Það er átakanlegt að hlusta á málflutning forsvarsmanna lífeyrissjóðanna um að sjóðfélagar verði ekki látnir borga fyrir forsendubrest húsnæðislána. Þeir segjast ekki hafa heimild til að gefa eftir eignir lífeyrissjóðanna og bjóða nú ríkinu að kaupa kröfur þeirra sem eru með lánsveð í skiptum fyrir ríkisskuldabréf og munu berjast harkalega gegn því ef kemur til að standa undir þeim kostnaði með lagasetningu eða sköttum.

Þessi málflutningur lífeyrissjóðanna er með þvílíkum ólíkindum þegar horft er til þess að sjóðirnir sjálfir hafa með stuðningi Alþingis ekki þótt tiltökumál að breyta lögum og reglugerðum um lífeyrissjóði til að sníða að fjárfestingum í brunarústum fjármála og atvinnulífssins eða til ráðstöfunar eigna sjóðsfélaga í aðra sjóði á vegum samtaka atvinnulífsins. Þess má geta að gerðar voru í það minnsta 6 breytingar á lögum um lífeyrissjóði árið 2011. Allt tal um lagabókstafi,stjórnarskrárbrot og eignarétt er lýðskrum og má spyrja að því sama þegar kemur að eignaupptöku heimilanna vegna forsendubrests húsnæðislána sem sjóðirnir sjálfir áttu drjúgan þátt í að skapa. Allt er þetta gert í nafni  lífeyris aumingja gamla fólksins sem er göfugt að ákveðnu marki því um leið og lífeyrir hækkar lækkar framlag ríkisins á móti því sem upp á vantar og öfugt.

Hversu margir skattgreiðendur eru ekki sjóðsfélagar í íslenska lífeyrissjóðakerfinu og öfugt? Hvort sem við erum sjóðsfélagar,skattgreiðendur, útsvarsgreiðendur eða meðlagsgreiðendur atvinnulaus, vinnandi eða öryrkjar munum við öll greiða fyrir slíka samfélagssátt með einum eða öðrum hætti. Lífeyriskerfið virðist með öllu ósnertanlegt þeim sem með réttu eiga að njóta góðs af því og stjórnendur þess haga sér eins og sjálfskipaðir kóngar sem fara með einræðisvald í þessu smáríki sem er orðið eins og skrímsli sem berst á móti allri siðbót og kynslóðasátt á meðan hungraður lýðurinn horfir á rotnandi matarfjöllin sem spikfeitir forstjórarnir verja með innihaldslausum loforðum um betra líf.  

Skyndilegar áhyggjur forsvarsmanna lífeyrissjóðanna af sjóðsfélögum er áhugaverður og góða gjalda verður eftir að hafa sólundað milljarða hundruðum í svikamyllur fjármálakerfisins og gjörspillt atvinnulíf. Þó ég sé ekki með lánsveð þá á ég það sameiginlegt með þeim hópi að vera sjóðsfélagi í lífeyrissjóðakerfinu eins og mikill meirihluti þjóðarinnar sem er með húsnæðislán. Ég er líka skattgreiðandi eins og flestir samborgarar mínir og tel afar brýnt að leysa vanda þeirra sem eru með lánsveð og líka vanda þeirra sem veittu veðin. Gildir einu úr hvorum rassvasanum vandamálið verður leyst.

Það getur vel verið að það sé ábyrgðahluti stjórnenda kerfisins að verja eigur sínar alveg eins og það er ábyrgðahluti að koma gömlu útrásar fyrirtækjunum í hendurnar á sömu þjóðníðingunum og mergsugu eigur okkar fyrir hrun. Það var líka ábyrgðahluti að tapa milljarða hundruðum á gjaldeyrisbraski til að verja erlendar eignir sem ekki þurfti að losa næstu 20 árin hið minnsta eða yfir sama tímabil og erlendir gjaldmiðlar hafa 20 faldað verðgildi sitt gagnvart íslensku krónunni þrátt fyrir gjaldeyrishöft. Ekki hef ég orðið vitni að því að nokkur einasti stjórnandi lífeyriskerfisins hafi tekið raunverulega ábyrgð á gjörðum sínum hingað til og því allt tal um ábyrgð eins og hvert annað þvaður.

