Ekki stendur til að byrja að blogga hér að nýju af minni hálfu. Ég mun hins vegar á næstunni birta greinar í Helgarblaði DV um margvísleg samfélagsmál, og stefni að því að birta greinarnar hér nokkrum dögum eftir birtingu þeirra í Helgarblaðinu.

Fyrsta greinin birtist síðastliðinn föstudag, og ber að hafa það í huga varðandi orð í greininni um skort á afsökunarbeiðnum! Daginn eftir að hún birtist báðu þær Ingibjörg Sólrún Gísladóttir og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir hins vegar afsökunar á sínum aðgerðum og/eða aðgerðaleysi andspænis hinu yfirvofandi hruni.

Þær eru báðar menn að meiri, þó þær hefðu kannski mátt leggja meiri áherslu á að tala til þjóðar sinnar en ekki einungis flokka sinna.

En greinin mín var svona:

- - -

Viðbrögð málsaðila við skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis eru í senn sorgleg og undarleg.

Aðeins einn maður hefur ennþá stigið fram og beðist afsökunar, Björgólfur Thor Björgólfsson. Margir hafa þá Lilju kveðið allt frá hruni að mjög mikilvægt sé að knýja sökudólga til að viðurkenna ábyrgð sína, og það hefur jafnvel verið sögð ein af forsendum þess að uppbygging geti hafist, svona andlega séð.

Með tilliti til þess kom mér svolítið á óvart hve illa afsökunarbeiðni Björgólfs Thors var tekið. Því óhætt er að segja að henni hafi mætt skæðadrífa af andúð og kuldalegri hæðni.

“Æ, þú meinar ekkert með þessu, fíflið þitt og þjófurinn þinn, þú ert bara að réttlæta sjálfan þig, þú ert bara að ljúga, ódámurinn þinn, þú hefur örugglega ekki einu sinni skrifað þetta sjálfur, aumingi, haltu kjafti bara og komdu með pening …”

Nokkurn veginn svona var afsökunarbeiðninni tekið.

Mér fannst þetta svolítið harkalegt. Vissulega má segja að beiðni Björgólfs Thors hafi verið ófullkominn, og harla margt vantað í hana, en var það samt ekki eitthvað í þessa áttina sem fólk hefur verið að óska eftir frá hrunverjum? Var þetta þrátt fyrir allt ekki markverð viðleitni sem ástæða var til að reyna að byggja á, en ekki rífa strax fyrirlitlega niður?


SPOR PÁLMA Í FONS HRÆÐA

Ættum við ekki að hvetja útrásarvíkinga (og aðra hrunverja) sem vilja biðjast afsökunar og fara þannig að feta sig aftur veginn inn í íslenskt samfélag, en ekki hræða þá með harkalegum viðbrögðum aftur inn í þau völundarhús hroka og afneitunar sem þeir hafa hafst við allt frá hruni?

Ég hallast að því, þó víst hafi það verið hárrétt hjá Jónasi Kristjánssyni í fjölmiðlum í gær að ekki hefur alltaf verið mikið að marka fagurgala Björgólfs Thors – og því sosum full ástæða til að taka honum með varúð.

Og spor annarra útrásarvíkinga hræða líka í þessu efni. Fyrir fáeinum mánuðum bar Pálmi í Fons fram einhvers konar afsökunarbeiðni í viðtali hér í DV. Henni var líka tekið með hæðni og andúð af mörgum. Ég hvatti aftur á móti til þess að menn reyndu að taka hikandi iðrun Pálma af kurteisi – því væri þetta ekki heiðarleg viðleitni?

Gott og vel, nema hvað nú fyrir skemmstu kemur á daginn að iðrun Pálma ristir greinilega ekki dýpra en svo að hann ætlar í meiðyrðamál við fréttamann á RÚV og heimta af honum milljónir. Að því er virðist er “sök” fréttamannsins sú mikla synd að hafa ekki í máli sínu gert nægilega skýran greinarmun á Pálma sjálfum og fyrirtækjum hans.

Eins og Pálmi sjálfur hafi alltaf gert það!
Þarna virtist iðrun Pálma í Fons sem sé farin fyrir lítið – fyrst nota á fyrsta tækifæri til að bæla niður mögulega gagnrýni á sig með því að beita smjattandi flokki meiðyrðalögfræðinga á akur aukaatriðanna.

