Að einu leyti gerði Ólafur Ragnar Grímsson forseti rétt þegar hann synjaði Icesave-lögunum staðfestingar. Þingið hafði svikið þjóðina um lausnir á aðkallandi vanda í 15 mánuði. Alþingi hafði brugðist þjóðinni. Að því leyti var kannski rétt að vísa málinu til þjóðarinnar sem kaus nýverið 63 einstaklinga til að taka ákvarðanir í umboði kjósenda.

Þessir 63 fulltrúar höfðu nýtt umboð kjósenda.

Kjósendur eiga ekki að kynna lausnir. Það er verkefni kjörinna fulltrúa.

Ólafur Ragnar missti kannski traust og álit á löggjafarvaldinu.

Hvernig má það vera?

Þetta með stjórnarflokkana

VG er klofinn flokkur og varla stjórntækur. Svo langt hefur órólega deildin í flokknum gengið fram á bjargbrúnina í stjórnarsamstarfinu við jafnaðarmenn að endrum og sinnum hefur stefnt í stjórnarslit þessarar fyrstu ríkisstjórnar jafnaðar- og vinstrimanna frá stofnun lýðveldisins. Með herhvöt á vörum um að bjarga velferðarkerfinu ganga Ögmundur Jónasson og fleiri til verka.

Hann átti hins vegar alltaf þann möguleika að standa í lappirnar sem heilbrigðisráðherra og verja velferðarkerfið úr því vígi. Stilla persónu sinni utan við leiksviðið, leggja kalt og hlutlægt mat á aðstæðurnar og hugsa: Koma tímar, koma ráð.

Raunsæi Steingríms J. Sigfússonar flokksformanns er kallað svik á stórfundi VG á Akureyri. Nú gengur Steingrímur erinda kapítalistanna og nýlenduþjóðanna, hvískrar klofningshópurinn.

Á hvaða ferðalagi eru vinstrigrænir?

Samfylkingin – aðeins 10 ára gömul – er lúin eftir aðeins þriggja ára stjórnarsetu. Hún lyftir ekki litlafingri til þess að berjast fyrir stefnumálum sínum. Það gæti hún vel gert á flokkslegum grundvelli og án þess að ráðherrarnir beiti sér. En það gera hún nánast aldrei. Samt hefur Samfylkingin miklu betri aðstæður til þess að fylgja einarðlega stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar en VG. Þar á bæ er ekki hægt að samþykkja neitt án þess að einhverjir fari í fýlu og hafi í hótunum. Hver höndin upp á móti annarri.

Svo er hitt að Samfylkingin heldur ógjarnan fram stefnumálum ríkisstjórnarinnar til þess að styggja ekki órólegu deildina í VG. Bannhelgi hvílir á nokkrum málaflokkum sökum vanstillingar á þeim bæ.

Vita mega þeir sem órólegastir eru innan VG að hvað sem öllu beinu lýðræði líður og hversu göfugir sem menn vilja vera á erfiðum tímum í viðleitni til að skapa farveg fyrir þetta beina lýðræði verða menn að hafa viljann til valdsins. Vilji þeir breyta samfélaginu verða þeir að sýna stjórnkænsku og hafa hugfast að það gera þeir ekki einir. Það gerist í samvinnu við einhverja. Meira að segja önnur þjóðríki ef svo ber undir.

Værum við betur stödd án þeirra?

Sjálfstæðisflokkurinn er klofinn flokkur í afneitun og ekki tilbúinn til að taka við stjórnartaumum. Bældir og valdhlýðnir fulltrúar atvinnulífsins þora ekki enn að opna sig gagnvart Hádegismóarausinu. Eða LÍÚ. Gera það hæversklega af og til meðan þeir læra að ganga á ný eftir 20 ára valdstjórn foringjans.

Davíð Oddsson lítilsvirti störf endurreisnarnefndar flokksins á landsfundi í lok mars í fyrra. Bjarni Benediktsson, nýr formaður flokksins, sá sitt óvænna, tók u-beygju og sökkti sér ofan í gömlu hjólförin með heimastjórnararminum. Engin iðrun. Engin innri endurskoðun eða endurreisn.

Sjálfstæðismenn jagast nú ráðvilltir og stefnulausir í stjórnarandstöðu og finna helst samstöðu með sérhagsmunum sem borga í flokkssjóðina. Kveljast yfir óvissunni um það hvort þeir fái rétta menn inn í bankakerfið til þess að miðla gæðunum aftur til réttra manna.