Vitandi að eignaupptakan í formi verðbóta húsnæðislána verður notuð til kaupa á verðlitlum pappírum með innihaldslausum loforðum í mykjuhaug fjármálamarkaða í stað þess að byggja upp eignir sjóðsfélaga sjálfra vekur upp vantrú á kerfi, sem svo sannarlega er í mikilli tilvistarkreppu.

Sú framtíðar markaðs áhætta sem nú liggur fyrir, þegar sjóðirnir þurfa að selja meintar eignir til að standa við skuldbindingar sínar, er gríðarleg. Í dag kemur miklu meira inn í kerfið en fer út og standa því iðgjöldin undir útgreiðslum og miklu meira en það. Ef lífeyriskerfið hefði verið fullþroskað fyrir hrun og sjóðirnir hefðu þurft að losa eignir til að greiða út lífeyri hefði orðið eignabruni sem ekki hefði verið hægt að slökkva með bókhaldsfléttum og nauðasamningum. Nú þegar kerfið er reist á sömu brauðfótum og hrundi hljótum við að spyrja hvort ekki sé komin tími til að staldra við og endurskoða “besta” lífeyriskerfi í heimi.

Öll erum við skattgreiðendur og sjóðsfélagar með einhverjum hætti og eigum öll að njóta góðs af kerfinu þegar fram í sækir eða áföll dynja yfir.

Lífeyrissjóðakerfið er og verður alltaf samtryggingakerfi og það er einmitt samtryggingin sem við eigum að horfa til þegar áföll dynja yfir kynslóðir sjóðsfélaga. Það getur varla talist metnaðarfullt að lifa sem skuldaþræll þar til vinnuskyldu líkur og treysta sjóðunum ,sem hafa tekið á sig hvert markaðsáfallið á fætur öðru, til að brauðfæða eignalausa og stór skulduga sjóðsfélaga sína langt inn í framtíðina.

Gleymum því ekki að þeir lífeyrisþegar sem standa best í dag eru með þak yfir höfuðið í bland við framfærslu sem árangur ævistarfsins í stað innihaldslausra loforða.

Það er engu líkara en að kynslóðir sjóðsfélaga frá ófæddum börnum til vinnubærra manna séu í FFF mínus hjá matsfyrirtækinu “Not good Moody’s” og þeir sem eru með lánsveð eru í rusl flokki. Þeir lífeyrisþegar sem fengu óverðtryggð húsnæðislán og nú verðtryggðan lífeyri eru í AAA+.

Oftar en ekki sting ég seðli í rassvasann til að hafa með mér skotsilfur þegar ég fer út úr húsi. Þegar ég þarf svo á seðlinum að halda lendi ég iðullega í því að fara í alla vasa til að hafa uppi á seðlinum góða.

Í umræðunni sem á sér stað í þjóðfélaginu verður mér oft hugsað um seðilinn og vasana á buxunum mínum sérstaklega þegar ég hlusta á málflutning stjórnmálamanna og verkalýðs  stjórnenda. Það virðist vera í lagi að tæma einn vasann svo lengi sem hinn er fullur. Þó við vitum að engu máli skiptir hvað fjárhag okkar varðar í hvaða vasa við setjum peningana þó klárlega sé öruggara að hafa þá í fleiri en einum ef við verðum fyrir barðinu á ógæfumönnum.

Við erum húðskömmuð ef við viljum taka lítilræði úr stóra töfra vasanum sem á að skila okkur sældarlífi eftir að vinnuskyldu líkur á meðan hver vasaþjófurinn á fætur öðrum seilist eftir skotslifri í allra augsýn án þess að heyrist hóst né stuna. Þegar buxurnar eru svo þvegnar í þvottavélum fjármálakerfisins og settar í þurrkara atvinnulífsins er ærandi þögnin um sjálftökuna rofin með innihaldlausum loforðum og barnalegum skýringum um góða meðaleinkunn frá upphafi.

