Líti maður á niðurstöður nýjustu skoðanakannanna virðist næsta ríkisstjórn liggja fyrir. Eina mögulega ríkisstjórnin sem myndi ekki innihalda Sjálfstæðisflokkinn er stjórn allra hina fjögurra flokkanna sem komast á blað. Það væri vissulega áhugaverð tilraun ef svo færi, en hætta á að sú stjórn yrði varla langlíf. Hinn möguleikinn er þá ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks -og hverra?

Augljósasti kosturinn væri Framsóknarflokkurinn, enda er þjóðin orðin vön að sjá þá Bjarna og Sigmund sitja hlið við hlið. Þetta yrði þó að mörgu leyti vandræðastjórn. Í fyrsta lagi eru allar líkur á því að hún yrði með afar nauman meirihluta ef hann næðist, kannski ekki nema einn mann. Hægristjórnin yrði því í sama vanda og vinstristjórnin nú, þó vissulega sé flokksaginn mun meiri í flokkum þeim sem kenna sig við einstaklingshyggju en þeim sem kenna sig við félagshyggju. Þeir ættu erfitt með að ná sínum málum í gegn. Ofan á bætist að Framsóknarflokkurinn hefur verið með tilburði í að staðsetja sig hægra megin við Sjálfstæðisflokkinn og myndi svo hrein hægristjórn eiga mjög háværa andstæðinga, rétt eins og vinstristjórnin nú. Þar að auki muna margir enn tvíræði þeirra Halldórs og Davíðs sem skiptu bönkunum á milli sín, og myndi slík stjórn vekja upp óheppilegar minningar.

Sjálfstæðismenn og VG eða BF?

Aðrir möguleikar eru fljótlega afgreiddir. Ef Björt framtíð legðist í sæng með Sjálfstæðismönnum myndi sú stjórn einnig hafa veikan meirihluta, ef hann næðist. Erfitt er þar að auki að sjá hver myndi hagnast á slíku. BF myndi missa sinn helsta styrk, sem er að standa utan við gamla valdakerfið, á meðan Sjálfstæðismönnum fyndist líklegast fyrir neðan sína virðingu, sem hefðbundinn valdaflokkur landsins, að eiga samneyti við skemmtikrafta og nýgræðinga.

Þriðji möguleikinn, Sjálfstæðisflokkur og VG, virðist óhugsandi. Allt síðan Ísland gekk í NATO árið 1949 hefur samstarf ystu flokka litrófsins ekki komið til greina, og myndi þar að auki varla ná meirihluta. Á hinn bóginn er ekkert ómögulegt, og ef svo fer að Evrópumálin verða helsta þrætuepli kosninganna er þar kominn samstarfsgrundvöllur. Áhugavert var t.d. í Silfri Egils um helgina að sjá Evrópuflokkana BF og Samfylkingu sitja einum megin við Egil og Evrópuandstæðingana VG og Sjalla hinum megin.

Viðreisnarstjórn hin fjórða

Sem skilur eftir líklegasta kostinn, Samfylkingu og Sjálfstæðisflokk. Til mikils er að vinna fyrir Sjálfstæðismenn. Þeir myndu fá öruggan meirihluta, og þar að auki takast að fá stuðning (eða þegjandi samþykki) miðju og miðju-vinstrifólks, sem yrði mun erfiðara við að eiga ef þeir ynnu með Framsóknarmönnum.

Erfiðara er að sjá hvað Samfylkingin myndi græða á slíku samstarfi. Margir sjá Viðreisnarstjórnina enn í hyllingum, en staðreyndin er sú að æ síðan hefur Sósíal-demókrötum gagnast illa að vinna með Sjálfstæðismönnum. Þegar Alþýðuflokkurinn reyndi það árið 1991 hætti hann í kjölfarið að vera til, og sú atburðarás var sett af stað sem seinna leiddi til hrunsins.

Hrunstjórn hin seinni

Sú ákvörðun Samfylkingar að ganga í ríkisstjórn með Sjálfstæðismönnum árið 2007 hlýtur svo að teljast með verstu pólitísku mistökum síðari ára. Samfylkingin axlaði þar með ábyrgð á hruninu án þess endilega að geta mikil áhrif haft á atburðarásina, og hefur sú arfleifð veikt flokkinn og vinstristjórnina æ síðan. En því er ekki að neita að ráðherrastólar heilla, og eftir erfiðleika með samstarfið við VG eru líklega margir, svo sem Árni Páll, sem líta svo á að betra sé að vinna með samhentum Sjálfstæðismönnum (þó þeir stefni í vitlausa átt) heldur enn flokk sem klofnar í hvert sinn sem ákvörðun skal taka.