Framsóknarflokkurinn neitar að borga. Stundum. Og þó. En kannski. Jú, stefna ber að þjóðaratkvæði. En nei, það er hættuspil að fara með Icesave í þjóðaratkvæði. Hvernig væri bara að gera ekkert og láta óvini fullvalda og sjálfstæðrar þjóðar höfða mál?

Hvað er hægt að segja um Hreyfinguna? Eiginlega ekkert annað en það að hún hefur farið svo herfilega að ráði sínu með grasrót búsáhaldabyltingarinnar að hún hefur tryggt að aldrei, aldrei aftur verður gerð bylting á Íslandi.

Þráinn Bertelsson: Hjá Þráni ríkir hinn fullkomni flokksagi, einhugur og samstaða. Hægt er að taka ofan fyrir honum því hann veit að lífið liggur við að setja nítró á tankinn og gefa í.

DV - miðvikudagur 20. janúar 2010

Þöggunin og þrælsóttinn er óvinur gagnsæisins og lýðræðisins. Þöggun og þrælsótti er samofin leyndarhyggju og ráðabruggi í launhelgum klíkuþjóðfélagsins.
Klíkurnar er að finna  meðal annars í elítum stjórnmálaflokkanna sem að sínu leyti hafa tengsl við æðstráðendur í viðskiptalífi, bönkum og dómskerfi.
Þetta er einkar áberandi í litla sæta íslenska þjóðfélaginu og bólar á þessu í æ flóknara stjórnkerfi fjármálakerfisins og við nýjar stöðuveitingar við Háskóla Íslands.

Allt er þetta til vitnis um að stjórnarflokkarnir ráða ekki því sem þeir vilja ráða. Ég gef mér til dæmis að Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra, sem árum saman hefur talað gegn spillingu og klíkuskap og flutt um það tillögur á Alþingi, hafi meint eitthvað með fögrum fyrirheitum um gagnsæi og upprætingu spillingar.
Teygir vefurinn sig nokkuð inn í raðið hennar eigin flokks?  Ekki dugar að Jóhanna standi í lappirnar ef nánir samverkamenn hennar og flokkssystkin hennar gera það ekki.
Kannski þarf Jóhanna nýja vendi til að sópa.

Ég hef oft áður vitnað til Maurice Duvergers, lögfræðingsins og stjórnmálafræðingsins franska, sem gerði góða rannsókn á starfsemi stjórnmálaflokka um miðja síðustu öld. Hann skrifaði meðal annars í formála bókarinnar þar sem hann gerir grein fyrir rannsóknum sínum:

„Starfið innan flokksins er vísvitandi sveipað dulúð. Það er ekki auðvelt að afla nákvæmra gagna um stjórnmálaflokka, ekki einu sinni um undirstöðuatriði. Þetta er líkt og að kynnast frumstæðu regluverki þar sem launung ríkir um lög og helgisiði og hinir innvígðu halda þeim kirfilega leyndum fyrir hinum sem ekki eru innvígðir. Aðeins gamalgrónir varðmenn hafa nauðsynlega vitneskju um hvað er á seyði innan flokksins og um slóttugt leynimakk sem þar fer fram... Og þeir tala ekki fúslega.“

Mér dettur alltaf í hug Kjartan Gunnarsson þegar ég hef yfir þessa tilvitnun.

Þjóð mín er ófrjáls og kjarklaus. Hún er „búin á því“ eins og sagt er. Hún talar um frelsi en frelsið kemur ekki fram í gjörðum hennar. Hún er hlaðin skuldum og veit ekki hvað verður. Hver ræður? Fyrir hverjum verð ég að beygja mig næst?
„Ekkert angrar manninn jafnþráfaldlega þegar hann hefur öðlast frelsi og sú viðleitni hans að finna sem allra fyrst einhvern til að beygja sig fyrir,“ sagði Dostojevski í verki sínu um Karamazov bræðurna.

Atvinnuleysi er meira en venja er. „Best að halda kjafti til að halda vinnunni,“ hvískrar fólk. „Best að vera undirgefinn,“ segja þeir atvinnulausu.
Óvissan skapar óöryggi. Óöryggi er nánast eins og andhverfa frelsisins. Menn fórna oft frelsinu fyrir öryggið og verða þess í stað fangar öryggisins.

Við VERÐUM að þora!

Góður maður sagði um það bil eftirfarandi við mig nýverið:

Við þurfum eiginlega að skipta viðfangsefnum okkar í tvennt.