Okkur er talin trú um að snilligáfa þeirra sem ganga um með götótta vasa geti margfaldað innihaldið með veðmálum og vaxtaokri sem við sjálf þurfum að greiða fyrir með auknu vinnuframlagi,sköttum og neyslu. Nú geymum við sjaldnast andvirði þess litla sem eftir er af vinnuframlagi okkar í buxnavösum því fyrirkomulagið er að geyma það með rafrænum hætti svo taka megi þóknun af allri veltu í gegnum greiðslukerfi bankanna.

En úr einum vasa í annan.

Hver man ekki eftir því þegar aðal doninn í verkalýðsmafíunni hrópaði mikilvægi þess að íslenskir skattgreiðendur skyldu borga Ís reikninga svikamylluna margumtöluðu en fór í algeran baklás þegar einhver stakk upp á því að lífeyrissjóðirnir myndu greiða fyrir ósköpin.

Hversu margir íslenskir skattgreiðendur eru ekki sjóðsfélagar í íslenska lífeyrissjóðakerfinu og öfugt?

Sömu sögu er að segja um skuldavandann þegar verkalýðsélítan með atvinnurekendum garga eins og stungnir grísir þegar íslenska lífeyrissjóðakerfið ber á góma. Rétt eins og þeir séu í vinnu fyrir gamla fólkið og ófædd börnin okkar er alveg víst að margföld verkamannalaunin sem þeir þiggja eru ekki fengin frá vinnuframlagi úr pungnum á mér eða úr eggjastokkum konunnar. Þeir eru ekki fyrr búnir að breyta lögum um lífeyrissjóði til að sníða að fjárfestingum í atvinnulífinu þegar þeir bera fyrir sig sama lagabókstaf þegar kemur að augljósum annmörkum kerfisins.

Það er göfugt að lofa gulli og grænum eftir að vinnuskyldu líkur en að lífa sem þræll meirihluta ævinnar til að ná því markmiði getur ekki talist metnaðarfullt af fólki sem fær greitt fyrir að gæta hagsmuna okkar í núinu. Að versla sér til matar 40 ár fram í tímann kostar líklega meira rafmagn og fleiri frystikistur en skynsamlegt gæti talist. Það er göfugt að búa í haginn fyrir komandi ár en að svelta þangað til getur varla talist eðlilegt.

Hófsemin á að skila okkur úr títtnefndri kreppu en óhófið í sjóðsöfnun og forsjárhyggju má ekki drepa niður lífsneistan sem er hinn sanni tilgangur tilveru okkar. Hvernig í óköpunum gat það gerst að pólitíkin náði tökum á verkalýðshreyfingunni og afvopnaði hana algerlega. Hvernig gat það gerst að við látum allt yfir okkur ganga og látum sjúga úr okkur hverja krónu án þess að berja í borðið. Við borgum í skatta og launatengd gjöld um 63% af því sem kostar fyrirtæki að njóta góðs af vinnuframlagi okkar og ef fer sem horfir hækka lífeyrissjóðaiðgjöld í 19% í stað 12% innan nokkra ára en þá verða skattar og gjöld svo hátt hlutfall af vinnuframlagi okkar að leitun verður að öðru eins í mannkynssögunni.  

Almenningi er talin trú um að lágmarks krafa um arðsemi af sameiginlegri auðlind okkar muni drepa niður atvinnustig með vandræðalegum og rándýrum auglýsingaherferðum þar sem verkalýðsforkálfar stíga fram og tala niður til fólksins í landinu. Það veit hvert mannsbarn að það er ekki auðlindagjaldið sem setur útgerðir landsins á hliðina heldur stjarnfræðileg skuldsetning þeirra sem léku sér með þjóðarauðlindina að veði í matadori fjármálakerfisins. Það voru ekki 5 kílóin sem komu í veg fyrir síðasta heimsmet í kraftlyftingum heldur hin 440 sem fyrir voru.

