fyrir sig tekið undir með Sigurbjörgu um það, þó hún sé kannski full harðorð fyrir minn smekk.

    En idjótískt orðaval snertir samt ekki aðalatriði málsins.

    Aðalatriði málsins snúast um blaðamann, sem leitar sér upplýsinga, og pólitískan aðstoðarmann ráðherra, sem gefur slíkar upplýsingar. Hvort tveggja gerist á hverjum degi.

    Þó við vanda sé að glíma í samfélaginu megum við ekki fara alveg á taugum, og sjá púka alveg útí hverju einasta horni.


    Skrifa athugasemd

  • MIKIÐ GÆFUSPOR FYRIR ÍSLENDINGA

    27. júlí 2010


    Nú eiga allir að vera kurteisir við þá sem eru á móti Evrópusambandinu.

    Alla vega alls ekki styggja þá.

    Mér er samt alveg sama. Ég segi það hreint út:

    Mér finnst það merkur og góður áfangi að alvöru viðræður um inngöngu Íslands í sambandið séu í þann veginn að hefjast.

    Ef af inngöngu verður, getur það orðið mikið gæfuspor fyrir Íslendinga.

    Það mun efla stöðugleika í landinu, bæta stjórnsýslu, styrkja velferð og lækka matarverð.

    Við vitum nú þegar í stórum dráttum hvernig aðildarsamningur kemur til með að líta út og flestallt í honum verður okkur til hagsbóta. Og án þess að við þurfum að kosta ýkja miklu til.

    Það verða vissulega umbreytingatímar fyrir landbúnaðinn og sumar greinar hans munu e.t.v. fara halloka. En aðrar munu þvert á móti taka vel við sér í umhverfi ESB.

    Það segir reynsla Svía og Finna, sem ekki þýðir að mæla á móti.

    Hvað snertir auðlindir okkar eru engar hættulegar blikur á lofti. ESB ásælist ekki auðlindir okkar - það er hræðsluáróður af ómerkilegustu sort.

    Og hananú.

    Það eina sem ef til vill gæti orðið til þess að ég greiddi atkvæði gegn væntanlegum aðildarsamningi við ESB væri ef við færum eitthvað sérlega illa út úr sjávarútvegsmálunum.

    En til þess eru viðræðurnar að komast að því - og við getum grætt svo margt annað á aðild að ESB að það væri fáránlegt, já, það væri dónaskapur við komandi kynslóðir, að halda ekki áfram viðræðunum af fullri einurð og hörku, í þeirri von og trú að út úr sjávarútvegsmálunum komi eitthvað sem við getum vel sætt okkur við.

    Látið nú ekki hræðsluáróður sjálfhverfra hagsmunaaðila draga úr ykkur kjark, gott fólk. Við eigum að ganga stolt til samstarfs við aðrar þjóðir, ekki einangra okkur hér svo smákóngar vorir fái enn um sinn stjórnað leifum herja sinna í rústunum.

    Nei, aðildarviðræður við ESB eru mesta tækifæri sem Ísland hefur fengið til að bæta sinn hag í langan, langan tíma.

    Notum það tækifæri, glutrum því ekki niður.


    Skrifa athugasemd

  • TIL HVERS AÐ EIGA HÁLFAN KÖTT?

    27. júlí 2010

    Pistill úr DV síðastliðinn föstudag.


    Það er greinilega allt um það bil að falla í ljúfa löð á Íslandi. Og vandamálum fer snarlega fækkandi, ha? Eiginlega bara öngvar sérstakar áhyggjur lengur, er það nokkuð?

    Svo mætti að minnsta kosti ætla af þeirri staðreynd að í sumum bæjarfélögum á Íslandi virðast ekki vera önnur vandamál meira aðkallandi en það sem nú er kallað “lausaganga katta”.

