Mér þykir vert að minna á eftirfarandi vegna kosninganna til löggjafarþingsins eftir hálfan mánuð.

Mikilvægur liður í uppgjöri okkar við fortíðina og hrunið var gerð rannsóknarskýrslu Alþingis. Ég held að hún hafi skipt sköpum. Átök og sundurlyndi vegna ýmissa verka sem í kjölfar hennar fylgdu, svo sem landsdómurinn yfir forsætisráðherranum sem var á vakt þegar bankakerfið hrundi, voru sjálfsagt óumflýjanleg. Lögin um Landsdóm eru gölluð, það orkaði tvímælis að gera löggjafarvaldið að ákæruvaldi yfir framkvæmdavaldinu. – Og aðrir sluppu vel svo sem embættismenn í FME og Seðlabanka.
Sérstakur saksóknari og embætti hans hefur sett alvarleg efnahagsbrot á dagskrá. Eðlilega, vegna þess að samband var á milli þeirra og hruns sem skerti almannahag meira en gerst hefur áður af mannavöldum í sögu þjóðarinnar.  Dómstólar eru reynslunni ríkari og eiga nú kannski ekki eins erfitt og áður með að dæma „upp fyrir sig“ (orðalag ættað frá Evu Joly). Réttar- og dómskerfið mun ljúka þessum málum í fyllingu tímans og það er vel.

Það best er vitað er rannsókn á vegum Alþingis á vanda Íbúðalánasjóðs lokið og útgáfa skýrslu í undirbúningi. Hún birtist kjósendum ekki fyrir kosningar.

Rannsókn á falli sparisjóðanna (t.d. SpKef) lýkur snemma sumars það best er vitað. Þar verður sjálfsagt ýmislegt að finna um aðstöðubrask og klíkuskap – óheilbrigð viðskipti og græðgi sem gróf undan fjármálakerfinu. Þessi rannsókn birtist heldur ekki fyrir kosningar.

Þann 7. nóvember sl. samþykkti Alþingi að hefja skyldi rannsókn á einkavæðingu bankanna en margir menn með góða yfirsýn og þekkingu telja að orsakasamband sé á milli þeirrar einka(vina)væðingar og bankahrunsins. Illu  heilli er þessi rannsókn ekki hafin.  Ég er nánast sannfærður um að þessi rannsókn verði kæfð komist Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur til valda enda hafa þeir alla tíð dregið lappirnar við að koma þessari rannsókn af stað.

Nú kann einhver að segja að hér sé enn verið að skarka bara í fortíðinni. Nú sé hins vegar nauðsynlegt að skoða nútíðina og helst framtíðina og finna lausnir á allskyns vanda.
En eins er með þjóðfélag og þá einstaklinga sem það byggja. Einstaklingar læra af reynslunni, öðlast kunnáttu og færni meðal annars í því að varast vítin. Stefna okkar inn í framtíðina er að mörgu leyti ofurseld því hvernig við lesum úr gærdeginum.
Ég velti því fyrir mér hvort rannsóknum og fyrirætlunum um rannsóknir verði stungið ofan í skúffu komist gömlu hrunflokkarnir aftur til valda.

Stundum er sagt að hægrimenn loði saman á hagsmunum en vinstri menn á hugsjónum. Bönd hagsmunanna séu miklu sterkari en bönd hugsjónanna.
Segja má að þetta sjáist vel núna þegar vonbrigði hellast yfir þá sem höfðu miklar væntingar og gerðu miklar kröfur til ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur um breytingar á stjórnarskránni og kvótakerfinu (gleymum ekki að aukið veiðigjald í þágu þjóðarinnar hafðist í gegn þrátt fyrir hatramma andstöðu útgerðarhagsmunanna með Sjálfstæðisflokkinn í fararbroddi). Framboðum fjölgar. Sundurlyndisfjandinn getur fært gömlu valdaflokkunum, Sjálfstæðisflokknum og Framsóknarflokknum valdataumana. Áratugalöng saga sundurlyndis félagshyggju- og jafnaðarmanna er saga valdstjórnar Sjálfstæðisflokksins.

Nú þarf að refsa stjórnarflokkunum segja stjórnarskrármenn fyrir þá ósvinnu að hafa ekki kallað fram atkvæðagreiðslu á Alþingi upp á von og óvon um stjórnarskrárfrumvarpið.

Nú þarf að refsa stjórnarflokkunum segja reiðir menn sem vildu fisk á markað og uppboð á kvóta í almannaeigu.