Að telja okkur trú um að fiskveiðar leggist af og allir missi vinnuna ef við hreyfum við gæðingakerfinu er eins og að segja að bankar á íslandi muni líða undir lok með fráhvarfi bankasóðanna eða að vextir af fjárskuldbindingum hverfi með afnámi verðtryggingar. Slík er vitleysan og hringlandahátturinn í málflutningi þeirra sem fá veglega greitt fyrir að gæta hagsmuna okkar að fólk er farið líta á spillinguna og siðleysið sem hvert annað náttúrulögmál. Besta dæmið er óupplýst umræða um kvótakerfið þar sem verið er að festa í sessi til 40 ára gjafakvóta eða auðlindagjöf handa dekurkálfum stjórnmála elítunnar í skjóli auðlindagjaldsins sem öll umræðan fer í. Sægreifarnir sitja svo skellihlæjandi af almúganum sem situr pikkfastur í netum pr. þræla útgerðar mafíunnar. Það getur vel verið að Landsbankinn, sem er í eigu skattgreiðenda, þurfi að afskrifa nokkrar stjörnur í skuldasólkerfi sjávarútvegsins ef það skilar skattgreiðendum auðlindagjaldi á móti verður ekki séð hverju það skiptir í hvaða vasa tekjurnar fara á sömu buxunum.

Tvöfalt siðferði og misskipting lífsgæða er hornsteinn eymdar og fátæktar í heiminum. Sú staðreynd að fjármála og sjávarútvegsfyrirtæki sem eru ekkert annað en kennitölur á blaði geti vaðið yfir landslög og dómsniðurstöður með lýðskrumi, kúgunum og vaxtaokri er eitthvað sem þjóðin á ekki sætta sig við. Framkoma þeirra væri óhugsandi nema í skjóli stjórnvalda sem aftur njóta góðs af stuðningi þeirra til að viðhalda völdum.

Við getum blótað í hljóði en við getum líka gert þá kröfu að þessu verði breytt. Lykillinn að breytingum er að gefast aldrei upp og láta ekki kerfisbundið aðgerðarleysi stjórnvalda og aðila vinnumarkaðarins brjóta okkur niður. Við erum með trompin á okkar hendi. Trompin eru atkvæðin sem halda núverandi kerfi gangandi. Svo lengi sem við gefumst ekki upp fyrir mótspilaranum þá verðum við aldrei tromplaus.

Þeir sem hafa hag af óbreyttu ástandi eru þeir sömu og hafa valdið til að breyta því.

Aðgerðarleysið er engin tilviljun. Lausnirnar sem á borð eru bornar eru langt frá því að vera skilningsleysi stjórnvalda á vandanum. Það er einfaldlega verið að reyna á þolmörk þjóðarinnar hversu langt er hægt að ganga í að viðhalda sömu misskiptingu lífsgæða og áður.

Við erum alin á uppgjöf af öllum þeim sem þykjast fara með umboð okkar og hagsmuni og versnar ástandið eftir því sem hærra er farið í valdastigan og mætti segja að ástandið sé sínu verst hjá verkalýðshreyfingunni.

Er aðgerðarleysi stjórnvalda óumflýjanleg leið til betra lífs eða úthugsuð viðbrögð til að viðhalda óskrifuðum valda strúktúrnum sem aftur heldur samfélaginu í gíslingu?

Af hverju erum við svona þreytt á umræðunni og sömu klisjunum um ástandið og hrunið?

Við hlustum á sama masið, margendurtekið í spjallþáttum, og lesum endalausar greinar sem gagnrýna ástandið og útskýra fyrir okkur hvernig þetta gerðist og af hverju.

Eftir óendanlega langdregna og mikla umræðu um allt sem við kom hruninu ættum við að vera nokkuð upplýst um það sem þarf að gera til að koma í veg fyrir að slíkt endurtaki sig þó ekki væri nema klisjur eins og aukið gegnsæi,eftirliti og hert regluverk.

Aukin jöfnuður og sanngirni í samfélaginu myndi sjálfsagt skila sér til lengri tíma ef við værum með kerfi sem skiptir kökunni öðruvísi en með sjálftöku þeirra sem fyrst fá að skammta sér. 