    Á Selfossi mun bæjarfélagið vera búið að samþykkja reglur sem banna þennan ófögnuð, lausagöngu þessara hættulegu skepna. Og Kópavogur mun vera á góðri leið að gera slíkt hið sama.

    Á ógæfu Kópavogsbúa aldrei að linna? Var Gunnar Birgisson ekki nóg?

    Mér sýnist að þessi skyndilegi áhugi á að setja köttum strangar reglur sé hvorki byggður á raunverulegum áhuga fyrir velferð katta (sem vilja fara sínar eigin leiðir) né heldur eigi rót í einhverju “tjóni” sem kettir valdi með “lausagöngu” sinni. Það “tjón” er vægast sagt fáfengilegt, og hlægilegt ef fólk ræður ekki við slíkt.

    Nei, mér sýnist að regluverkið um kettina sé einfaldlega sprottið af óviðráðanlegri þörf sumra fyrir æ meira regluverk, og æ strangari kvaðir um líf sitt og annarra. Slíkt er ríkara í Íslendingum en við viljum oft vera láta.

    Og svo þykjast Íslendingar þess umkomnir að hafa þungar áhyggjur af “reglugerðarfargani” Evrópusambandsins! Sem setji smásmugulegar reglur um hvaðeina milli himins og jarðar. En ætla svo sjálfir að neita köttum um sjálft eðli sitt!

     

    Ég hef átt ketti svo að segja alla mína ævi. Sú saga hófst þegar við systkinin fluttum í Vesturbæinn árið 1968 og fórum að skoða kettlinga sem fæðst höfðu í húsi þar skammt frá. Við heilluðumst af einum svarthvítum kettlingi sem malaði sérkennilega hátt, og okkur fannst hljóðin minna á lítinn vélbát. Við linntum ekki látum fyrr en mamma leyfði okkur að eignast kettlinginn og vegna malsins kölluðum við dýrið Trillu.

    Trilla var hinn alúðlegasti köttur en ekkert fram úr hófi kelin samt. Og hún framleiddi kettlinga í stríðum straumum. Sem betur fór var hún frekar smávaxin, svo kettlingarnir voru aldrei mjög margir í hvert sinn.

    Eftir ég man ekki hvað mörg ár, þá hvarf Trilla. Við vissum aldrei hvað um hana varð, auðvitað gæti hún hafa orðið fyrir bíl.

     

    HEIMSÓKNIR ÁSTSJÚKRA FRESSA

    Síðan hef ég á flestum skeiðum ævinnar átt ketti og oft fleiri en einn. Það hefur vissulega stundum kostað ýmis óþægindi. Ég hef þurft að þola heimsóknir ástsjúkra fressa sem vilja heilla mínar læður með því að spræna upp um veggi.

    Ég hef þurft að þrífa bæði hland og skít, og sópa upp kattarhárum eflaust í tonnatali. Ég hef þrifið upp kattamat, sullað niður vatni handa þeim, ygglt mig yfir lyktinni af niðursoðnu dýrafæðinu, skrúbbað upp þornaðar fiskleifar kringum matardalinn – og svo framvegis.

    Ég hef þurft að koma út kettlingum í tugatali og langsamlega oftast hefur það nú bara tekist ótrúlega vel að finna þeim góð heimili. Upp á síðkastið hef ég svo þurft að muna eftir því að gefa læðunni pillu á réttum degi – einmitt til að koma í veg fyrir þessa kettlingafjöld.

    En ég hef líka þurft að fara með ketti til dýralæknis sem hefur svæft þá svefninum langa – og það eru alltaf mjög erfiðar stundir. Þegar tveir ráðsettir gamlir fressar þurftu að kveðja, þeir Grettir og Scott, þá þótti mér sem sorgir mínar nálguðust það að vera þungar sem blý.

    Af þessu mætti ætla að það væri eintómt vesin að halda kött eða ketti á heimili sínu. En samt læt ég mig nú hafa það, af því það er eitthvað við þessar skepnur sem gerir að verkum að manni fellur vel að hafa þau nálægt sér.

