Nýlega var Josko Risa kjörinn bæjarstjóri í bænum Prolozac í Dalmatíuhéraði í Króatíu. Hið undarlega er að hann var kjörinn út á það kosningaloforð að hann myndi markvisst hygla sjálfum sér og sínum nánustu. „Þessi bær verður eins og mitt eigið fjölskyldufyrirtæki,“ lofaði hann. Bæjarbúar elskuðu hann fyrir hreinskilnina.

Stjórnspeki Joskos er athyglisverð vegna þess að hún var til grundvallar á Íslandi í meira en áratug. Fyrst ber að nefna mann að nafni Gunnar Birgisson, bæjarstjóra í Kópavogi. Á valdatíma Gunnars hefur ríkt fádæma góðæri og hvert glæsihýsið risið á fætur öðru. En á bakvið öll húsin er saga. Þannig skrifaði Gunnar Ólafsson, verktakinn sem byggði knattspyrnuhúsið Fífuna, bréf til Gunnars þar sem hann lýsti vinnuferlinu. „Við vorum sennilegast auðveldustu mennirnir til að stilla upp við vegg og stuðla þannig að því að þú fengir sjálfur jarðvinnu verksins. En það átti eftir að draga dilk á eftir sér eins og í flestum tilfellum þegar Klæðning var að störfum fyrir okkur það var ávallt einhver auka skattur lagður á þau verk af þínum geðþótta.“

Klæðning var eitt sinn fyrirtæki Gunnars, en eftir að hann komst til áhrifa í bæjarkerfinu varð til leynihlutur í Lúxemborg í fyrirtækinu. Um leið sagði í fundargerð fyrirtækisins að Gunnar yrði „sem ráðgjafi og við sérverkefni“. Svo fór Klæðning í hvert verkefnið á fætur öðru í Kópavogi, eða eins og verktakinn sagði í bréfi sínu: „Við höfum til margra ára þurft að hlíta þessari fjárkúgun þinni sem þú hefur beitt okkur, og voru ferðir þínar til okkar á útborgunardegi fyrirtækis Klæðningar hvað eftir annað minnisstæðastar þar sem þú komst og stappaðir niður fótum, heimtaðir og hótaðir og lofaðir öllu fögru fyrir okkar hag á kostnað Kópavogsbæjar bara ef þú fengir svo og svo mikla peninga eða víxla hvort sem þú værir búinn að vinna fyrir þeim eða ekki.“

Fyrirtæki Gunnars fékk þannig að njóta ávaxtanna, en allir græddu. Það varð til knattspyrnuhús, glerturn og margt fleira til að gleðja augað. Fólkið baðaði sig í dýrðlegu endurkastinu frá glerturninum. Þetta var gott fyrir fólkið, og gott fyrir Gunnar og félaga.

Dóttir Gunnars hefur ekki farið varhluta af gríðarlegu góðæri í Kópavogi. Síðustu sex ár hefur hún fengið verkefni upp á fimm til átta milljónir króna á ári. Sumt þurfti ekki einu sinni að klára, eins og ársritið sem hún vann að árið 2005. Það situr enn óútgefið ofan í skúffu, en hún fékk þrjár og hálfa milljón fyrir viðvikið. Auk þess hefur hún unnið umhverfisviðurkenningar, sem eru A4-blöð í ramma, upp á allt að 750 þúsund á ári. Enda margt gott í umhverfinu í Kópavoginum.

„Það er gott að búa í Kópavogi,“ sagði Gunnar, eins og frægt var orðið. Og varla verður deilt um það að Kópavogur er fínn, sérstaklega ef maður er vinur eða ættingi bæjarstjórans. Þannig er þetta líka í Prolozac í Dalmatíu. „Að minnsta kosti er hann hreinskilinn. Hann sagði líka að ef honum myndi ganga vel þá myndi bæjarbúum einnig ganga vel,“ sagði einn stuðningsmaður bæjarstjórans þar.
Það var líka gott að búa á Íslandi. Sérstaklega ef maður var vinur útrásarvíkinga og bankamanna og fékk ábyrgðarlaust kúlulán fyrir hlutabréfum, sem hækkuðu við hvert kúlulánið sem við bættist, eins og píramídatrix.

Kópavogsmódelið er ekki síst merkilegt fyrir þær sakir að það var fært yfir á Ísland allt. Allir sættu sig við að bankafólkið og útrásarvíkingarnir tækju sér ofurlaun og sukkuðu, því allir nutu góðs af brauðmylsnu veislunnar. Tilgangurinn helgaði meðalið. Flestum var sama þótt Sjálfstæðisflokkurinn legði undir sig allar helstu stofnanir og þótt alþingismenn fengju konungleg kjör. Þessar forsendur góðærisins urðu að fá að vera í friði svo pöpullinn fengi að baða sig í endurkasti dýrðarljóssins.

Svo kemur jafnan að því að fólk áttar sig. Bakreikningur Kópavogsmódelsins er skollinn á almenningi. Því bankamennirnir sem svindluðu, víluðu og díluðu, voru að gera það á kostnað almennings. Alveg eins og Gunnar.