Laga og regluverki um viðskiptalífið er breytt á hverju einasta ári til að klæðskerasníða kerfið að sjálfu sér en þegar kemur að augljósum hagsmunum þjóðarinnar eru lagabókstafir meitlaðir í stein.

Það sem hefur gerst frá hruni er að fólkið skilur snilldina sem var í raun ekkert nema einfalt skólabókardæmi um markaðs misnotkun, bitlinga, spillingu og svindl. Snilldin er að komast upp með allt saman í nafni endurreisnar í óbreyttri mynd með stuðningi þeirra sem svindlað var á.

Einhverjir myndu segja það geðveiki að reisa við slíkt kerfi og vænta annarar niðurstöðu en er sú viðreisn svo óskiljanlegt í raun og veru?

Það er í mannlegu eðli að verja sitt hreiður alveg eins og stjórnmála öflin verja sitt með helmingaskiptingu valda í stjórnsýslunni, verkalýðshreyfingunni, lífeyrissjóðunum og viðskiptalífinu þar sem elítan sjálf sker fyrst að sínu á meðan velunnarar hennar fá eignir og auðlindir á silfurfati svo ekki sé minnst á aðgang að lánsfjármagni til að spila með án viðlíka trygginga og sauðsvartur almúginn, þurfi hann minnstu fyrirgreiðslu til að koma þaki yfir höfuðið eða komast á milli staða. Góðir spilafélagar í valda taflinu fá svo ný eða notuð jakkaföt sem einhver er hættur að nota eftir að hlutverki þeirra líkur.

Okkur er talin trú um að kerfisbreytingar skaði okkur enn meira og séum bótaskyld þjófunum ef við reynum að snerta við þýfinu eða gerum minnsta tilkall til að hluta þess sé skilað til baka.

Við gagnrýnum í hljóði málflutning og málsvörn þeirra sem berjast með kjafti og klóm gegn öllum breytingum en höfum tilhneigingu til að velja á milli kvalara okkar þegar kemur að kosningum. Af hverju erum við hrædd við breytingar þegar við vitum innst inni að hlutirnir geta vart versnað og kokgleypum hræðsluáróður þeirra sem virðast gæta allt annara hagsmuna en okkar, trúandi því að kosningaloforðin verði ekki svikin í það skiptið.

Þreytan er afleiðing ástands sem kerfið hefur skapað.

Uppgjöf okkar er sigur þeirra.

Við verðum að tala um hrunið og tala um spillinguna og viðurkenna kerfisvandan sem samfélagsvanda.

Þó ég verði stundum þreyttur á að berjast fyrir breytingum hef ég úthald sem mun endast mér alla ævina. Það eru mikilvægustu skilaboðin sem ég get sent stjórnendum kerfisins. Ég er rétt að byrja, og mun halda ótrauður áfram með bros á vör, er viðleitni mín sem mun þreyta þá sem reyna að þreyta mig.

Það er vissulega óþolandi þegar stjórnmálamenn tala við kjósendur eins og smákrakka og enn dapurlegra þegar þeir komast upp með það en við megum ekki undir nokkrum kringumstæðum gefast upp eða sýna þreytumerki í baráttunni fyrir sanngjarnri skiptingu lífsgæða. Þetta er langhlaup og á endanum komumst við í mark.

Hættum að tala í uppgjafatón um ástandið og höldum ótrauð áfram með galopin augu og eyru.

Eftir að forstjóri lífeyrissjóðs verslunarmanna fjárfesti í lúxus jeppabifreið á kostnað sjóðsins var þremur konum sem allar höfðu starfað hjá sjóðnum í 10 ár eða lengur sagt upp störfum fyrirvaralaust og þær leiddar út með fylgdarmönnum eins og um brotamenn væri að ræða án sérstakra skýringa annara en í hagræðingar og skipulags skyni. Það er dapurlegt til þess að hugsa að ógnarstjórn gæðinganna innan lífeyrissjóðakerfisins sé með þessum hætti. Það er eitt að stýra einkahlutafélagi en það hlýtur að vera krafa okkar sem eigum almannasjóði eins og lífeyrissjóðina að þeir sem starfa þar áratugum saman með ómetanlega reynslu í þjónustu við félaga okkar geti gert það án kúgunar ægivaldsins. Ætli einhver þori að opna á sér munnin innan sjóðsins eftir svona framkomu? 