    Ég hef reyndar aldrei heillast sérstaklega af köttum sem krefjast of mikillar athygli, vilja láta mann sýnkt og heilagt vera að klappa sér og strjúka – svoleiðis finnst mér eiginlega ekki að kettir eigi að vera. Kettir eiga að fara sínar eigin leiðir, þeir eiga að minna mann sífellt á að þeir eru dýr, lifandi alvöru dýr með eigið eðli, sem hvarflar ekki að mér að reyna að stjórna.

    Kettir eru ekki tuskudúkkur. Því finnst mér út í hött þegar fólk kemur sér upp inniköttum sem fá aldrei að fara út. Víst geta kettir vanist slíkri tilveru, en maður veit samt alltaf, þegar maður sér innikött, að það blessað dýr hefur ekki fengið að kynnast nema helmingnum af eðli sínu – hinn helmingurinn hefur verið bældur niður af eigandanum.

    Sama er upp á teningnum ef Selfyssingar ætla virkilega að gera alvöru úr því að venja ketti sína á að ganga um í bandi.

    Jújú, það er kannski hægt að venja greyin á slíkt – að minnsta kosti í sumum tilfellum. En þar með er kötturinn ekki lengur köttur. Því þótt það geti verið notalegt að hafa kött sem malandi keludýr, sem nuggar sér upp við mann með blíðuhótum, þá er það ekki nema hálfur köttur.

    Og mér er gersamlega fyrirmunað að skilja til hvers fólk vill eiga hálfan kött.

     

     

    HAMINGJUSAMI FLÆKINGSKÖTTURINN

    Þeir sem krefjast þess að settar séu strangar reglur um ketti og kattahald, þeir halda því gjarnan fram að það sé köttunum fyrir bestu. Ef kettir ganga lausir, þá leiðist þeir út í afbrot og verði hundeltir. Eða þeir týnist, eða vont fólk fari illa með þá. Í versta falli liggi þeir úti og kveljist.

    Ekki skal ég efast um að til sé fólk sem fari illa með ketti, því miður. Ég er hins vegar ekki viss um að það sé fremur fólk sem leyfi köttunum sínum að ganga lausir úti, en hinir sem geymi þá inni eins og stofustáss þegar best lætur – en sem stuðpúða fyrir eigin vandamál allskonar þegar verst lætur.

    Í hverfinu mínu býr flækingsköttur. Hann er líklega einn af þeim fáu sem eftir eru – í mínu ungdæmi voru þeir að minnsta kosti miklu fleiri út um allt. Þetta er stæðilegur fress, kolsvartur og sterklegur. Hann lítur út af fyrir sig vel út, nema hann er með stóra brúna klepra í hárinu á bakinu.

    Þessi fress fer sínar reglulegu eftirlitsferðir um hverfið, til að líta eftir ríki sínu, og þegar hann hefur grun um að læðan á heimilinu hafi áhuga á kettlingum, þá verður hann nokkuð þaulsætinn úti í garði. Sjaldnast þó þannig að til leiðinda sé.

    Samkvæmt hinum sjálfskipuðu sérfræðingum í sálfræði katta, þá verður að bjarga þessum stolta fress frá sjálfum sér. Jafnvel með því að fyrirkoma honum. Því honum hlýtur að líða svo illa.

    En sannleikurinn er sá að ef yfirleitt er hægt að leggja einhvers konar mannlegan hamingjumælikvarða á dýr – sem er í sjálfu sér vafasamt – þá er ég eiginlega viss um að þessi flækingsköttur er mun sælli með hlutskipti sitt en margur innikötturinn sem liggur á mjúkum beði og lepur rjóma daginn út og inn.

     

     

     

     

     

     





    Skrifa athugasemd

  • LOFAR GÓÐU!

    27. júlí 2010


    Þessi pistill er um fótbolta - og í rauninni aðeins fyrir lengra komna í brasilískum fótboltafræðum.

