Ég hef átt ketti svo að segja alla mína ævi. Sú saga hófst þegar við systkinin fluttum í Vesturbæinn árið 1968 og fórum að skoða kettlinga sem fæðst höfðu í húsi þar skammt frá. Við heilluðumst af einum svarthvítum kettlingi sem malaði sérkennilega hátt, og okkur fannst hljóðin minna á lítinn vélbát. Við linntum ekki látum fyrr en mamma leyfði okkur að eignast kettlinginn og vegna malsins kölluðum við dýrið Trillu.

Trilla var hinn alúðlegasti köttur en ekkert fram úr hófi kelin samt. Og hún framleiddi kettlinga í stríðum straumum. Sem betur fór var hún frekar smávaxin, svo kettlingarnir voru aldrei mjög margir í hvert sinn.

Eftir ég man ekki hvað mörg ár, þá hvarf Trilla. Við vissum aldrei hvað um hana varð, auðvitað gæti hún hafa orðið fyrir bíl.

HEIMSÓKNIR ÁSTSJÚKRA FRESSA

Síðan hef ég á flestum skeiðum ævinnar átt ketti og oft fleiri en einn. Það hefur vissulega stundum kostað ýmis óþægindi. Ég hef þurft að þola heimsóknir ástsjúkra fressa sem vilja heilla mínar læður með því að spræna upp um veggi.

Ég hef þurft að þrífa bæði hland og skít, og sópa upp kattarhárum eflaust í tonnatali. Ég hef þrifið upp kattamat, sullað niður vatni handa þeim, ygglt mig yfir lyktinni af niðursoðnu dýrafæðinu, skrúbbað upp þornaðar fiskleifar kringum matardalinn – og svo framvegis.

Ég hef þurft að koma út kettlingum í tugatali og langsamlega oftast hefur það nú bara tekist ótrúlega vel að finna þeim góð heimili. Upp á síðkastið hef ég svo þurft að muna eftir því að gefa læðunni pillu á réttum degi – einmitt til að koma í veg fyrir þessa kettlingafjöld.

En ég hef líka þurft að fara með ketti til dýralæknis sem hefur svæft þá svefninum langa – og það eru alltaf mjög erfiðar stundir. Þegar tveir ráðsettir gamlir fressar þurftu að kveðja, þeir Grettir og Scott, þá þótti mér sem sorgir mínar nálguðust það að vera þungar sem blý.

Af þessu mætti ætla að það væri eintómt vesin að halda kött eða ketti á heimili sínu. En samt læt ég mig nú hafa það, af því það er eitthvað við þessar skepnur sem gerir að verkum að manni fellur vel að hafa þau nálægt sér.

Ég hef reyndar aldrei heillast sérstaklega af köttum sem krefjast of mikillar athygli, vilja láta mann sýnkt og heilagt vera að klappa sér og strjúka – svoleiðis finnst mér eiginlega ekki að kettir eigi að vera. Kettir eiga að fara sínar eigin leiðir, þeir eiga að minna mann sífellt á að þeir eru dýr, lifandi alvöru dýr með eigið eðli, sem hvarflar ekki að mér að reyna að stjórna.

Kettir eru ekki tuskudúkkur. Því finnst mér út í hött þegar fólk kemur sér upp inniköttum sem fá aldrei að fara út. Víst geta kettir vanist slíkri tilveru, en maður veit samt alltaf, þegar maður sér innikött, að það blessað dýr hefur ekki fengið að kynnast nema helmingnum af eðli sínu – hinn helmingurinn hefur verið bældur niður af eigandanum.

Sama er upp á teningnum ef Selfyssingar ætla virkilega að gera alvöru úr því að venja ketti sína á að ganga um í bandi.

Jújú, það er kannski hægt að venja greyin á slíkt – að minnsta kosti í sumum tilfellum. En þar með er kötturinn ekki lengur köttur. Því þótt það geti verið notalegt að hafa kött sem malandi keludýr, sem nuggar sér upp við mann með blíðuhótum, þá er það ekki nema hálfur köttur.

Og mér er gersamlega fyrirmunað að skilja til hvers fólk vill eiga hálfan kött.

HAMINGJUSAMI FLÆKINGSKÖTTURINN

Þeir sem krefjast þess að settar séu strangar reglur um ketti og kattahald, þeir halda því gjarnan fram að það sé köttunum fyrir bestu. Ef kettir ganga lausir, þá leiðist þeir út í afbrot og verði hundeltir. Eða þeir týnist, eða vont fólk fari illa með þá. Í versta falli liggi þeir úti og kveljist.

Ekki skal ég efast um að til sé fólk sem fari illa með ketti, því miður. Ég er hins vegar ekki viss um að það sé fremur fólk sem leyfi köttunum sínum að ganga lausir úti, en hinir sem geymi þá inni eins og stofustáss þegar best lætur – en sem stuðpúða fyrir eigin vandamál allskonar þegar verst lætur.

Í hverfinu mínu býr flækingsköttur. Hann er líklega einn af þeim fáu sem eftir eru – í mínu ungdæmi voru þeir að minnsta kosti miklu fleiri út um allt. Þetta er stæðilegur fress, kolsvartur og sterklegur. Hann lítur út af fyrir sig vel út, nema hann er með stóra brúna klepra í hárinu á bakinu.

Þessi fress fer sínar reglulegu eftirlitsferðir um hverfið, til að líta eftir ríki sínu, og þegar hann hefur grun um að læðan á heimilinu hafi áhuga á kettlingum, þá verður hann nokkuð þaulsætinn úti í garði. Sjaldnast þó þannig að til leiðinda sé.

Samkvæmt hinum sjálfskipuðu sérfræðingum í sálfræði katta, þá verður að bjarga þessum stolta fress frá sjálfum sér. Jafnvel með því að fyrirkoma honum. Því honum hlýtur að líða svo illa.

En sannleikurinn er sá að ef yfirleitt er hægt að leggja einhvers konar mannlegan hamingjumælikvarða á dýr – sem er í sjálfu sér vafasamt – þá er ég eiginlega viss um að þessi flækingsköttur er mun sælli með hlutskipti sitt en margur innikötturinn sem liggur á mjúkum beði og lepur rjóma daginn út og inn.