Hjá sjóðnum eru 29 stöðugildi og er launakostnaður við hvert þeirra um 10 milljónir króna á ári. Það er alveg ljóst að sá raunveruleiki endurspeglar ekki raunveruleikan í launaumslagi þeirra kvenna sem reknar voru í September í fyrra.

Stjórn VR samþykkti launaþak á forstjóra sjóðsins árið 2009 en laun hans í dag eru um 20 milljónir á ári að viðbættum lúxusjeppanum sem sjóðsfélagar greiða fyrir með iðgjöldum sínum. Þá vaknar sú spurning hvort sjóðurinn hafi greitt annan kostnað til forstjórans sem ekki kemur fram í ársreikningum eða launalið hans. Guðmundur Þórhallsson var framkv.stjóri eignastýringar fyrir hrun og kom því með beinum hætti að ákvörðun um gjaldmiðlasamninga sem tvær skýrslur hafa gefið til kynna að hafi brotið gegn 36gr. laga um skyldutryggingar lífeyrisréttinda þar sem um mjög áhættusama afleiðusamninga var að ræða en tapið vegna þeirra gæti numið allt að 33 milljörðum til viðbótar þeim tugmilljörðum sem sjóðurinn hefur þegar afskrifað. Einnig kom Guðmundur að lánveitingum til fyrirtækja sem tengjast útrásinni þar sem einu veðin virðast pappírinn og blekið sem upphæðirnar voru skrifaðar á. Stjórn sjóðsins hefur staðfastlega neitað að gefa sjóðsfélögum nokkrar upplýsingar um skuldabréfalán til fyrirtækja og upphæðir þeirra ásamt forsendur gjaldmiðlasamninga þó þeim þyki lítið mál að bókfæra gengishagnað erlendra eigna sjóðsins sem sömu samningar fóru á móti á meðan alger óvissa ríkir um tapið.

Ef þetta er svarið við siðbót og gegnsæi sem almenningur krafðist í kjölfar hrunsins er fokið í flest skjól.

Það er talað við almenning í landinu eins og smákrakka þegar kemur að því að útskýra fyrir okkur orsakir og afleiðingar efnahagshrunsin og leiðir úr vandanum.  

Aldrei myndi syni mínum detta í huga að koma heim með núll úr öllum prófum og réttalæta það með góðri meðaleinkunn skólans frá upphafi.

Þegar tap lífeyrissjóðanna er annars vegar er það réttlætt með góðri meðal raunávöxtun réttinda á síðustu öld sem á sér allt aðrar skýringar en rök varðhunda lífeyriskerfisins sem berja sér á brjóst eins og um gargandi útsjónarsemi og snilld hafi verið að ræða. Málflutningur þeirra er svo kryddaður með góðri ávöxtun samhliða tapi.  Ávöxtun sem einkennist af eignaupptöku hjá sjóðsfélögum í bland við gengishagnað erlendra eigna sem þeir sjálfir tóku stöðu gegn með gjaldeyrissamningum sem liggja að mestu óuppgerðir og voru að sjálfsögðu eðlilegar varnir þegar kemur að því svara fyrir það dæmalausa brask. Við vitum öll hvar tapið liggur en hvar liggur þessi góða meðalraunávöxtun réttinda? Þegar lög um skyldutryggingar lífeyrisréttinda voru sett árið 1997 var réttindastuðull lögbundin og þurftu margir sjóðir að endur reikna áunnin réttindi félaga sinna. Hjá mínum sjóði hækkuðu réttindi um 11,8% vegna lagasetningarinnar 1997. Réttindi voru svo aftur hækkuð um 4% árið 2006 og 7% árið 2007 í kjölfar þess að iðgjöld til lífeyrissjóða voru hækkuð um 20% á því tímabili sem vísvitandi gleymist þegar umbjóðendur alþýðunnar mont rassast yfir stöðunni.

