• AVATAR ÍSLANDS

    15. mars 2010

    Bankamenn eru rannsóknarefni. Þeir eru menn sem gefa skuldugum ekkjum engan séns en veita helsekum útrásarvíkingum sérstaka þjónustu. Ef útrásarvíkingar skemma eitthvað, til dæmis fyrirtæki, koma bankamennirnir hlaupandi á eftir þeim og bjóða þeim að eignast það með afslætti. Ef ekkja lendir í vandræðum er svarið einfalt: Borgaðu allt!

    Ef slíkur maður fer í sálfræðimat er niðurstaðan einföld. Hann er andfélagslegur siðblindingi. En Svarthöfða grunar samt að bankamenn skilji siðblindingjann eftir í vinnunni þegar þeir fara heim. Enda eru þeir ekki vondir í sjálfu sér. Þeir eru bara tannhjól í kerfi sem leiðir núna nánast alltaf til ósanngjörnustu niðurstöðunnar. Skylda sérhvers bankamanns er að hámarka arð bankans af hverjum viðskiptavini. Ef bankamaður er góður við viðskiptavin er það til þess að hámarka heildararðinn til langs tíma. Þá er hann að koma í veg fyrir að viðskiptavinurinn fari annað. 

    Sagt er að viðskiptavinurinn sem skuldi bankanum milljón sé eign bankans, en sá sem skuldi bankanum milljarð eigi bankann. Þetta er ekki alveg rétt. Sá sem er í persónulegum ábyrgðum fyrir skuldinni er eign bankans. Sá sem skuldar í gegnum einkahlutafélag á bankann. Hann getur hvenær sem er, virðist vera, farið í kennitöluhopp. 

    Sævar Jónsson, fyrrverandi knattspyrnumaður hjá Val og fleiri liðum, hefur tæklað sínar aðstæður á athyglisverðan hátt. Vegna yfirvofandi gjaldþrots síns ákvað hann að færa skartgripaverslunina sína, sem hann átti með helstu forsprökkum Baugs, yfir á eiginkonu sína. Í samtali við DV útskýrði hann aðstöðu sína svona: „Ég er búinn að missa húsið og ég hef engan áhuga á því að missa fleira. Ég átti raunverulega engan annan kost.“ 

    Björgólfur Guðmundsson, fyrrverandi eigandi Landsbankans, hefur misst allt. En ekki alveg. Hann er blessaður með framúrskarandi eiginkonu. Og húsið þeirra og bíllinn eru skráð á hana. Því er hann ekki alveg á flæðiskeri staddur, þrátt fyrir gjaldþrot. 

    Nú er komið í ljós að Sævar missti eitt hús, en er að byggja annað miklu stærra. Það er skráð á eiginkonuna, eins og skartið. Ólíkt venjulegum Íslendingum á Sævar fjárhagslegt framhaldslíf.

    Fyrir nokkrum mánuðum vofði gjaldþrotið yfir Bjössa í World Class. Hann flutti rekstur sinn á milli kennitalna með hjálp bankans. Á sama tíma var hann að byggja veglegan sumarbústað við Þingvallavatn. 

    Þetta á sér ekki orsök í því að bankarnir og bankamennirnir séu vondir menn, heldur að yfirvöld gerðu reglurnar þannig að bankinn hagnast á því að níðast á ekkjum og hygla fjárglæframönnum. Yfirvöld gerðu það þannig að fólk fær húsnæðislán með veðsetningu í sér sjálfu, en ekki húsnæðinu. Maður getur ekki lagt niður sjálfan sig, eins og athafnamennirnir leggja niður eitt fyrirtæki og stofna annað.

    Orðið „Avatar“ úr sanskrít merkir „form af sjálfi“. Einkahlutafélög útrásarvíkinga voru þeirra Avatarar. Rétt eins og í kvikmyndinni Avatar gátu þeir athafnað sig án áhættu fyrir sjálfa sig með því  að nota Avatarinn. Avatar er eins og klón, nema í þeirra tilfelli er það fjarstýrt. Svarthöfði hefur sem sagt leitað allra leiða til að útskýra og skilja ranglætið í íslensku samfélagi. 

    Kannski þrífst ranglætið einfaldlega vegna þess að yfirvöld komu því á og viðhalda því. Og á meðan það borgar sig að níðast á ekkjum, en hygla siðblindingjum, verður níðst á ekkjum og siðblindingjum hyglað.

    Skrifa athugasemd

  • EKKI KJÓSA UM KVÓTANN!

    14. mars 2010

    Þjóðaratkvæðagreiðslan um seinustu helgi var hin ágætasta. Svarthöfði fellst á þau sjónarmið Bjarna Benediktssonar, formanns Sjálfstæðisflokksins, að nauðsynlegt hafi verið hjá forseta Íslands að taka af skarið og vísa málinu til þjóðarinnar. Hvorki Svarthöfði né Bjarni hafa í dag minnstu efasemdir við vald forsetans til þess að láta þjóðina úrskurða í mikilvægum málum. 