Annars vegar þurfum við að skapa samstöðu um að vinna okkur út úr erfiðleikunum sem að okkur steðjuðuðu eftir hrunið. Við erum dugleg þjóð með mikla möguleika til framtíðar.

Hins vegar þurfum við að leggja aukið fé í að rannsaka þáttakendur og leikendur í hruninu. Þeir sem rannsaka það ferkar eiga að fá að vinna í meira næði en þeir hafa fengið sem nú fást við rannsókn.

 
Í umrótinu skapast möguleikar til að búa til betra samfélag. En umrótið getur einnig verið einnig jarðvegur fyrir samfélag  hræðslu og ótta. Það lýsir sér  í hræðslu við að tjá sig og ekki síður hræðslu við að gera mistök sem oft getur leitt til algers aðgerðarleysis þegar einmitt þarf að taka á málum.

Þetta er málið!

Ég má til með að birta eftirfarandi texta sem glöggur maður sendi mér í dag:


„Ég sé að stór hluti fiskiskipa Eyjamanna sigla í land á morgun. Hingað til hefur ekki þurft að senda út sérstaka fréttatilkynningu vegna landanna í gáma en þess má geta að Eimskip tekur gáma á fimmtudögum og Samskip á föstudögum í Eyjum. Enn síður hefur þótt tilefni til þess að tilkynna sérstaklega ef að skip haldi til hafnar vegna veðurs en seinnipartinn á morgun er búist við stormi eða roki á suðurmiðum.

Þetta er óneitanlega brosleg sýning sem útvegsmenn í eyjum setja á svið núna en lítur vel út í augum almennings. Því er full ástæða til að það fylgi með í umfjöllun um þessa samkomu í Eyjum að skipin hefðu hvort sem er verið í landi.

Í þessari landlegu þurfi sjómenn hinsvegar að skunda á fund þegar komið er í land til þess að taka þátt í áróðursstríði vinnuveitenda sinna, í stað þess að njóta kvöldsins með fjölskyldu sinni. Ég velti því fyrir mér hvort þeir sjómenn sem ekki mæti á fundinn megi búast við að komast í ónáð vinnuveitenda síns.“

Þetta er sprenghlægilegt, en síðasta setningin er grafalvarleg. 

Ég mæli eindregið með því að menn hlusti gaumgæfilega á viðtal við Guðmund Ólafsson hagfræðing á Rás 2 í morgun. Það er hægt að gera á netinu. Viðtalið var strax eftir áttafréttirnar.

Ég er hræddur um að Guðmundur hafi allt of rétt fyrir sér um Icesavemálið. Hann slær auk þess hinn rétta raunsæistón um samninga og viðskipti við aðrar þjóðir.

Varla þarf að taka fram að Guðmundur er maður sem vill samþykkja Icesavesamninginn.

Hann kallaði Morgunblaðið auman áróðurssnepil í lok viðtalsins og gaf lítið fyrir lagaþræturnar.

Samningar eru samningar og þeir voru gerðir fyrir löngu.

Ég er farinn að hallast að því að Icesavehnúturinn eigi sér miklu pólitískari rætur en menn hafa villjað vera láta. Efnahagslegu rökin skipta úr þessu minna máli en áður.

Þeir sem lögðu mikið undir á þingi og víðar gegn Icesavesamningunum eiga erfitt með að horfast í augu við raunveruleikann þegar hann rennur upp fyirr þeim hægt og bítandi.

Þeir verða að geta borið höfuðið hátt í viðskiptum sínum við stjórnvöld og haldið andlitinu þegar gengið verður frá málinu endanlega.

Þess vegna eru menn núna að reyna að finna eitthvað til þess að allir geti haft á tilfinningunni að þeir hafi ekki tapað leiknum.

Þess vegna tala menn um vextina; að krefjast eigi lækkunar vaxta á Icesaveskuldbindingunum. Þá gætu Ögmundur, Lilja  og aðrir stjórnarandstæðingar sagt: Sjáið, við höfðum erindi sem erfiði!

Lítum á þetta kalt og rólega:
Með sanngirnis- og réttlætissjónarmiðin á lofti mætti leggja til við Hollendinga og Breta að Icesaveskuldbindingin yrði háð breytilegum vöxtum en ekki föstum 5,5 prósenta vöxtum.

Breytilegir vextir hafa verið afar lágir um langt skeið, einkum vegna ótryggs efnahagsástands í heilu heimshlutunum. Þeir eru enn lágir og það kæmi til góða þar sem okkur er gert að greiða vexti af Icesaveskuldbindingunum frá ársbyrjun 2009.