Sama gerist þegar við hlustum á átakanleg rök hinna útvöldu um ástæður hrunsins sem megi rekja til þess að banki í Ameríku féll og kom þannig af stað óumfýjanlegri atburðarrás sem varð íslendingum að falli.

Var sú atburðarrás óumflýjanleg? Myndi sonur minn réttlæta að hafa ásamt félögum sínum kveikt í skólanum vegna þess að aðrir dengir hafi gert það sama í öðrum grunnskóla í New York fylki.

Vafnings málið er eitt og sér ein af mörgum ástæðum þess að hér varð algjört hrun og hvaða nöfnum sem við köllum það þá réttlætir ekkert hvernig stjórnmálamenn stungu hausnum í sandinn þegar gæðinga og græðgis væðingin náði hámarki. Óheftur aðgangur að gríðarlegu fjármagni var notaður til að kaupa upp hvert stórfyrirtækið á fætur öðru, á yfirverði, og þeim komið enn skuldsettarií hendur vildarvina á meðan falsvirði þeirra var haldið uppi með alls kyns vafningum í regnbogans litum. Sem endaði á því óumflýjanlega þegar erlendir lánveitendur skrúfuðu fyrir peningadælurnar í  íslenska svartholið. Í stað þess að henda inn handklæðinu á þeim tímapunkti notuðu bankaglæponarnir viðkvæmar upplýsingar um einstaklinga sem áttu peninga inn á öruggum reikningum til að halda svikamyllunni á floti á meðan þeir sjálfir komu verðmætum undan ásamt því að hygla vildarvinum viðskipta og stjórnmála elítunnar sem losaði sitt smám saman á örfáum vikum.

Hvað hafði banki í Ameríku með þetta að gera? Og hvernig í ósköpunum getum við treyst fólki með slíka sýn á það sem raunverulega gerðist?

Við búum í Ríki í Ríki þar sem helmingaskipti valda stjórnmálaflokkanna hefur viðgengist áratugum saman á kostnað alþýðunnar. Bæði ríkin eru rekin með sköttum og gjöldum almennings og þó svo að pólitískt bakland ríkjanna tveggja sé það sama keppast þau innbyrðis um stærri hlut af launa og gjalda köku almennings í gegnum færslugjöld allra viðskipta, skatta og vel falin launatengd gjöld svo fátt eitt sé nefnt.

Það er kannski ekkert skrýtið að aðilar vinnumarkaðarins feli skattheimtu sína en ef við tökum saman heildarkostnað launafólks fara um 63% af heildarlaunum í einhverskonar skatta ef vel falin launatengd gjöld eru reiknuð með. Það virðist regla frekar en undantekning að samið er um nýja sjóði eða aukið framlag í þá sem fyrir eru þegar kjarasamningar eru annars vegar.

Nú hefur Ríkið samið við Ríkið um að Ríkið hætti við skattlagningu á lífeyrissjóðina í skiptum fyrir erlendar eignir í stað aflandskróna og umsýslu yfir þjónustu við atvinnuleitendur sem er fyrsti vísir að Ríkið taki við 8% tryggingagjaldi af Ríkinu. Ríkin tvö munu svo hækka iðgjöld til lífeyrissjóða úr 12% í 15,5% á næstu árum til að sætta hvort annað.   

Þó hér sé Ríki í Ríki sem stjórnað er af sama samtryggða baklandinu eru stéttirnar ólíkar sem bera uppi samtryggðan valda strúktúrinn. Við getum kallað þær hina "útvöldu" og þá "síðvöldu".

Hjá þeim útvöldu gilda reglur eins og frændhygli, kúlulán, vafningar, nauðasamningar, skattaskjól, afskriftir og ríkisábyrgð en hjá þeim síðvöldu gilda Lög og reglur hinna útvöldu, Skattar, skattbyrgði vegna ríkisábyrgðar, sjálfskuldarábyrgð, fasteignaveð, lánsveð, verðtrygging og einhver óskiljanleg ofurhollusta við þá útvöldu.

