Ef seðlabankastjóri Svíþjóðar leitar ráða hjá fjármálaráðherranum, brýtur hann lög. Þannig eiga sjálfstæðir seðlabankar að vera.

Blaðamenn eiga tafarlausan aðgang að öllum bréfaskiptum bankans og ráðuneytisins, en þó ekki að símtölum – nema grunur vakni um, að t.d. fjármálaráðherrann hafi hringt í bankastjórann til að reyna að hafa áhrif á hann.

Þá er ferillinn sá, að einhver lætur upplýsingar um símtalið berast til fjölmiðla, sem geta þá knúið á um, að upptaka símtalsins sé birt, hafi það átt sér stað.

Upplýsingaákvæðið í frumvarpi Stjórnlagaráðs til nýrrar stjórnarskrár miðar að því að innleiða sömu siði á Íslandi. Þá væri Seðlabanka Íslands t.d. ekki stætt á að hylma yfir símtölin milli bankastjórnarinnar og ríkisstjórnarinnar dagana fyrir hrun.

Vonandi tekst sérstökum saksóknara eða ríkissaksóknara að kreista þessar upptökur út úr bankanum, áður en ný stjórnarskrá tekur gildi.

Annars þurfum við að bíða gildistökunnar.

Ákvörðun Hæstaréttar í janúar 2011 um að ógilda kosningu 25 fulltrúa til Stjórnlagaþings í nóvember 2010 birtist mörgum sem grímulaus aðför að lýðræðinu í landinu til að drepa nýja stjórnarskrá í fæðingu – stjórnarskrá, sem Alþingi hafði ákveðið, að þjóðin skyldi fá.

Stæk andstaða Sjálfstæðisflokksins gegn endurskoðun eða endursamningu stjórnarskrárinnar lá fyrir.

Lög landsins mæla fyrir um, að því aðeins megi ógilda kosningu tiltekins fulltrúa, að sannað sé, að hann hafi annaðhvort ekki verið kjörgengur eða að sviksamleg tilraun hafi verið gerð til að auka líkur á, að fulltrúinn næði kjöri, t.d. með áróðri á kjörstað eða annars konar kosningasvindli.

Lögin leyfa ekki ógildingu á kjöri fulltrúa á neinum öðrum forsendum, t.d. vegan hönnunargalla á kjörklefum o.s.frv.

Af þessu leiðir, eins og Guðbjörn Jónsson benti á í opnu bréfi, ólöglærður maðurinn, að Hæstiréttur hafði ekki lagaheimild til að ógilda Stjórnalagaþingskosninguna á einu bretti. Lögfræðingar störðu sljóum augum í aðrar áttir.

Enginn hirti um að kæra ákvörðun Hæstaréttar til Mannréttindadómstóls Evrópu, en til þess var þó rík ástæða, svo mjög sem Hæstiréttur braut á þeim 25 einstaklingum, sem voru kjörnir til setu á Stjórnlagaþingi, og enn fremur á þem 83.537 kjósendum, sem neyttu atkvæðisréttar síns.

Hæstiréttur Íslands hefur aldrei riðið feitum hesti frá Mannréttindadómstóli Evrópu.

„Sá maður sem að fékk flest atkvæði í þessari kosningu hann átti einungis stuðning þriggja prósenta kosningabærra manna, þriggja prósenta.“

Þetta sagði einn þingmaður Sjálfstæðisflokksins í Norðausturkjördæmi á Alþingi í gær. Hann var að tala um kosninguna til Stjórnlagaþings 2010.

Maðurinn, sem hann talar um, fékk fleiri atkvæði (28.807) en Framsóknarflokkurinn með allt sitt fékk á öllu landinu í Alþingiskosningunum 2009 (27.699).

Ómar Ragnarsson fékk fleiri atkvæði (24.411) en Vinstri hreyfingin – Grænt framboð fékk á allri landsbyggðinni utan Reykjavíkur (24.043).

Illugi Jökulsson fékk fleiri atkvæði (23.707) en Samfylkingin fékk í báðum Reykjavíkurkjördæmum samtals (23.235).