Augljósasti gallinn við slíka ríkisstjórn eru Evrópumálin, en það er varla óyfirstíganlegt. Sjálfstæðismenn gætu hæglega samþykkt, eins og VG gerði, að láta málið í þjóðaratkvæðisgreiðslu, þar sem því yrði líklega hafnað. Hitt vandamálið felst í því að hér myndi hrunstjórnin aftur vera mætt til leiks, en sú arfleifð öll myndi hvort eð er há samstarfi með Framsókn og fáir aðrir kostir í boði. Því má líklegast segja: Velkominn aftur til 2007. En hitt ber að hafa í huga, að enn eru nokkrir mánuðir til kosninga, og margt getur breyst í millitíðinni.  

Stjörnur hafa sést svo víða á Íslandi á björtum sumarnóttum að varla telst til stórtíðinda lengur. Á meðan Tom Cruise deildi við fyrrum eiginkonu sína símleiðis frá hlíðunum utan við Akureyri og fór í taugarnar á norðlenskum bændum, og Ben Stiller varð hvers manns hugljúfi á austfjörðum fengu Reykjavíkingar á menningarnótt að berja sjálfan Russell Crowe augum.

Stjarna með grátt skegg

Það reyndist rétt sem sagt hafði verið frá í útvarpsfréttum. Í portinu á bak við stað sem heitir Bar 11 en er ekki lengur staddur á Laugavegi 11 heldur á Hverfisgötu 18 steig Russell Crowe á svið ásamt vini sínum sem enginn man nafnið á, en var þó ekki ósvipaður í útliti. Í raun var enginn leið að segja til um hvor þeirra væri Hollywood stjarnan, Crowe var vissulega stæltur eins og fréttir höfðu sagt til um en kvikmyndaandlitið hulið síðu, gráu skeggi. Hann leit helst út eins og aldraður mótorhjólagaur, líklega er það einmitt svona sem nýnasistinn úr Romper Stomper, myndinni sem færði honum heimsfrægð, myndi líta út 20 árum síðar.

Útihátíð í 101

Crowe er, eins og flest frægt fólk, mun smávaxnari í raunveruleikanum en hann lítur út fyrir að vera á breiðtjaldi. Í kvikmyndinni LA Confidential lék hann lögregluþjón sem átti að vera hávaxnari en aðrir, og til að koma sér inn í hlutverkið leigði hann sér pínulitla íbúð svo honum fyndist hann vera risi. Sviðið bætir ávallt nokkrum sentímetrum við jafnvel minnstu menn, og hinn meðalhái Crowe tók sig ágætlega út bak við míkrófóninn. Leikar gátu hafist og íslenskir menningarunnendur lyftu glösum á loft eins og þeir væru staddir á útihátíð í eyjum.

En hvar er Connelly?

Það var ekki fyrr en komið var fram í þriðja lag að það rann upp fyrir fólki að þó allir kannist við Russell Crowe getur enginn nefnt lag með honum. Hann er jú, þrátt fyrir allt, þekktur fyrir annað. Eitthvað virtust áhorfendur ókyrrast við þessa uppgötvun. Þegar búið var að berja hann augum var eins og enginn vissi hvað ætti til bragðs að taka. Flutningur Crowe á lítt þekktu en annars ágætu Springsteen lagi, þar sem gítarleikari hans reyndi að fá fólk til að syngja með, mætti litlum skilningi. Spenningurinn við það eitt að sjá stjörnu á sviðinu var fljótur að fara, og það var eins og fólk væri að missa þolinmæðina. Ef til vill myndu fleiri stíga á svið, eins og til dæmis samleikari hans úr Nóa, Jennifer Connelly.

Pönkast á Kárahnjúkavirkjun

Connelly lét ekki sjá sig, en þess í stað birtist kona sem eitt sinn hafði mikil áhrif á unglingsstráka, en átti það jafnframt til að rugla þá í ríminu. Þegar Patti Smith birtist framan á sinni fyrstu plötu árið 1975 þótti hún helst til karlmannleg að sjá, horfandi hrokafull niður á myndavélina klædd í gallabuxur og skyrtu og með jakkann hangandi yfir öxlina. Patti hafði sín áhrif á pönkið jafnt sem jafnréttisbaráttuna og var reyndar fyrsti tónlistarmaðurinn til að semja lag gegn Kárahnjúkavirkjun, sem hún flutti á stórkostlegum tónleikum á NASA árið 2005.      