    Eftir að Dunga var rekinn sem þjálfari Brasilíu í kjölfar lélegs árangurs á HM í Suður-Afríku vonuðu margir að nú yrði snúið við blaðinu. Á hilluna yrði lögð sú þrautskipulagða og varnarsinnaða áætlanagerð sem liðið hans Dunga spilaði eftir, og fótboltalistamenn Brasilíu fengju aftur að njóta sín.

    Sjálfur vonaði ég að brasilíska knattspyrnusambandið hefði hugrekki til að ráða Leonardo sem þjálfara, en hann óx úr grasi þegar sambafótbolti Tele Santana var í hávegum hafður á níunda áratug síðustu aldar.

    Svo fór ekki - sambandinu (CBF) þykir of mikið í húfi til að taka slíka áhættu. Brasilía heldur næstu heimsmeistarakeppni, og þar í landi mega menn ekki til þess hugsa að skelfingin frá 1950 endurtaki sig.

    Þá áttu Brasilíumenn frábært og léttleikandi sóknarlið sem beið óvæntan ósigur fyrir baráttuglöðu og einbeittu liði Úrúgvæa.

    Að missa af HM-titlinum á heimavelli var gífurlegt áfall fyrir Brasilíumenn, og þótt þeir hafi verið búnir að fá sig fullsadda af varnarsinnuðum leik Dunga-liðsins, þá þora þeir greinilega ekki að stíga stórt skref til baka í átt að "fallega leiknum" sem þeir Garrincha og Pelé eru holdgervingar fyrir, eða sambaboltanum sem Zico og Sócrates spiluðu fyrir Tele Santana.

    Nei, svo undarlegt sem það var, þá var fyrsti kostur þeirra þegar kom að því að velja eftirmann Dunga, Muricy nokkur Ramalho en hann er eins og enn hörkulegri útgáfa af Dunga sjálfum.

    Sem betur fór neitaði Fluminense, núverandi lið Muricys, að láta hann lausan til landsliðsins og þá valdi CBF að leita til Mano Manezes, þjálfara Corinthians. Hann þykir bara örlítið minna hörkutól en Muricy og liðin hans spila líka þennan leiðinlega vel skipulagða bolta sem nú um stundir þykir svo hrósverður.

    Það ríkti því engin sérstök gleði yfir skipan Mano í þetta starf í mínum herbúðum.

    En aðeins tveim dögum eftir að Mano er ráðinn, þá birtir hann liðið sem hann ætlar að tefla fram í vináttuleik gegn BNA þann 10. ágúst.

    Og það verður að segjast eins og er, að liðið kemur þægilega á óvart.

    Mano velur aðeins 4 af þeim sem voru með á HM í sumar og þar af aðeins Robinho sem verið hefur fastamaður í byrjunarliði Dunga. Einnig hefur Dani Alves verið tíður gestur í landsleikjum undir stjórn Dunga, en hinir eru allir annaðhvort nýliðar eða hafa leikið sárafáa landsleiki.

    Mano velur að sjálfsögðu ungliðana úr Santos sem Dunga var óspart gagnrýndur fyrir að velja ekki, þá Neymar og Paulo Henrique eða Ganso - en hann bætir um betur og velur líka lítt þekktan liðsfélaga þeirra úr framlínunni hjá Santos, André Ribeiro.

    Og val hans á markvörðum sýnir að hann er ósmeykur við að gefa nýjum mönnum tækifæri - markverðirnir hans þrír hafa samtals spilað 0 landsleiki. Og athugið að markvörðurinn Renan er ekki sá Renan Brito Soares sem spilaði um eitt skeið með Valencia, heldur er þetta 19 ára gutti, Renan Soares Reuter, sem spilar með lítt þekktu smáliði. Greinilega maður sem Mano er spá í fyrir framtíðina.