Salvör Nordal fékk mun fleiri atkvæði (19.727) en Sjálfstæðisflokkurinn fékk í báðum Reykjavíkurkjördæmum samtals (15.719).

Freyja Haraldsdóttir fékk fleiri atkvæði (15.404) en Sjálfstæðisflokkurinn fékk á landsbyggðinni utan suðvesturhornsins (15.189) og mun fleiri atkvæði en Sjálfstæðisflokkurinn fékk í sínu langsterkasta kjördæmi, Suðvesturkjördæmi (13.463).

Engin furða, að Hæstiréttur teldi nauðsynlegt að ógilda kosninguna.

„Sá maður sem að fékk flest atkvæði í þessari kosningu hann átti einungis stuðning þriggja prósenta kosningabærra manna, þriggja prósenta.“

Þetta sagði einn þingmaður Sjálfstæðisflokksins í Norðausturkjördæmi á Alþingi í gær. Hann var að tala um kosninguna til Stjórnlagaþings 2010.

Maðurinn, sem hann talar um, fékk 28.807 atkvæði í kosningunni.

Til samanburðar fékk listi Sjálfstæðisflokksins í Norðausturkjördæmi 2009 með nafni þingmannsins og fjölda annarra frambjóðenda samtals 4.079 atkvæði.

Frumvarp Stjórnlagaráðs kveður á um jafnt vægi atkvæða alls staðar á landinu.

Við upphaf heimsstyrjaldarinnar 1939 hófst fyrir luktum dyrum undirbúingur að gerð nýrrar stjórnarskrár Íslands. Þetta var gert að frumkvæði Sveins Björnssonar, sendiherra og síðar forseta Íslands, og Hermanns Jónassonar forsætisráðherra í samstjórn Framsóknarflokks, Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks 1939-1942. Til verksins fengu þeir þrjá dómara í Hæstarétti (Einar Arnórsson, Gizur Bergsteinsson og Þórð Eyjólfsson) auk Bjarna Benediktssonar prófessors í lögum. Fjórmenningunum var falið að leggja aðeins til „þær breytingar á stjórnarskránni, sem leiðir af niðurfalli dansk-íslenzkra sambandslaga og af því, að forseti kemur í stað konungs“. Alþingi staðfesti verklagið. Í apríl 1943 lagði stjórnarskrárnefnd fram frumvarp að nýrri stjórnarskrá nær óbreytt frá þeim drögum, sem dómararnir þrír og Bjarni Benediktsson höfðu samið þrem árum áður.

Allir flokkar á einu máli
Allir flokkar á Alþingi voru á einu máli um, að frumvarp stjórnarskrárnefndarinnar 1943 væri aðeins til bráðabirgða. Eysteinn Jónsson, Framsóknarflokki, sagði 17. janúar 1944: „Við megum ekki taka upp í lög um lýðveldisstjórnarskrá annað en það sem stendur í beinu sambandi við stofnun lýðveldis í stað konungdæmis … Síðan eigum við að vinna af kappi að því að endurskoða stjórnarskrána í heild ...“ Stefán Jóhann Stefánsson, Alþýðuflokki, sagði 25. febrúar: „er það skoðun allrar nefndarinnar að vinna beri hið bráðasta að því að fram fari gagnger endurskoðun á stjórnarskránni“. Jakob Möller, einn stofnenda Sjálfstæðisflokksins, sagði 26. febrúar: „Þessi fyrirhugaða stjórnarskrá ... er hugsuð og í rauninni yfirlýst sem hrein bráðabirgðastjórnarskrá, þ.e.a.s., jafnframt því sem hún er samþykkt er gert ráð fyrir að stjórnarskrá ríkisins í heild verði tekin til gagngerðrar endurskoðunar á næstu árum.“ Sigfús Sigurhjartarson, Sósíalistaflokki, sagði 8. marz: „... þegar hafa verið gerðar ráðstafanir til þess að endurskoða stjórnarskrána ...“