    Að vísu horfði öðruvísi við árið 2004 þegar Sjálfstæðisflokkurinn vildi fá fjölmiðlalög til að tryggja að Jón Ásgeir Jóhannesson og félagar hans næðu ekki heljartaki á fjölmiðlum Íslands. Þá steig forsetinn fram og sagðist myndu vísa lögunum í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þetta var auðvitað ömurleg framganga forsetans því í þá daga var alls ekki ljóst hvort forsetinn hefði vald til þess að vísa lögum til þjóðarinnar. Þetta benti Davíð Oddsson, þáverandi formaður Sjálfstæðisflokksins, ítrekað á. Þetta var hárrétt hjá Davíð. 

    En síðan eru liðin mörg ár. Bjarni hefur samþykkt að íslenska þjóðin eigi að borga Bretum og Hollendingum vegna Icesave. En hann er ósáttur við upphæðina sem ríkisstjórnin vill borga. Á þeim árum sem eru liðin frá því forsetinn hafnaði fjölmiðlalögunum hefur komið á daginn að hann hefur fullan rétt á því að vísa lögum í þjóðaratkvæði. Þetta vita Bjarni og aðrir sjálfstæðismenn. En þeim er jafnljóst að beint lýðræði verður að hafa sínar hömlur svo valdahlutföll í samfélaginu raskist ekki. 

    Einhverjir vitleysingar hafa í framhaldi af þjóðaratkvæðagreiðslunni krafist þess að kosið verði um kvótann. Þetta er fráleitt og ekki á þekkingarsviði almennings. Fólkið áttar sig ekki á því að kvótinn hefur fært Íslandi auð og hagsæld. Bjarni var spurður um þetta atriði á dögunum. Svar hans var alveg skýrt: Um hvað ætti svo sem að kjósa? Svarthöfði fagnar þessu viðhorfi. Við verðum að velja vandlega þau mál sem fara í þjóðaratkvæði. Sumt er bara þannig vaxið að fólkið veit ekki nóg til þess að kveða upp dóm. 

    Skrifa athugasemd

  • AFSTÆTT FÓLK

    11. mars 2010

    Fyrir fimm árum var Sjálfstæðisflokkurinn við völd. Flokksmönnum fannst forsetinn vera ómögulegur, þjóðaratkvæðagreiðslur glapræði og umfram allt nauðsynlegt að allir þingmenn gengju í takt. Á sama tíma fannst vinstri-grænum og Samfylkingu að forsetinn væri góður, þjóðaratkvæðagreiðslur eðlilegar og hálfgerður fasismi að allir stjórnarþingmenn gengju í takt. Nú hefur þetta algerlega snúist við. Samfylkingarfólk og vinstri-grænir ráðast á forsetann fyrir að færa þjóðinni vald, þjóðaratkvæðagreiðslur eru marklausar og skaðlegar og allir í ríkisstjórninni verða að ganga í takt og þétta raðirnar, annars er allt fyrir bí.

    Íslensk stjórnmál í dag eru sönnun fyrir því að fólk tekur afstöðu eftir aðstöðunni sem það er í. Þetta mætti kalla takmörkuðu afstæðiskenninguna um vald. Sá sem hefur völdin hagræðir skoðunum sínum þannig að þær fari að henta þeim sem hefur völdin. Steingrímur J. er prýðilegt dæmi. Sem valdalaus stjórnarandstöðuþingmaður vildi hann Alþjóðagjaldeyrissjóðinn öfugan úr landi og bölsótaðist út í stjórnvöld fyrir aðgerðarleysi, samráðsleysi og pólitískar ráðningar. Eftir að hann varð ráðherra breyttist hann í það sem hann gagnrýndi mest. Hann hélt Alþjóðagjaldeyrissjóðnum í landinu, hlýddi honum í einu og öllu, stundaði fordæmalaust aðgerðarleysi í málefnum heimilanna, valdi pólitískan samherja til að stýra Icesave-nefndinni og hafði ekki samráð um að skrifa undir Icesave-samning við Breta og Hollendinga.

    Steingrímur J. er ekki eini maðurinn sem er afstæður við vald. Þannig gátu til dæmis sjálfstæðismenn haft það sem sitt aðalstefnumál að minnka völd ríkisins, en slógu síðan met í því að auka ríkisrekstur og fjölga ríkisstarfsmönnum. Með sama hætti gátu þingmenn Borgarahreyfingarinnar séð ljósið í því að skera sig frá grasrótinni og breyta sér í Hreyfingu án borgara, aðeins nokkrum mánuðum eftir að þeir voru kosnir á þing í þeim eina tilgangi að vera venjulegir borgarar á þingi. Og þannig breytist fólk iðulega úr kommúnistum í æsku yfir í frjálshyggjufólk á þrítugsaldri, því næst sósíaldemókrata á barneignaraldri og loks íhaldsfólk á seinni hluta ævinnar. Allt eftir því hversu miklar eignir fólk á og þar með hversu mikla hagsmuni í því að breytingar verði ekki.