Nú þarf að refsa stjórnarflokkunum  segja  (sjálfskipaðir) talsmenn heimilanna fyrir að hafa skilið heimilin eftir en dekrað við fjármálaöflin. (Hvað er nú hæft í því þegar búið er að afskrifa 200 milljarða af skuldum heimila og flytja 100 milljarða til viðbótar til þeirra í gegn um bótakerfið?)

En þessi pirringur er lítilræði miðað við það sem væri ef ríkisstjórnin hefði ekki einmitt náð árangri sem eftir er tekið víða um lönd.
En þessi pirringur er samt nægilegur til þess að færa „hrunflokkunum“ aftur völdin; samanlagt fylgi Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins er sjaldan undir 50% í fylgiskönnunum.

Því ekki bara að setja undir sig hausinn og kalla eftir fjórum árum í viðbót í hreingerningarstarf án Framsóknar og Sjálfstæðis?

  Já, eigum við ekki enn eftir að fá að lesa niðurstöður rannsókna á vegum Alþingis á falli sparisjóðanna, vanda Íbúðalánasjóðs og einkavæðingu bankanna?

  Verða þessar rannsóknir kannski slegnar af þegar hrunflokkarnir komast aftur að kjötkötlunum?

Verið er að leggja lokahönd á tvær mikilvægar rannsóknir á vegum Alþingis. Sú fyrri snýr að hruni sparisjóðanna. Þar fer áreiðanlega mikið fyrir aðstöðubraskinu og klíkuskapnum í Sparisjóði Keflavíkur sem síðar var yfirtekinn af Landsbankanum. Þessi skýrsla verður varla tilbúin fyrr en snemma sumars. Kjósendur fá ekki að sjá niðurstöður hennar fyrir kosningar.

Hin skýrslan er ekki síður áhugaverð, en hún snýr að vanda Íbúðalánasjóðs. Kjósendur fá ekki heldur að sjá niðurstöður þeirrar rannsóknar fyrir kosningar, en báðar hafa rannsóknarnefndirnar fengið ærinn frest til verka sinna.

Á hinn bóginn er að finna mikla úttekt í DV í dag um stöðu Íbúðalánasjóðs sem unnin er af Annasi Sigmundssyni viðskiptafræðingi og blaðamanni. Þetta er mjög sláandi og áhugaverð úttekt um hundruð milljarða króna vanda sem gott væri að geta leyst með aðstoð "hrægammasjóða" sem framsóknarmönnum er tíðrætt um. Í úttekt DV er m.a. þetta að finna:

"Framsókn ber mestu ábyrgðina
Rannsóknarnefnd um Íbúðalánasjóð mun skila skýrslu sinni í byrjun maí. Samkvæmt heimildum DV hefur nefndin nú þegar lokið vinnu sinni og skýrslan því í raun tilbúin. Nefndinni var ætlað að rannsaka starfsemi sjóðsins frá aðdraganda breytinganna á fjármögnun og lánareglum hans, sem hrundið var í framkvæmd á árinu 2004, og til ársloka 2010.

Líklega eru forystumenn Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins fengnir að niðurstöðu nefndarinnar verði ekki kynntar fyrr en að loknum alþingiskosningum. Þá sérstaklega framsóknarmenn en fylgi flokksins er í hæstu hæðum um þessar mundir. Flokkurinn mun þó varla losna undan því að þurfa að svara fyrir þau afglöp sem bent verður á í skýrslunni. Guðmundur Bjarnason, fyrrverandi ráðherra flokksins stýrði sjóðnum frá 1999 til 2010 og þá var Árni Magnússon, félagsmálaráðherra 2003 til 2006. Er talið að þessir tveir verði helst gagnrýndir í skýrslunni." (DV 10. apr. 2013)

Sennilega verður Sigmundur Davíð, Gunnar Bragi og Vigdís Hauks. að setjast yfir það eftir kosningar að redda 300 milljörðum til að skera Íbúðalánasjóð úr Framsóknarsnörunni. Hvað verður þá um stóra loforðið um myndarlegan tékka inn á hvert heimili?

Þann 11. september 2008 skilaði nefnd á vegum Árna Mathiesen þáverandi fjármálaráðherra mikilli skýrslu um íslenska skattkerfið, samkeppnishæfni og skilvirkni. Formaður nefndarinnar var Friðrik Már Baldursson hagfræðingur en aðrir í nefndinni voru Indriði H. Þorláksson, Maríanna Jónasdóttir, Vilhjálmur Egilsson, Ólafur Darri Andrason, Ragnar Ingimundarson, Tanya Zharov, Tryggvi Þór Herbertsson  og Þorlákur Björnsson.
Á blaðsíðu 90 í þessari skýrslu stendur orðrétt neðan við mikla töflu sem tekur á samfelldri valdatíð sjálfstæðismanna fram til ársins 2005:

„Ljóst er af töflu 7.2 að skattbyrði hefur aukist mest í lægri tekjuhópunum og er ástæðan sú að lækkun álagningarhlutfallsins hefur ekki dugað til að vera upp á móti hlutfallslegri lækkun persónuafsláttar. Skattbyrðin eykst um rúmlega 10% prósentustig í lægstu tekjubilum, en munurinn fer síðan minnkandi og deyr út við 90% mörkin.“

Þetta er einkar athyglisvert ekki síst í ljósi þess að sjálfstæðismenn með Hólmstein prófessor í fararbroddi hafa verið ódeigir við að halda fram hinu gagnstæða um skattbyrðina á löngum stjórnarferli þeirra fram að hruni.  Hanna Birna Kristjánsdóttir  sakaði t.a.m. Ögmund Jónasson í Sjónvarpinu s.l. fimmtudag að fara frjálslega með staðreyndir þegar hann hélt þessu fram: „Þið þyngduð skatta á lágtekjufólk... og léttuð sköttum af hátekjufólki...“, sagði hann. „Þetta er rangt Ögmundur... það er alrangt,“ svaraði Hanna Birna.
Og nú ætla sjálfstæðismenn að lækka skatta.
Lækka skatta hverra?  Ríka fólksins?
Það er kaldhæðnislegt að  á sama tíma og þessi skýrsla var unnin (tók langan tíma að vinna hana) rétti Árni Mathiesen Hannesi Hólmsteini Gissurarsyni 10 milljónir króna af almannafé til að gera skýrslu um hvað: Jú viti menn: Áhrif skattalækkana? Hann flutti inn frjálshyggjugúrúa frá USA og Laffer og alla hina og fékk til þess stuðning frá hverjum? Jú, mikið rétt: Landsbanka Björgólfanna og Kjartans Gunnarssonar. Og fleiri.
Ári of seint og ári eftir hrun skilaði Hannes 80 blaðsíðna skilaskýrslu sem er uppfull af óhróðri um samkennara hans í H.Í., Stefán Ólafsson og lofgjörð um Laffer og eitthvað slíkt.  Hannes skilaði reyndar svo seint að honum tókst að gera framangreinda skýrslu Friðriks Más Baldurssonar o.co. að einu heimildarrita sinna án þess að geta um línurnar á blaðsíðu 90.

Ísland allt árið – átak til eflingar vetrarferðaþjónustu, er dæmi um vel heppnað markaðsátak.  Það er samstarfsverkefni ríkis, sveitarfélaga og einkaaðila sem stendu út þetta ár. Áætlaður heildarkostnaður er 1,8 milljarðar króna, þar af koma 900 milljónir úr ríkissjóði.

Ráðist var í markaðsátakið Inspired by Iceland í kjölfar gossins í Eyjafjallajökli ásamt tugum fyrirtækja og varið til þess 700 milljónum króna. Forystumenn í ferðaþjónustu eru þess fullvissir að markaðsátakið ásamt Ísland allt árið hafi stuðlað að mikilli aukningu erlendra ferðamanna til landsins, ekki síst utan álagstímans yfir sumarmánuðina.

Fyrsta úthlutun af þremur á árinu úr framkvæmdasjóði ferðamála fór fram ekki fyrir margt löngu. Alls fengu 44 verkefni vítt og breitt um landið samtals um 150 milljónir króna en yfir 500 milljónir eru til ráðstöfunar í ár á grundvelli fjárfestingaáætlunar ríkisstjórnarinnar. Þar til viðbótar renna svo stórauknir fjármunir til uppbyggingar í þjóðgörðum og á friðlýstum svæðum gegnum umhverfis- og auðlindaráðuneytið eða 250 milljónir króna.

Hvað höfum við heyrt helst í fréttum um ferðaþjónustuna og ástæður mikils vaxtar í greininni undanfarin misseri, sem sannarlega hefur verið örvaður og studdur af ríkisstjórninni?
Mest lítið vegna þess að hávaðinn út af áformum um hækkun virðisaukaskatts á gistinóttum hótela var ærandi í fjölmiðlum. Ég man ekki eftir að hafa heyrt nema í einum útlendingi sem kvartaði yfir þeim áformum. Téður útlendingur var fenginn til að tala á vegum hótel- og gistihúsaeigenda og fara með eina heimsendaspá fyrir þá til að hræða stjórnvöld frá því að leggja sama virðisaukaskatt á þá og aðrar greinar borga.

Margt drukknar í hagsmunahávaða. Vonandi drekkja sérhagsmunir ekki landinu. Við þurfum til dæmis að vernda fagra og fjölsótta ferðamannastaði fyrir vaxandi álagi.