Og þá rifjast upp fyrir mér um leið að Björgólfur Thor stendur einmitt í meiðyrðamáli gegn fréttamanni á Stöð 2, ef mig misminnir ekki.


HÆTTIÐ MEIÐYRÐAMÁLUM!!

Ég held að það sé lágmark til að maður trúi á iðrun útrásarvíkinga og annarra hrunverja að þeir standi ekki samtímis í því að reyna að reyta stóran part aleigunnar af blaðamönnum og öðrum, sem skýrt hafa frá glæfraverkum þeirra eða vanrækslu.

Sé virkilega eitthvað missagt um málefni þeirra hlýtur að mega leiðrétta það öðruvísi en að hóta lögsóknum og eignamissi.

Og skýrsla rannsóknarnefndar hefur enda sýnt mjög greinilega fram á að það er varla hægt að ljúga upp á hrunverjana!

Ljóst er alla vega að vitaskuld ber að taka afsökunarbeiðnum útrásarvíkinga og annarra hrunverja með fullri varúð – og engin ástæða til að fagna þeim um of, fyrr en komið er á daginn hvort þeim fylgja endalausir fyrirvarar en engar athafnir.

En mér fannst samt að afsökunarbeiðni Björgólfs Thors væri þó kannski ágætt skref í rétta átt – og því skyldi fólk þá bregðast of illa við henni?


ALLIR VORU ÓMÖGULEGIR

Sér í lagi nú þegar í ljós er komið að það er svo sannarlega ekkert offramboð á afsökunarbeiðnum, og það þótt skýrslan góða hafi sýnt fram á þvílíka vanhæfni allra viðkomandi að mann setur eiginlega hljóðan.

Bissnissmennirnir okkar voru klénir bissnissmenn, bankamennirnir okkar voru skelfilegir bankamenn, embættismennirnir okkar voru arfaslakir embættismenn, þingmennirnir voru ömurlegir þingmenn, ráðherrarnir voru vondir ráðherrar, Seðlabankastjórarnir voru fáránlegir Seðlabankastjórar, fjölmiðlamennirnir voru slappir fjölmiðlamenn, forsetinn var hlægilegur forseti – og þannig mætti áfram telja.

Þetta er allt sett fram á skýran og óumdeilanlegan hátt, en samt virðist ekki hafa hvarflað að nokkrum manni (nema þá Björgólfi Thor) að biðjast nú afsökunar.

Andmæli Davíðs Oddssonar við skýrslunni eru birt á netinu, næstum 60 síður af samansúrraðri smásmugulegri lagatækni, hártogunum um aukaatriði og þeim drýldnislega belgingi sem við rugluðum í áraraðir saman við húmor á þessum bæ. Ekki orð um mögulega siðferðilega ábyrgð hans. Og væri þó af nógu að taka.


DJÚP VONBRIGÐI MEÐ INGIBJÖRGU SÓLRÚN

Aðrir, sem nefndin sakar um vanrækslu eða afglöp, fara í raun sömu leið. Ég verð að segja að einna leiðinlegast þykir mér að sjá Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur í þessum gír, en hún hrósar nú happi yfir því að hafa sem utanríkisráðherra ekki borið neina formlega ábyrgð á ákvörðunum um efnahagsmál í aðdraganda hrunsins. Og segist blásaklaus í viðtölum við útlenska blaðamenn.

Einhvern veginn vonaðist ég eftir hreinskiptnara uppgjöri frá henni en þetta.

En hreinskiptni virðist reyndar ekki koma til greina í huga nokkurs einasta hrunverja. Þannig er afsökunarbeiðni Björgólfs Thors í sjálfu sér góðra gjalda verð, en hún sleppir því til dæmis alveg gjörsamlega að fjalla um einstakar ávirðingar hans. Reyndar segist hann ætla að gera það síðar og stendur vonandi við það.

Viðbrögð “stjórnmálaforingjanna” á Alþingi við skýrslunni gefa síðan helst til kynna hve bráðnauðsynlegt er að taka umræður um skýrsluna úr höndum þeirra smásálna sem íslenskir stjórnmálamenn eru upp til hópa – og finna umræðunni farveg utan þingsins og flokkanna.