Við vitum kannski ekkert í okkar haus þegar við heyrum básúnað að þetta sé eðlilegt ástand sem á sér eðlilegar skýringar eins og faglegar ráðningar, ábyrgð okkar á hruninu, nauðasamningar, hver á að borga, baksýnisspeglar og svigrúm þjófanna um að skila þýfinu til baka. Það hellist yfir mann kjánahrollur í hvert sinn sem skoðanakannanir eru birtar og forystusveit samtryggingarinnar opnar á sér munninn til varnar kerfinu. Óþolandi samanburður við aðra sambærilega drullu polla eru helstu rök þeirra sem keppast nú við að reisa sömu kerfisvilluna á sömu brauðfótunum og hrundi.  

Það voru aldeilis ekki allir sem lentu í óumflýjanlegu bankahruni svo mikið er víst og það eru til ríki á þessari pláhnetu þar sem stjórnmálamenn eru ábyrgir gjörða sinna og þurfa að segja af sér af minna tilefni en eðlilegt þykir í okkar samfélagi.

Einstaklingar koma og fara úr stjórnmálum og gildir einu hver er í brúnni því kjósendur munu áfram ganga til kosninga og velja sér bókstaf með óbragð í munni og æluna upp í kok eftir að hafa valið á milli kvalara sinna. Hver er besti og flottasti gæðingurinn verður spurt en það virðist vera nóg fyrir kjósendur að skipta um skipstjóra þó áhöfnin sé sú sama. Útgerðin verður alltaf í fyrsta sæti svo höfðingjarnir síðan gæðingarnir og vinir þeirra. Ég ætlaði að setja almenning í síðasta sæti en það er ekki hægt vegna þess að alþýðan er sú sem heldur þessu kerfi uppi og er lífæð óbreytt ástands.

Nú virðist birta til með nýjum framboðum sem innihalda marga efnilega málsvara okkar fólksins. Ný framboð eru eitt en raunhæfur valkostur til breytinga allt annað. Háleit nöfn eins og samstaða sem stendur ekki með neinu nema sjálfu sér og breiðfylkingin sem er ekki breiðari en mittismál fyrirsætu og björt framtíð sem virðist þokukenndari en sjálfur fjórflokkurinn eru þeir valkostir sem okkur stendur til boða til að kjósa í burtu hina raunverulegu spillingu og öflin sem verja kerfisvilluna með öllum tiltækum ráðum og dáðum. Kerfisvillu sem mun hrynja kerfisbundið um ókomin ár.

Við erum sem betur fer upplýstari í dag en við höfum nokkurn tíma verið. Við vitum að það er ekki nóg að segja að allt verði gott þegar við sjáum ekki fram á nokkuð geti breyst til batnaðar.

Við blótum í hljóði þegar stjórnmálamenn tala við okkur, og um okkur, eins og smákrakka. Okkur er treyst fyrir því að kjósa yfir okkur sama fíflaganginn ár eftir ár sem aftur treystir okkur ekki til að kjósa um nokkurn skapaðan hlut nema til að viðhalda sjálfu sér.

Getum við treyst fólki sem hefur fengið núll í öllu og telur okkur trú um að regluverkin sem sniðin eru utan um óbreytt ástand séu náttúrulögmál sem meitluð eru í stein og séu með öllu óbreytanleg?

Ég hef ágæta framtíðarsýn fyrir börnin mín og gamla fólkið en sú framtíðarsýn snýst ekki um að lifa sem þræll allt mitt líf til að ná því markmiði og sætta mig við þá misskiptingu lífsgæða sem hér ríkir.

Það er forgangsverkefni okkar allra að koma á persónukjöri og stjórnarskrá sem tryggir eignarétt okkar á auðlindum þjóðarinnar og jafnan aðgang að lífsgæðum sem í dag eru frátekin.