    Í heild má segja að val Manos sýni meiri metnað til að umbylta liðinu en flestir bjuggust við, og meiri djörfung til að stokka spilin upp á nýtt. Liðið virðist alls ýkja varnarsinnað fyrirfram, þótt ómögulegt sé að segja hvernig Mano ætli svo að stilla því upp. En þetta lítur ágætlega út í bili!

    Liðið er svona:

    Markverðir:
    Jefferson, Botafogo RJ, fæddur 1983, enginn landsleikur.
    Renan, Avai, fæddur 1990, enginn landsleikur.
    Victor, Gremio, fæddur 1983, enginn landsleikur.

    Hægri bakverðir:
    Dani Alves, Barcelona, fæddur 1983, 40 landsleikir, 3 mörk.
    Rafael, Man.Utd, fæddur 1990, enginn landsleikur.

    Miðverðir:
    David Luiz, Benfica, fæddur 1987, enginn landsleikur.
    Henrique, Barcelona/Racing Santander, fæddur 1986, einn landsleikur.
    Réver, Atlético Mineiro, fæddur 1985, enginn landsleikur.
    Thiago Silva, AC Milan, fæddur 1984, sjö landsleikir.

    Vinstri bakverðir:
    André Santos, Fenerbache, fæddur 1983, níu landsleikir.
    Marcelo, Real Madrid, fæddur 1988, 6 landsleikir, 1 mark.

    Varnartengiliðir/volantes:
    Sandro Ranieri, Internacional/Tottenham, fæddur 1989, einn landsleikur.
    Jucilei, Corinthians, fæddur 1988, enginn landsleikur.
    Lucas, Liverpool, fæddur 1987, fjórir landsleikir.
    Ramires, Benfica, fæddur 1987, 16 landsleikir, 2 mörk.

    Sóknartengiliðir:
    Hernanes, Sao Paulo, fæddur 1985, einn landsleikur.
    Ederson, Lyon, fæddur 1986, enginn landsleikur.
    Carlos Eduardo, Hoffenheim, fæddur 1987, þrír landsleikir.
    Paulo Henrique/Ganso, Santos, fæddur 1989, enginn landsleikur.

    Framherjar:
    Alexandre Pato, AC Milan, fæddur 1989, átta landsleikir, 1 mark.
    Diego Tardelli, Atlético Mineiro, fæddur 1985, fjórir landsleikir.
    André Ribeiro, Santos, fæddur 1990, enginn landsleikur.
    Neymar, Santos, fæddur 1992, enginn landsleikur.
    Robinho, Santos/Man.City, fæddur 1984, 79 landsleikir, 25 mörk.



    Skrifa athugasemd

  • ER KREPPAN FARIN AÐ TALA?

    20. júlí 2010

     

    Eftir furðulega fáar vikur getum
    við “haldið upp á” tveggja ára afmæli hrunsins. Það er undarleg staðreynd.

     

    Því tvö ár geta verið svo dæmalaust
    langur tími. Barn, sem fæddist um þær mundir sem Þorsteinn Már Baldursson fór sína
    feigðarför til Davíðs Oddssonar í Svörtuloftum Seðlabankans, það fór að
    hjala um það leyti sem þjóðin rak upp sitt ramakvein við Alþingishúsið og búsáhaldabyltingin
    hófst.

     

    Þegar kosningar til Alþingis fóru
    fram og þjóðin sagði álit sitt á stjónarháttum undanfarinna missera, þá sagði
    barnið “mamma” og “pabbi” í fyrsta sinn. Þegar fyrra Icesave-maraþonið stóð á
    Alþingi í fyrrasumar var barnið farið að skríða, og það steig sína fyrstu skref
    þegar seinni umræðuhrinan stóð sem hæst. Og þá orðið eins árs.

     

    Um það bil sem Ólafur Ragnar Grímsson
    reyndi að mála yfir orðspor sitt sem gólftuska útrásarvíkinganna, þá var barnið
    komið með tennur.

