Í Bandaríkjunum hefur aðsókn í bíóhús dregist mjög saman, líklega að hluta til vegna þess að þeir fylgja sama viðskiptamódeli þar og gert er hér, sem miðar að því að losa bíóhúsin við stærstan hluta neytenda. Fólk yfir þrítugu, eða jafnvel tvítugu, fær lítið fyrir sinn snúð og situr heima. Á hinn bóginn skila bíóhúsin þar enn hagnaði og er það fyrst og fremst vegna þrívíddartækninnar, sem bætur litlu við laka handritsgerð en gerir bíóhúsunum kleift að rukka talsvert meira fyrir miðann.

Á meðan bíóið riðar til falls er sjónvarpið líklega blómlegra en nokkurn tímann fyrr. Þetta er líka að hluta til nýrri tækni að þakka. Tilkoma DVD disksins fyrir rúmum tíu árum gerði það að verkum að fólk fór að kaupa sjónvarpsþætti í stað þess að horfa á þá einu sinni í viku. Þetta gerir  það að verkum að hægt er að horfa á þættina með litlu millibili, sem býður aftur upp á mun meiri möguleika fyrir handritshöfunda. Í stað þess að eyða hálfum þættinum í að rifja það upp sem gerðist í síðustu viku verða þættirnir í raun eins og 22 klukkutíma bíómynd. Nema hvað að handritin eru mun betri en það sem nú sést í bíóhúsum.

Sopranos riðu á vaðið árið 1998, en það voru líklega fyrstu þættirnir í seinni tíð sem buðu upp á dýpri persónusköpun en áður hafði sést í 45 mínútna sjónvarpsþáttum. Sopranos voru góðærið holdi klætt, gangsterar í teinóttum jakkafötum sem raunveruleikinn fór síðar að líkja eftir. Ári síðar birtust West Wing, sem var betri stúdía um amerísk stjórnmál en afþreyingarmenningin hafði áður boðið upp á.

Eftir því sem að bandaríska þjóðin hefur farið að efast meira um sjálfa sig, fyrst í kjölfar innrásarinnar í Írak og nú í kjölfar efnahagshrunsins, hefur sjónvarp þeirra batnað til muna. Þetta er ekki síður merkilegt fyrir þær sakir að einmitt fyrir 10 árum síðan virtist sjónvarpsmenningin vera deyjandi fyrirbæri. Raunveruleikasjónvarpið tröllreið öllu um stund, en nú hafa Big Brother þættirnir, flaggskip raunveruleikasjónvarpsins, verið teknir af dagsskrá. Fólk flest kýs vel skrifað efni frekar en vandræðagang þrátt fyrir allt.

Þroskasögur og skór

Þættir eins og Mad Men sýna þroskasögu Bandaríkjanna á 7. áratugnum, og er öflug ádeila um leið. Deadwood gerði það sama varðandi árin í kringum 1880. Meðal annarra sögulegra þætta sem slá flestu bíói við eru The Tudors og Rome. Samtímasögur, eins og þær sem gerast á útfararstofu í Six Feet Under, eða gamanþættir sem gera grín að bruðli eins og 30 Rock og Arrested Development, eru ekki síðri, ná um leið að vera bæði innihaldsríkir og afar góð afþreying. Jafnvel léttmeti eins og Sex and the City eru mun hnyttnari en flestar sambærilegar bíómyndir og betri en myndirnar sem voru byggðar á þeim.

Í raun er nánast eins og það verði bylting á hverju ári í sjónvarpinu, eins og var á Bítlaárunum í tónlistinni. Þættirnir The Wire, sem sýna heilt þjóðfélag í kringum nokkra lögreglumenn í Baltimore og höfðu jafnvel áhrif á borgarstjórakosningarnar hér, verða þó seint toppaðir hvað dýpt varðar. Breaking Bad eru ágætir en varla nema dauf eftirmynd.

Það verður spennandi að sjá hvernig íslenskt sjónvarp þróast, en áhrif sjónvarpsbyltingarinnar eru farinn að ná hingað. Þættir eins og Svartir Englar eða Pressan lofa góðu, þó þeir eigi enn talsvert eftir í að ná sömu hæðum og meistaraverkið The Wire.

Vonandi á Bíó Paradís eftir að halda áfram að breyta bíómenningu Íslands til hins betra, svo líft verði í bíósölum utan Græna ljóssins og RIFF, kvikmyndahátíðunum sem halda bíóáhugamönnum eins og mér gangandi. Annars er hætta á að við förum bara að koma okkur vel fyrir í sófanum heima.