    „Verði Icesave-lögunum hafnað, er ríkisstjórninni varla sætt lengur,“ skrifaði Sigmundur Ernir Rúnarsson, þingmaður Samfylkingarinnar, þegar hneykslun hans á synjun forsetans á Icesave-samningnum náði hámarki. „Valið er fólksins og valið er skýrt: Ríkisstjórn eða forseti,“ hamraði Þórunn Sveinbjarnardóttir, samfylkingarþingmaður, á lyklaborðið sitt. „Þú ert annaðhvort með okkur eða með hryðjuverkamönnunum,“ sagði George W. Bush við umheiminn eftir 11. september. 

    Björn Valur Gíslason, þingmaður vinstri-grænna, er nú kominn á þá skoðun að fjölmiðlar eigi ekki að tala við ákveðna menn. Hann segir að þessir menn séu hluti af Sjálfstæðisklíku. Þeir sem eru á svarta lista Björns Vals eru Ólafur Arnarson pistlahöfundur, Stefanía Óskarsdóttir stjórnmálafræðingur og Ólafur Ísleifsson hagfræðingur. Björn Valur segir augljóst að „allir þessir álitsgjafar [séu] nátengdir Sjálfstæðisflokknum og hafa gegnt mörgum trúnaðarstörfum fyrir flokkinn sinn og gera jafnvel enn.“ Þau þrjú neita því að vera starfandi í tengslum við Sjálfstæðisflokkinn, en það skiptir Björn Val ekki máli. Því Birni Val þykir í lagi að stimpla þá sem eru honum ósammála, rétt eins og það þótti í lagi á valdatíð Sjálfstæðisflokksins að stimpla alla gagnrýnendur flokksins handbendi Baugs og Samfylkingarinnar.

    Hugsjónafólkið sem var með knýjandi þörf til að breyta samfélaginu er smám saman að missa sakleysið og farið að beita sömu aðferðum og fólkið sem það vildi koma frá völdum. Fólk er, þegar allt kemur til alls, afskaplega afstætt fyrirbæri háð afstöðu gagnvart valdinu.

    Skrifa athugasemd

  • ÞORSKHAUS

    8. mars 2010


    Stjórnmálamenn eru merkileg fyrirbæri. Aðlögunarhæfni þeirra virðist vera með eindæmum. Eða hvað annað er hægt að segja um einstaka getu þeirra til að sjá allar hliðar málanna og vita hverja þeirra ber að horfa á hverju sinni?


    Helsta dæmið er auðvitað afstaða manna til þjóðaratkvæðagreiðslna. Óbreytti stjórnarandstöðuþingmaðurinn Jóhanna Sigurðardóttir lagði árum saman til að sett væru í lög ákvæði um að almenningur fengi að greiða atkvæði um mikilvæg mál. Aldrei varð henni að ósk sinni meðan á þeirri baráttu stóð. Og loksins þegar hún fékk þjóðaratkvæðagreiðslu sá hún að málið sem riðið var með á vaðið væri vart bært til að leggja í þjóðaratkvæði. Og sagðist sjálf ekki nenna á kjörstað til að taka þátt í svona vitleysu. Og ekki sá fjármálaráðherrann ástæðu til þess heldur að þramma á kjörstað, eða greiða atkvæði utan kjörfundar. Og vakti þó athygli eitt sumar fyrir ekki svo löngu með því að ganga landið landshorna á milli yfir hálendið.


    Og ekki má gleyma því að sumir hafa jafnlengi staðið gegn því að mál væru lögð í þjóðaratkvæði. Eins og sést á því að lög um slíkt hafa aldrei verið samþykkt. Eins og sést á því að þáverandi ríkisstjórn ákvað að draga fjölmiðlalögin til baka frekar en að leggja þau í þjóðaratkvæði. Og voru ekki einhverjir sem greiddu atkvæði með þeirri ráðstöfun sem hvöttu fólk eindregið til þess nú að mæta á kjörstað og segja nei? Kannski Bjarni Benediktsson geti svarað því.