Forseti Íslands er svo sérkapítuli út af fyrir sig. Og hvílíkur kapítuli!


ÁHRIF ÓLAFS RAGNARS VORU MIKIL

Ég veit ekki með ykkur, lesendur góðir, en meðan sem mest gekk á í útrásinni og maður vissi varla hvaðan á sig stóð veðrið, þá varð framganga forsetans mjög til þess að róa að minnsta kosti mig. Ég hafði ekki hundsvit á alþjóðlegum bissniss eða bankaviðskiptum, en á meðan Baugur var að sópa upp heilu verslunargötunum í London og Kaupmannahöfn og Kaupþing og Landsbankinn að belgjast út um allar koppagrundir, þá hugsaði ég stundum:

“Á maður virkilega að trúa því að þetta sé allt byggt á traustum grunni? Ja, ef Ólafur Ragnar tekur fullan þátt í þessu, þá hlýtur þetta að sæmilega pottþétt. Hann á að vera sérfræðingur í öllu alþjóðlegu og svo voðalega gáfaður og reyndur og ég veit ekki hvað. Hann hlýtur að hafa skyggnst á bak tjöldin og kannað hvort þetta er einhver spilaborg."

Og ekki bar á öðru. Forsetinn gaf sig út fyrir að hafa kynnt sér útrásina alveg í þaula og hrifning hans var slík að það var eins og hann væri beinlínis að missa sig í hvert sinn sem hann fékk að taka í höndina á útrásarvíkingi.

Og ég hugsa að hrifning Ólafs Ragnars hafi sannfært fleiri en mig um að líklega væri í lagi að trúa því að allt gæti þetta endað vel.

Núna þykist forsetinn þess umkominn að blása á gagnrýni frá siðanefndinni í rannsóknarskýrslunni af því hann kveðst hafa staðið hana að “rangfærslum”.

Þetta er hið klassíska bragð þess sem á í vök að verjast. Gagnrýni er bara byggð á rangfærslum. Davíð Oddsson hefði verið fullsæmdur af þessu.


FÁRÁNLEGT RAUS FORSETAN

Vissulega er óheppilegt ef siðanefndin hefur ekki hverja einustu staðreynd fullkomlega á hreinu – en gagnrýnin á forsetann snýst ekki um hvort hann fór í nákvæmlega þessa eða hina einkaþotuferðina, eða hvort hann hitti akkúrat þennan eða kannski hinn emírinn úr Persaflóaríkjunum.

Hún snýst um að hann veitti útrásinni og bönkunum sína postullegu blessun langt, langt umfram það sem eðlilegt hefði mátt telja – og hann ýtti undir vitleysuna með fáránlegu rausi sínu um “yfirburði Íslendinga” og allt það kjánalega kjaftæði sem hann tróð hvað eftir upp með á áróðursfundum útrásarinnar.

Og útrásarvíkingarnir töldu sig náttúrlega ekki þurfa að gæta mikið að sér þegar þessi gamli vinstrimaður hvatti þá áfram með þjóðernisbelgingi og endalausu skrumi um hvað þeir væru æðislegir – samanber hrópið fræga: “You ain´t seen nothing yet!"

Halda ber því til haga að það vandræðalega heróp hafði Ólafur Ragnar fyrst um afrek Magnúsar Þorsteinssonar, þess einstaklings úr hópi útrásarvíkinganna sem jafnvel ómálga börn hefðu átt að fatta að stigi ekki í vitið. En þarna stóð Ólafur Ragnar með flírulegt bros og klappaði fyrir honum og hrópaði húrra. Hvað áttum við að halda? Hvað átti aumingja Magnús sjálfur að halda?

Þegar hver einasti kjaftur sem gagnrýndur er af rannsóknarnefndinni þykist hvítur sem mjöll og þetta sé allt hinum að kenna, og sjálfur forsetinn fer þar fremstur í flokki, þá hlýtur maður að fara að hugleiða hvað þjóðin hafi eiginlega gert af sér í fyrra lífi til að verðskulda slíka “ráðamenn”.