Partí eins og það sé 1999
“Two thousand zero zero party over, oops out of time/ So tonight I'm gonna party like it's 1999”
Þannig kvað Prince árið 1983. Sama ár gerði Reagan Bandaríkjaforsetin innrás í Grenada, Margret Thatcher, þá nýbúin að vinna Falklandseyjastríðið, var endurkjörinn Forsætisráðherra Bretlands og Steingrímur Hermannsson varð forsætisráðherra Íslands í fyrsta sinn.
Princelagið vísar til þess að margir bjuggust við því að heimurinn myndi farast á þessu síðasta ári aldarinnar (eða næst síðasta, ef út í það er farið). Helstu rökin fyrir slíku voru líklega þau að 2000 er snyrtileg og kringlótt tala. Aðrir reyndu jafnframt að finna vísindalegar útskýringar á yfirvofandi heimsenda, meðal annars í hinum svonefnda 2YK vírus sem átti að þurrka út efnahagskerfi heimsins. 1999 var þó fremur viðburðarsnautt ár, svona á heimsendamælikvarðann að minnsta kosti. Það voru loftárásir á Balkanskaga, í síðasta en ekki fyrsta sinn á áratugnum. Davíð Oddsson var kosinn forsætisráðherra Íslands, hvorki í fyrsta né síðasta sinn. Vinstrimenn á Íslandi íhuguðu sameinað framboð, en skiptast þess í stað í tvo flokka, Samfylkinguna og VG. Evrunni var komið á fót en þó ekki enn sem peningaseðlar. Spongebob Squarepants birtist í fyrsta sinn í sjónvarpinu og Sameinuðu þjóðirnar útnefndu árið sem ár eldri borgara. Mestu máli skipti ef til vill að í nóvember voru lög sem bönnuðu bönkum að stunda áhættufjárfestingar afnuminn í Bandaríkjunum. Hamfarirnar komu síðar.
Sagan endurtekur sig
Árið 1999 kom og fór. Og kom síðan aftur. Rétt eins og þá situr nú stjórn við völd sem hefur tekið að sér það hlutverk að einkavæða bankakerfið. Nú eins og þá er einkavæðingin afar umdeild, en fer fram fyrir því. Nú eins og þá eru umfangsmikil virkjanaáform á borðinu, sem margir gagnrýna en virðast ekki fá rönd við reist. Nú eins og þá hafa margir áhyggjur af fákeppni, en engin samkeppnislög virðast vera til staðar. Og nú sem þá mæna menn á Evruna en hrista samt hausinn.
Breski blaðamaðurinn Richard Boyes, höfundur bókarinnar Meltdown Iceland, sagði að Ísland hefði aðeins misst tíu ár. Líklega er það rétt hjá honum. Efnahagur Íslands hrundi ekki, heldur færðist aftur um tíu ár eða svo. Því er undarlega svipað umhorfs og það var árið 1999.
Við erum nú stödd við endalok eins góðæris og þurfum að fást við afleiðingarnar. En líklega erum við einnig stödd á byrjunarreit þess næsta. Ríkisstjórnin hefur um margt staðið sig ágætlega í efnahagsuppbyggingunni sem miðar rólega áfram, en engar raunverulegar breytingar hafa orðið á valdakerfi landsins.
Tímaskekkjan endurtekur sig
Ég ræddi um daginn við mann í ferðaþjónustunni sem segir að fjölskyldufrí hafi nánast lagst af, en að jafnmikið sé um golf ferðir til útlanda nú og áður. Venjulegt fólk lætur af öllum munaði, en þeir sem áttu pening áður eiga hann enn, þeir láta bara aðeins minna berast á. Líklega er ekki langt þar til þeir stíga fram í sviðsljósið á ný. Lausn Icesave deilunnar færist nær og krónan styrkist örlítið. Hægt og rólega er fólk að jafna sig á þynnkunni og farið að líta í átt að barskápnum á ný.
Árið 1997 gaf rithöfundurinn Kurt Vonnegut út bókina Timequake. Fjallar hún við atburð sem verður árið 2001 og leiðir til þess að heimurinn verður að endurtaka síðustu 10 árin lið fyrir lið, þar sem enginn hefur frjálsan vilja. Fólk þarf að gera öll sömu mistökin og ganga í gegnum alla atburðina aftur án þess að fá rönd við reist, hvort sem það er horfa á foreldra sína deyja eða keyra drukkið og valda slysum. Um leið og tíminn hrekkur aftur af stað leggjast svo allir í þunglyndi.
Vonnegut hafði aðeins rangt fyrir sér með tímasetningarnar. 1999 er hafið á ný. Sjáumst aftur haustið 2008.