Jafn kosningaréttur eigi síðar en vorið 1946
Ný ríkisstjórn tók við völdum haustið 1944, nýsköpunarstjórn Sjálfstæðisflokks, Sósíalistaflokks og Alþýðuflokks, undir forsæti Ólafs Thors, formanns Sjálfstæðisflokksins. Í stjórnarsáttmála hennar var lofað gagngerum breytingum á stjórnarskránni „eigi síðar en síðari hluta næsta vetrar“. Í breyttri stjórnarskrá yrðu „ótvíræð“ ákvæði um réttindi allra til atvinnu, almannatrygginga og menntunar, „jafn kosningaréttur“ tryggður og sett „skýr fyrirmæli um verndun og eflingu lýðræðisins“. Sumarið 1945 var Gunnar Thoroddsen, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og prófessor í lögum, skipaður framkvæmdastjóri stjórnarskrárnefndar.

Nýsköpunarstjórnin fór frá 1947 án þess að endurskoða stjórnarskrána. Síðar það ár var skipuð ný stjórnarskrárnefnd, en hún skilaði engum tillögum til breytinga, ekki frekar en aðrar slíkar nefndir síðar. Að vísu flutti Gunnar Thoroddsen, þá orðinn forsætisráðherra og formaður stjórnarskrárnefndar, frumvarp í eigin nafni um endurskoðun stjórnarskrárinnar 1983, nær fjórum áratugum eftir að það átti að gerast „síðari hluta næsta vetrar“, en frumvarp hans náði ekki fram að ganga frekar en aðrar slíkar tilraunir. Þar koma við sögu margir merkir menn, sem voru staðráðnir í að ljúka verkinu, en hik, sundurlyndi og tregða höfðu alltaf að lokum sigur þrátt fyrir góðan hug.

Það var ekki fyrr en eftir hrun og búsáhaldabyltinguna í byrjun árs 2009, að skriður komst loksins á málið. Fólkið á Austurvelli heimtaði nýja stjórnarskrá. Þjóðfundurinn 2010 tók undir kröfuna. Fullbúið frumvarp Stjórnlagaráðs til nýrrar stjórnarskrár hefur nú legið fyrir þingi og þjóð í bráðum tíu mánuði og bíður þess, að þingið kynni frumvarpið vel fyrir þjóðinni svo sem lög mæla fyrir um og þjóðin fái síðan að taka afstöðu til frumvarpsins í almennri atkvæðagreiðslu eins og Alþingi hefur lofað. Einn helzti sérfræðingur heimsins í nýjum evrópskum stjórnarskrám, Jon Elster prófessor í Kólumbíaháskólanum í New York, lýsti þeirri skoðun í Silfri Egils á sunnudagunn var, að frumvarpið sé „afbragðsgott“ og á því séu engir áberandi meinbugir eða hnökrar.

Tími efndarinnar er upp runninn
Allsherjarendurskoðun stjórnarskrárinnar, sem allir flokkar á Alþingi sáu fyrir sér allan lýðveldistímann, hefur aldrei farið fram, þótt ýmsar frekar smávægilegar breytingar hafi verið á henni gerðar sjö sinnum. Til að tryggja einingu þjóðarinnar við lýðveldisstofnunina 1944 ákvað Alþingi að lögfesta lítt breytta stjórnarskrá til bráðabirgða, en endurskoða hana síðan við fyrstu hentugleika. Enda mátti ennþá sjá, að stjórnarskráin hafði að miklum hluta verið samin í danska kansellíinu 1849, eins og Jón forseti sagði um hana á sínum tíma. Í þessu ljósi þarf að skoða frumvarp Stjórnlagaráðs til nýrrar stjórnarskrár og örvæntingarfullt málþóf sjálfstæðismanna á Alþingi gegn frumvarpinu og gegn lýðræðinu.

Góðir sjálfstæðismenn: Standið nú ekki í vegi fyrir vilja þings og þjóðar. Frumvarpi Stjórnlagaráðs er öðrum þræði ætlað að efna loforð Ólafs Thors, Bjarna Benediktssonar og Gunnars Thoroddsen.