Betri en flugeldasýning  

Hennar þekktasta lag er þó „Because the Night," sem hún samdi ásamt áðurnefndum Springsteen, og ekki er annað að sjá en það lifni talsvert yfir áhorfendum þegar það er flutt. Hér er jú kominn stjarna sem við fáum að sjá gera það sem hún gerir best, og gerir reyndar betur en flestir. Því miður fáum við ekki að heyra meira frá Íslandsvininum Patti í bili, Crowe tekur nú aftur við og flytur lag eftir Johnny Cash, en er nú kyrfilega kominn með salinn á sitt band. Tónleikunum lýkur, það líður að flugeldasýningunni sem aldrei þessu vant mun ekki vera það sem fólk talar um í þynnkunni daginn eftir. Einn af helstu tónlistarviðburðum ársins átti sér stað á menningarnótt 2012.        

Líklega eru fá fyrirbæri í seinni tíð íslenskari heldur en menningarnótt. Vanir listamenn jafnt sem viðvaningar undirbúa sig allt árið og spretta síðan allir í einu á þessu jólabókaflóði síðsumarsins þar sem enginn veit hvað hann á að skoða og óhjákvæmilega endar þetta með allsherjarfyllerí og flugeldasýningu. Flest gleymist fljótt og oftast er það flugeldasýningin sem er rædd í þynnkunni daginn eftir, en í þetta sinn átti sér stað heimsviðburður á menningarnótt.  

Á meðan eyjapeyjar punguðu út stórfé til að fá Boyzone gaurinn til að syngja lagið úr Notting Hill á þjóðhátíð og Árni Johnsen skopaðist á mbl.is í auglýsingaskyni fyrir Vífilfell, styrkti Reykjavík sig í sessi sem menningarhöfuðborg jafnt sem eiginleg höfuðborg landsins. Við fengum jú stórstjörnuna Russell Crowe til að syngja fyrir okkur. Og það óumbeðinn.

Stjörnur um hábjartan dag

Hvað um það þó að Crowe sé í raun þekktur fyrir allt annað en að syngja. Ég er af þeirri kynslóð sem man enn eftir því þegar Tíminn birti stórfrétt um að Sylvester Stallone væri á leið til landsins, og lá svo á að segja frá að hann athugaði ekki hvort þetta væri eingöngu yfirskyn til að beina athyglinni frá því að íslenskum börnum yrði smyglað úr landi í miðri forræðisdeilu, sem reyndist og vera raunin. Tækifærið til að sjá vöðvastælta Hollywood stjörnu um hábjartan dag er ekki eitthvað sem maður lætur sér svo glatt úr greipum ganga. Burtséð frá því hvort hann kann að syngja eða ekki.  

Áður en að flóðinu kemur

Miklar sögu höfðu þegar borist af því þegar Crowe dúkkaði upp í æfingasal Mjölnis og þótti bera sig karlmannlega að. Ef til vill var það svona sem sögurnar af Gretti Ásmundarsyni byrjuðu, löngu áður en þær voru festar á skinn. Crowe er þó ekki hér staddur til þess að leika Gretti í væntanlegri bíómynd (því miður), efniviðurinn er ekki sóttur í Íslendingasögurnar heldur í helgisögur annars ættbálks og fer hann með hlutverk sjálfs Nóa í flóðinu mikla. Og líklega er ekki seinna vænna að fara að festa söguna á filmu, þar sem allt stefnir í að Grænlandsjökull muni bráðna og mestallt mannkyn drukkna eina ferðina enn áður en öldin er liðinn, hvort sem það er vegna guðlegrar íhlutunar eða eigin heimsku.

Kyntákn kynslóðanna

En við skulum, í bili, einbeita okkur að gleðilegri tíðindum. Í þetta sinn var heimsókn Hollywood vöðvafjallsins ekki misskilningur ættaður úr flokksblaði Framsóknarmanna, heldur þóttu öruggar heimildir fyrir því að Crowe væri kominn til landsins. Mikill stjörnufans fylgdi með honum, Jennifer Connelly sem fyrst allra kvenna kom minni kynslóð karlmanna til þegar hún álpaðist um völundarhús 15 ára gömul á flótta undan David Bowie fyrir næstum 30 árum, og Emma Watson sem líklegast hafði sömu áhrif á aðra kynslóð drengja þegar hún sást hjálpa Harry Potter að ráða niðurlögum enska sjúklingsins.