    Svo má ekki gleyma því hvað hlutverkin snúast við. Einu sinni var kosið um framtíð flugvallarins. Þá var vinstrimönnum mjög umhugað um lýðræðislegan rétt almennings til að ráða framtíðarmótun borgarinnar sinnar. Hægrimenn máttu hins vegar ekki til þess hugsa að kjörnir fulltrúar gæfu frá sér vald sitt og hvöttu fólk til að sitja heima frekar en að fara á kjörstað. Og báðir voru hneykslaðir á hinum. Og báðir hafa skipt um hlutverk - allt eftir flokkalínum.


    Annað dæmi um þetta er uppgötvun stjórnarandstæðinga eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna á laugardag. Þeir höfðu flestir hverjir mælt fyrir því síðustu mánuði að stjórnin þyrfti ekkert að víkja þó Icesave væri hafnað. Þetta einstaka mál væri einfaldlega svo mikilvægt, og svo brýnt að komast hjá því að gangast undir samningana við Breta og Hollendinga, að niðurstaða þess þyrfti ekki að hafa nokkur áhrif á stjórnina. Og þó liðu ekki nema örfáar mínútur frá því fyrstu tölur í þjóðaratkvæðagreiðslunni voru lesnar upp þar til Sigmundur Davíð Gunnlaugsson uppgötvaði að stjórnin ætti að víkja og réttast væri að kjósa aftur. Og væntanlega hefur þessi uppgötvun komið honum mjög á óvart.


    En það er spurningin með þjóðaratkvæðagreiðslurnar. Nú hafa allir verið fylgjandi þeim á einum tíma eða öðrum. Og allir andvígir þeim á einum tíma eða öðrum. Og allir hafa einhvern tímann sagt að þetta mál eða hitt væri of flókið til að kjósa um eða sjálfsagt og eðlilegt að setja það í þjóðaratkvæði. Gott ef forsætisráðherra spurði ekki um hvað fólk ætti að kjósa því valkostirnir væru ekki skýrir. Nú kemur forsætisráðherra fram og spyr hvort ekki eigi að kjósa um kvótakerfið - þessa eina umdeildustu lagasetningu í sögu Alþingis sem kannanir hafa sýnt að almenningur kann alls ekki að meta, ekki frekar en forsætisráðherrann. Og þá svarar formaður Sjálfstæðisflokksins, sem sagði valkostina alveg skýra núna, og spyr: Um hvað á að kjósa?


    Um hvað? Jú, hverjir skuli eiga fiskinn í sjónum, og hverjir megi veiða og vinna þorskinn í sjónum.

    Skrifa athugasemd

  • GOTT AÐ VERA GLÆPON

    5. mars 2010

    Hvergi annars staðar en á Íslandi getur maður hitt morðingja í helgarleyfi nokkrum árum eftir að hann var dæmdur. Íslendingar eru þjóða uppteknastir af því að gæta hagsmuna þeirra sem fremja glæpI. 

    Íslenskur síbrotamaður með alþjóðlega reynslu og tólf ár að baki í íslenskum og dönskum fangelsum hafði einfaldlega þetta um mesta öryggisfangelsi Íslands að segja: „Litla-Hraun er algjört lúxushótel.“ Þegar fangarnir sjálfir eru farnir að kvarta yfir of miklum þægindum er eitthvað að.

    Söngstjarnarn Kalli Bjarni lýsti því í viðtali við Séð&heyrt fyrir nokkrum misserum hvernig hann dundaði sér við að bæta golf-kunnáttu sína og skrifa barnabók eftir að hafa verið dæmdur fyrir stórfellt fíkniefnasmygl. Menn sem slá Íslandsmet í fíkniefnainnflutningi fá helgarleyfi úr fangelsinu og snúa ekki aftur. Áhyggjur lögreglunnar ná ekki lengra en svo að hún sendir ekki mynd af honum til fjölmiðla fyrr en daginn eftir að hann „týnist“.

    Hugmyndin virðist vera að hafa fangelsin of þægileg til að menn geti hugsað sér að flýja. Alveg eins og reynt var að hafa nógu lítið eftirlit og rúmar reglur til þess að fjárglæframenn héldu áfram viðskiptum sínum hér á landi. 

    Íslensk réttvísi er algerlega öfugsnúin. Mótmælendur sem mótmæltu glæp ríkisstjórnarinnar gegn þjóðinni við Alþingishúsið hafa verið dregnir fyrir dóm. Maður sem grunaður er um að hafa tekið gögn um misferli útrásarvíkinga er hundeltur af lögreglu. Nuddarar sem bjóða „happy ending“ eru í sigti lögreglunnar. Mestu fjárglæframenn Íslands eru þeir sem fá mestu tækifærin og mestu afskriftirnar. Venjulegir, löghlýðnir borgarar þurfa þvert á móti að horfa upp á skuldirnar sínar snarhækka, en ekki afskrifast. 

    Þá er komið að stóru spurningunni á Ísland: Hvers vegna förum við betur með glæpona en löghlýðna?

    Skrifa athugasemd