     

    Núna, þegar við sitjum föst í
    einhverju undarlegu millibilsástandi þar sem okkur er annars vegar boðað þrefalt
    svarthol yfirvofandi, en hins vegar að héðan í frá muni leiðin liggja upp á við
    á ný, þá er barnið farið að tala. Kannski ekki altalandi beinlínis, en það er
    samt töluvert farið að tjá sig.

     

    Á þessum tæpu tveim árum hafa
    foreldrar barnsins fylgst með þeim galdri sem er þroski þess og vöxtur. Það
    hefur svo margt gerst, tilveran hefur tekið ótal heljarstökk, hugarfar
    foreldranna er að ýmsu leyti gjörbreytt og allt hefur tekið stakkaskiptum mörgum
    sinnum – en nú er þarna komin manneskja, sem hleypur um öll gólf, kjaftar á
    henni hver tuska, þess albúin að láta til sín taka í lífinu.

     

    En hvað hefur gerst á þessum tveim
    árum í hugarfari íslensku þjóðarinnar, hvað hrunið snertir? Höfum við borið gæfu
    til að taka heljarstökk til að hindra að hrun geti aftur orðið, er hugarfar
    okkar á einhvern hátt nýtt, hefur eitthvað raunverulega breyst?

     

    Því miður – svo sorglega fátt. Við
    vitum hvað gerðist, við vitum hverjir eiga sökina, við vitum að þeir gera hvaðeina
    til að koma í veg fyrir að þeir axli nokkra raunverulega ábyrgð á þeirri sök,
    við vitum þetta allt, en við höfum samt engan veginn borið gæfu til að þroskast
    jafn mikið þessi tvö ár og við hefðum átt að gera.

     

    Jafnaldrar bankahrunsins þroskast
    hröðum skrefum, en við – sem samfélag - sitjum í sömu súpunni og fyrr.

     

    Að sjálfsögðu gat þetta aldrei orðið
    auðvelt. Þótt sú kreppa sem nú gengur yfir okkur geti auðvitað ekki talist
    neitt ógnarleg svona í samanburði við alvöru hörmungar erlendis, þá er hún samt
    skelfilegt áfall.

     

    Það versta er kannski ef heil
    kynslóð Íslendinga verður eftir hrunið hneppt í skuldafjötra allt sitt líf, án þess
    að hafa til þeirra saka unnið. Því börn þessarar kynslóðar munu hafa sig á
    brott við fyrsta tækifæri, frekar en sitja uppi með armæðu foreldra sinna, og þau
    munu ekkert endilega snúa aftur.

     

    En verði skuldavandinn einhvern
    veginn leiðréttur í alvöru, og ef tekst að auka atvinnu á ný, þá verðum við líklega
    fljót að ná okkur á strik á ný – eða gætum að minnsta kosti verið það.

     

    En ég er smeykur um að hugarfarið
    gæti reynst okkur þyngst. Við erum flest hver orðin svo dösuð og ringluð af
    hruninu og krepputali og bölmóði þessara síðustu tveggja ára, að ef okkur tekst
    ekki að brjóta okkur úr vítahring svartsýninnar, þá mun jafnvel efnahagslegur
    bati ekki megna að létta okkur lund.

     

    Ég skal viðurkenna að ég á svolítið
    erfitt með að þola það þegar fólk atyrðir núverandi ríkisstjórn og telur hana
    bera sök á öllum okkar vanda.


    Því það er svo fjarri lagi.

     

    Sökin á hruninu liggur hundrað prósent hjá stjórnvöldum
    fyrri ára, ríkisstjórnum Davíðs Oddssonar og Halldórs Ásgrímssonar, og ég leyfi
    mér að fullyrða að engin önnur sjáanleg ríkisstjórn hefði staðið sig öllu betur
    en stjórn Jóhönnu Sigurðardóttur. Vandinn sem við er að eiga er einfaldlega
    meiri en svo.