Síðan mætti ætla að þegar breytilegir vextir taka að hækka til muna með meira bjartviðri í vestræna hagkerfinu verði búið að losa mikla fjármuni úr þrotabúi Landsbankans – selja eignir – og greiða niður skuldina.

Allt væri þetta gott og blessað ef íslensk stjórnvöld hefðu ekki neitað breytilegum vöxtum þegar þeir buðust í upphafi. Kannski var það vegna þess að þeir óttuðust mikla hækkun breytilegra vaxta enda íslensk þjóð vön slíkum ofurvöxtum og þjökuð af þeim.

Til vara gætu íslensk stjórnvöld farið fram á nú að standa undir fjármagnskostnaði hollenska og breska ríkisins vegna uppgjörsins við þarlenda sparifjáreigendur á Icesavereikningunum.

Sanngjarnt er að Bretar og Hollendingar græði ekki á óförum íslenskra skattgreiðenda og Íslendingar taki nákvæmlega við kostnaðinum sem breskir og hollenskir skattgreiðendur gera.

En í rauninni er allt þetta fortíð eins og Guðmundur Ólafsson segir. Og sanngirni ákvarðast ekki á skilmálum reiðrar þjóðar sem hótar að borga ekki skuldir sínar.

En Íslands óhamingju verður allt að vopni.

Sjálfhelda íslenskra stjórnmála liggur einmitt í þessu: Stjórnarandstaðan fékk forsetann í lið með sér og knýr nú fram niðurstöðu í þjóðaratkvæðagreiðslu sem hún veit að er röng.

Ég las grein eftir Pál Benediktsson upplýsingastjóra skilanefndar gamla Landsbankans í DV í gær. Greinin snýst um það hvað sé satt og rétt um laun Baldvins Valtýssonar yfirmanns skilanefndarinnar í London og að hve miklu leyti hann kom nálægt Icesave á sínum tíma.

Ekki ætla ég að ræða það hér heldur vekja athygli á eftirfarandi klausu úr grein Páls, sem er  frétt í mínum augum:

„Eitt dæmi af mörgum sem sýnir afgerandi mikilvægi þess að halda Baldvin og hans fólki við störf gerðist strax eftir hrunið. Gegn 100 milljóna punda láni kröfðust bresk stjórnvöld að útibúið seldi traust lánasafn að verðmæti 800 milljónir punda. Besta verð sem boðið var í safnið nam um 320 milljónum punda. Í stað þess að selja lánasafnið tókst Baldvin og starfsfólki hans með mikilli hörku og seiglu að greiða upp lánið og afstýra brunaútsölu með gríðarlegu tapi. Afföll af 800 milljóna punda lánasafninu verða að öllum líkindum um 2%. Ljóst er því að með þessum ráðstöfunum tókst að koma í veg fyrir um 450 milljóna punda tap í búi Landsbanka Íslands hf., sem kemur til með samkvæmt öllum áætlunum að skila sér upp í Icesave-reikning Íslendinga.“

Þetta dæmi vekur mig til umhugsunar um þýðingu kunnáttu, menntunar og reynslu.

Við förum varla undir skurðarhnífinn án þess að hafa vissu fyrir því að sá sem aðgerðina gerir sé menntaður og þjálfaður læknir.

Það er sjálfgefið í huga okkar þegar við stígum um borð í flugvél að flugstjórinn sé lærður flugmaður með lágmarksreynslu.

Og svo framvegis.

Nú veit ég ekkert um Baldvin Valtýsson. En þetta dæmi segir mér, að það kann að vera háð mönnum eins og honum hversu miklar heimtur verða á eignum upp í Icesaave eftir bankahrunið. Því meir sem inn kemur, því lægri Icesave-reikningurinn.

Ég vona að menn geri sér grein fyrir því að Baldvin hefur komið í veg fyrir 80 til 90 milljarða króna tjón ásamt sínu fólki í London.

Enn og aftur er ekki hægt annað en að taka undir með þeim sem segja að betra hefði verið að ákærur hefðu nú þegar verið gefnar út á hendur þeim sem grunaðir eru um lögbrot. Þannig fengju menn eins og Baldvin að finna störf sín í næði.

Ég er bærilega þjálfaður í því að meta upplýsingar og sannreyna. Ég hef enga ástæðu til að ætla annað en að dæmið af Baldvin sé bæði satt og rétt.

Annars er hægt að lesa um þetta í DV.