Árið 1999 kom Sopranos fjölskyldan fram, og var fjölskyldufaðirinn mafíuforingi. Ef frá er talið krónískt framhjáhald fjölskylduföðurins sýndi fjölskyldan mikla tryggð þeim sem voru teknir inn í hana, svo lengi sem þeir brugðust henni ekki. Ein skemmtilegasta sjónvarpsfjölskylda síðasta áratugar er svo Bluth fjölskyldan í Arrested Development, þar sem ríkur fjölskyldufaðir lendir í fangelsi fyrir fjármálamisferli, en helsta áhyggjuefni barnanna er að kreditkortum þeirra er lokað.

Ég-kynslóðin

Sumir vilja lesa mikið inn þetta brotthvarf sjónvarpsfjölskyldunnar. Stundum er talað um „Ég-kynslóðina," sem fæddist á bilinu 1980 til 2000. Ljóst er að einstaklingshyggja jókst til muna á 10. áratug síðustu aldar og á fyrsta áratug þessarar, og endurspeglast þetta ef til vill að hluta til í sjónvarpsefni tímabilsins. Fólk myndar tímabundnar fjölskyldur með öðrum í svipaðri stöðu, en fyrst og síðast er tilveran barátta hvers og eins fyrir sjálfum sér, eins og kemur ekki síst fram í Seinfeld.

Net-kynslóðin

En allt eins má færa gagnstæð rök. Kynslóðin sem fæddist á síðustu tveim áratugum síðustu aldar hefur jafnframt verið kölluð „net-kynslóðin" eða „hnattræna-kynslóðin." Umheimurinn er mun nær okkur nú en hann var áður. Þjóðfélagsmálin áttu lítið erindi inn í lokaðan heim Cosby fjölskyldunnar, en hafa komið æ meir inn í sjónvarpsheima. Árásirnar 11. september rötuðu inn í Sopranos og jafnvel Sex and the City. Og ekki síður er stöðugt verið að vísa í hina ýmsu þætti poppmenningarinnar, á meðan sjónvarpsfjölskyldur 8. og 9. áratugarins virtust búa við raunveruleika þar sem ekkert var rætt nema það sem viðkom söguþræðinum. Ekki síst má sjá þessa þróun innan Simpsons þáttanna sjálfra.

Bloggað í borginni

Fljótt á litið mætti halda að þær sjónvarpspersónur sem slitu sig lausar undan oki fjölskyldunnar á 10. áratugnum myndu halda áfram á braut einstaklingshyggjunnar, að næsta Carrie Bradshaw væri bloggari sem ætti engar raunverulegar vinkonur til að deila ástarmálum sínum, að næsti Jerry Seinfeld sæti sömuleiðis við tölvuna í stað þessa að hanga í stofunni og tala við hin þrjú um ekki neitt, að næsti Tony Soprano sé ekki höfuð mafíufjölskyldu heldur í sjálfstæðum atvinnurekstri. 

Feður og fíkniefni

En þetta virðist ekki vera reyndin. Mannskepnan er jú félagsvera fyrst og síðast, eins og tilraunir Seinfeld og Bradshaw til að mynda staðgengilsfjölskyldur þar sem blóðfjölskyldur skortir sýna jú fram á. Og það hlaut að koma að því að fjölskyldan rataði aftur á skjáinn. Fjölskyldufaðirinn í Breaking Bad er vissulega eiturlyfjasali, en hann gerir það í þeim tilgangi að bjarga fjölskyldu sinni frá gjaldþroti. Og einn vinsælasti þátturinn í Bandaríkjunum í dag nefnist Modern Family.