     

    Í gær hitti ég gamlan vin minn sem
    starfar hjá íslensku fyrirtæki sem rekur mestöll sín viðskipti erlendis. Í raun
    væri væntanlega eðlilegast að fyrirtækið færi að öllu leyti úr landi. En ennþá
    er haldið úti starfsstöð hér á landi, og vitiði af hverju?

     

    Af hér er svo ódýrt vinnuafl. Ekki
    þarf að borga fólkinu sem vinnur á skrifstofunni nema hluta af því sem þyrfti að
    borga starfsfólki til dæmis á Norðurlöndum. Þetta vissum við kannski öll, en
    vitiði hversu miklu munar? Þá datt nefnilega af mér andlitið, þegar hann sagði
    mér það.

     

    Skrifstofumaður á Íslandi kostar
    30 prósent af því sem skrifstofumaður á Norðurlöndunum myndi kosta. Segi og
    skrifa 30 prósent!

     

    Auðvitað er það ekki ríkisstjórn Jóhönnu
    Sigurðardóttur að kenna þegar við höfum dregist svo langt, langt aftur úr hinum
    Norðurlandaþjóðunum. Þeim Norðurlandaþjóðum, sem íslenska Viðskiptaráðið taldi á
    hátindi “góðærisins”, rétt fyrir Davíðshrunið, að við ættum að hætta að bera
    okkur saman við.


    Því við stæðum þeim svo miklu framar!

     

    Þessi hryllingur, að við séum ekki
    einu sinni hálfdrættingar á við Norðurlandaþjóðirnar, er annars vegar stjórnarfarinu
    síðasta hálfan annan áratug að kenna, og hins vegar íslensku krónunni.

     

    Og fléttast þær sakir þó saman, því
    það voru jú sömu menn sem blésu upp góðærisbóluna og tóku ekki í mál að við kæmum
    okkur í samband við siðaðar þjóðir og tækjum upp alvöru mynt. Sem hefði komið í veg fyrir verstu kollsteypuna.

     

    Evran er ekki fullkomin, og hún
    hefur mátt þola ágjöf síðustu misseri, en mér sýnist hún reyndar bara ætla að komast ljómandi
    vel frá þeim hildarleik.

     

    Ólíkt okkar íslensku krónu, en hræ
    hennar liggur nú á sextugu dýpi út af Svörtuloftum.

     

    Nei, kreppan nú er ekki núverandi
    ríkisstjórn að kenna. Það má alveg finna til hitt og þetta, sem hún hefði átt að
    gera betur. Og getur enn gert betur.

     

    Hvar eru til dæmis einhver merki þess
    að það verði skorin upp herör gegn hinum klassísku peningastéttum sem sitja nú
    eins og púkar á fjósbitum slitastjórnanna og maka krókinn? Gerið svo vel að
    skera upp þá herör strax, hæstvirt ríkisstjórn – þá mun þér vel farnast.

     

    En það sem núverandi ríkisstórn
    hefur hins vegar flaksað allra verst á, og það býsna illilega, það er hin
    andlega leiðsögn. Já, ég voga mér að segja það – uppörvun! Ég efast svo sem
    ekki um að allir séu að gera sitt besta, þó það sé reyndar nokkuð átakanlega
    misgott.

     

    En það skortir alla viðleitni til
    að ráðast gegn bölsýninni og armæðunni sem gagntekur samfélagið.

     

    Tveggja ára barnið hleypur skríkjandi
    út í lífið.

     

    Tveggja ára hrun hefur hins vegar
    lagt á herðar okkar þær byrðar vonleysis og deyfðar að við gætum kiknað undir því.
    Það er hlutverk ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur að koma í veg fyrir það.

     

     

                       (Pistill úr
    DV frá síðastliðinni helgi.)

     

     

    Skrifa athugasemd




© 2010 DV ehf. - Allur réttur áskilinn