Frægt er orðið að á meðan Jóhanna Sigurðardóttir var í stjórnarandstöðu vildi hún afnema verðtrygginuna en nú þegar hún er orðin forsætisráðherra er komið annað hljóð í strokkinn.

Hitt vissi ég þó ekki fyrr en í kvöld að hún hefði einnig lagt til að lágmarkslaun yrðu lögfest. Lokaorð greinargerðar þess máls sem um ræðir hljóða svo:

„Frumvarp þetta er liður í þeirri stefnumörkun jafnaðarmanna að skapa hér mannsæmandi umhverfi fyrir launafólk og stuðla jafnframt að heilbrigðu og þróttmiklu efnahagslífi. Ef þessi leið verður ekki farin og taxtalaunin látin eiga sig eina ferðina enn í næstu kjarasamningum mun sífellt stærri hópur launamanna sitja eftir með lágmarkstaxta og ekki eiga sér viðreisnar von. Við megum ekki láta mál þróast á þann veg."

Þetta þingmáli ratað á fjörur mínar út frá umræðum á facebook um að yfirdráttarlán væru nú aftur að ná hæstu hæðum.  Þar kom meðal annars fram að sumir þyrftu að nota yfirdrátt til að ná endum saman.  Með öðrum orðum að launin dugi ekki fyrir nauðsynjum.

Af því að þessi umræða snýst um framfærslu(vanda) fólks er rétt að taka fram að oft hefur verið bent á að samkvæmt 76. gr. íslensku stjórnarskrárinnar hvílir sú skylda á herðum löggjafans að lögfesta lágmarksframfærsluviðmið.  Þá skyldu hefur Alþingi hins vegar vanrækt.  Í umfjöllun sinni um málið komst Talsmaður neytenda svo að orði fyrir um ári síðan:

„Stjórnarskrárvarin krafa
Krafa ykkar um samræmdan framfærslugrunn er því ekki aðeins pólitísk - heldur byggist hún á sjálfri stjórnarskránni, sem ber að fylgja í þessum tilvikum sem öðrum eins og Hæstiréttur hefur staðfest. Skiptir þá ekki máli að um er að ræða svonefnd félagsleg - „jákvæð" - mannréttindi til einhvers frá ríkinu en ekki hin eldri og sígildu - „neikvæðu" frelsisréttindi sem fela í sér rétt eða frelsi frá afskiptum eða íhlutun af hálfu ríkisins. Þá breytir það að mínu mati ekki niðurstöðunni að hér sé löggjafanum falið að skilgreina inntak réttindanna en algengara er með hina tegund mannréttinda að dómstólar séu bolvörn borgaranna til þess að framfylgja þeim.

Óframseljanleg skylda
Samkvæmt þessu er ekki unnt að framselja skilgreiningu á framfærsluþörfinni til sveitarfélaga eða annarra stjórnvalda, t.d. með reglugerð, þrátt fyrir stjórnarskrárvarið sjálfstæði sveitarfélaga; löggjafinn, Alþingi, hefur þessa skyldu."

Þessi umræða fór eðlilega nokkuð hátt síðasta vetur í tengslum við birtingu neysluviðmiða Velferðarráðuneytisins í febrúar.  Sem vel að merkja er ekki það sama og lágmarksframfærsluviðmið eins og bent hefur verið á.  Til upprifjunar má nefna að dæmigert viðmið fyrir útgjöld einstaklings sem býr á höfuðborgarsvæðinu í eigin húsnæði er 291.932 kr. eftir skatt.  Dæmigert viðmið fyrir útgjöld hjóna með tvö börn sem búa á höfuðborgarsvæðinu í eigin húsnæði er 617.610 kr. eftir skatt.  Byrjunarlaun samkvæmt lægstu gildandi kauptöxtum Eflingar, sem á aðild að ASÍ, eru kr. 180.752,- á mánuði fyrir skatt.

Í kjarnastefnu Dögunar er hvoru tveggja kveðið á um afnám verðtryggingar og lögfestingu lágmarksframfærsluviðmiða.  Það er undarlegt að það þurfi annað stjórnmálaafl til að fylgja eftir því góða sem Jóhanna Sigurðardóttir vildi gera á meðan hún fékk engu ráðið.