Hjónabönd og Repúblíkanar

Þættirnir brjótast út fyrir hina hefðbundnu kjarnafjölskyldu, fjölskyldufaðirinn Jay er skilinn frá barnsmóður sinni, en er í staðinn giftur innflytjanda frá Kólumbíu sem á son úr fyrrverandi hjónabandi. Sonur hans er samkynhneigður og býr með kærasta og ættleiddri dóttir frá Víetnam, en dóttirin er heimavinnandi húsmóðir með þrjú börn. Þrátt fyrir að fjölskylda þessi sé óhefðbundin á amerískan sjónvarpsmælikvarða nýtur hún mikillar hylli meðal kjósenda Repúblíkanaflokksins, sem tigna jú jafnt bæði einstaklingshyggju og hefðbundin fjölskyldugildi svo að þeir virðast ekki alltaf vita í hvorn fótinn þeir eiga að stíga. Líklegast munu sjónvarpsfjölskyldur framtíðarinnar ekki endilega alltaf samanstanda af föður, heimavinnandi húsmóðir og þrem börnum, en vafalaust munu þær halda áfram að vera til með einum eða öðrum hætti.                 

Eins og flestir sem áttu bernsku sína á 9. áratugnum ólst ég upp í faðmi fjölskyldunnar. Eða öllu heldur, fjölskyldnanna. Ég átti mér fyrirmyndarfjölskyldu þeirra Cosby hjóna, hina sídeilandi en þó glæsilegu Ewing fjölskyldu og hina gamansömu fjölskyldu í Löðri. Hlýjar fjölskylduminningarnar urðu  skyndilega að víkja þegar unglingsárin tóku við. Fjölskyldan hætti að vera skjól og fór að verða eitthvað þrúgandi og nánast utanaðkomandi fyrirbæri.

Það sem hér virðist vera þroskasaga er í raun og veru tímana tákn. 9. áratugurinn var nefnilega, eftir á að hyggja, gullöld sjónvarpsfjölskyldunnar. Eina þáttaröðin sem mikið fór fyrir og fjallaði ekki um fjölskyldur var Staupasteinn, sem sagði frá fastagestum á bar sem höfðu komið sér upp nokkurskonar staðgengilsfjölskyldu  í kringum barborðið.

Breyskleiki Hómers Simpson

Upp úr 1990 fer svo breytinga að verða vart. Dallas og Cosby Show leggjast af, en Simpsons verður einhver vinsælasta sjónvarpsfjölskylda sem sögur fara af. Í fyrstu fjölluðu þættirnir að mestu um samskipti á milli fjölskyldumeðlima, og Hómer Simpson var breyskur en þó kærleiksríkur fjölskyldufaðir. Eftir því sem á líður hafa þættirnir æ meir orðið að almennri þjóðfélagsgagnrýni, á sama tíma og Hómer verður að stereótýpu sem erfitt er að hafa samúð með.

Amerískir feður og morðóð smábörn

Í kjölfar Simpsons kom South Park, og í þetta sinn er öll áhersla á vináttu (og óvináttu) fjögurra stráka, en aðrir fjölskyldumeðlimir eru fjarlægir og kjánalegir. Með þáttum eins og Family Guy og American Dad er áherslan aftur lögð á fjölskylduna, en lítils kærleiks gætir á milli meðlima. Smábarnið Stewie á sér þá ósk heitasta að myrða móður sína, á meðan fjölskyldufaðirinn Peter Griffin skortir jafnvel þá hlýju sem Hómer Simpson er stöku sinnum fær um.

Vinir og óvinir

Það var ekki bara í teiknimyndum sem áherslan færðist frá hinni hefðbundnu kjarnafjölskyldu. Einn vinsælasti þáttur tímabilsins hét einmitt „Friends," eða vinir. Segir þar frá þrem konum og þrem körlum á þrítugsaldri sem mynda staðgengilsfjölskyldu, allt þar til meðlimir fara hægt og rólega að slá sér saman. Minna fór fyrir ástarmálum á milli fólks í Seinfeld. Jerry og Elaine voru reyndar fyrrum elskhugar en nú góðir vinir og ásamt Kramer og George er hér kominn önnur staðgengilsfjölskylda.

Kvennafjölskylda

Seinfeld hætti göngu sinni árið 1998, en sama ár birtist önnur staðgengilsfjölskylda á skjánum og samanstóð af fjórum konum á fertugsaldri í New York. Vissulega var það markmið sumra kvennanna í Sex and the City að stofna fjölskyldu, og mikið er rætt um karlpeninginn, en fyrst og síðast fjalla þættirnir þó um samskipti kvennanna sjálfra. Þær eru hin eiginlega fjölskylda, að minnsta kosti þangað til í síðustu þáttaröð. Og ekki man ég til þess að nein þeirra eigi foreldra.