Ýmislegt bendir til þess nú að íslensk stjórnmál séu fær um að taka sönsum og muni gera það. En þau umskipti eru þjóðinni dýrkeypt. Vitundarvakning og umbætur í íslenskum stjórnmálum eiga rætur í bankahruni og gjaldþrotum hjá 320 þúsund manna þjóð sem reyndust vera meðal þeirra stærstu í veröldinni á síðari árum.

Eftir bankahrunið urðu drættirnir í stjórnmálakreppu þjóðarinnar skýrari en fyrr. Um þetta segir Þorsteinn Pálsson í Fréttablaðinu í dag og beinir sjónum sérstaklega að aðildarumsókn að ESB: "Stjórnmálakreppan kallar á nýja forystu fyrir málefnum Íslands en ekki viðsnúning í miðju straumvatni aðildarumsóknar. Í því ljósi er áfall fyrir þjóðina að þingflokkur sjálfstæðismanna skuli einmitt nú hafa sagt sig frá forystu um áframhaldandi þróun vestrænnar samvinnu landsins. Það er ástæðan fyrir því að ekki er unnt að leysa pólitísku kreppuna og mynda ríkisstjórn á miðjunni."

En smám saman eru kjósendur og kjörnir stjórnmálamenn að átta sig á því að minnihlutastjórn er ekki endilega fráleitur kostur. Ríkisstjórn Samfylkingar og VG hefur á undanförnum mánuðum fengið æ skýrari einkenni hreinnar minnihlutastjórnar. Þetta merkir að Jóhanna og Steingrímur J. þurfa í æ minna mæli að hafa áhyggjur af framsóknaríhaldinu yst til vinstri í VG. Þar á bæ eru menn á móti Icesavesamningum, á móti fækkun ráðuneyta, á móti niðurskurði ríkisútgjalda, á móti samstarfi við AGS, á móti aðildarviðræðum við ESB; í stuttu máli sagt á móti helstu atriðum stefnuyfirlýsingar ríkisstjórnarinnar.

Hreyfingin hefur lýst stuðningi við áform um fækkun ráðuneyta. Það eitt tryggir að ráðuneytum verður fækkað. Það kemur sér illa fyrir sérhagsmunagæslu Jóns Bjarnasonar.
Búast má við því að landsfundur Sjálfstæðisflokksins samþykki nýja ályktun um aðildarviðræðurnar við ESB. Það mun gerast þótt svo að viku fyrir landsfund Sjálfstæðisflokksins birtist daglega ofstækissrembingur  gegn aðildarumsókninni í Reykjavíkurbréfi Sunnudagsmoggans sem og í aðsendum greinum eins og Óla Björns Kárasonar í skammti dagsins af hægrivængnum.
Meira en ársgömul samþykkt Sjálfstæðisflokksins um ESB-aðildarumsóknina er úrelt, en hún kvað á um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu, fyrst um það hvort ætti að sækja um og síðar um að leggja samningsdrög í dóm þjóðarinnar.

Sennilega er meirihluti fyrir því á þingi að fylgja aðildarumsókninni allt til enda. Það er þó ekki víst og því ættu þeir sem enn fylgja stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar að leggja sig fram um að semja um framvindu málsins innan þingsins. Það verður gert og Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra er vel meðvitaður um það hversu þýðingarmikið er að koma málinu áfram í sæmilegri sátt við að minnsta kosti Sjálfstæðisflokkinn. Óvissa ríkir hins vegar um þingflokk Framsóknarflokkinn. Má í því sambandi minna á afstöðu Gunnars Braga Sveinsssonar þingflokksformanns og útsendara Þórólfs Gíslasonar-útgerðarvaldsins á Sauðárkróki. Hann hefur lagt fram þingsályktunartillögu um að draga aðildarumsóknina til baka ásamt framsóknaríhaldinu Ásmundi Einari Daðasyni og Unni Brá Konráðsdóttur. En slíkt breytir ekki því að aðildarferlið getur átt vísan stuðning hjá þingmönnum eins og Ragnheiði Ríkharðsdóttur, Guðmundi Steingrímssyni, Birki Jóni Jónssyni, Siv Friðleifsdóttur og Þráni Bertelssyni. Og alls ekki er loku fyrir það skotið að landsfundur Sjálfstæðisflokksins samþykki að fylgja aðildarumsókninni eftir á þingi þótt flokkurinn kunni að leggjast með afli gegn þeim samningi sem endanlega fæst. Þegar öllu er á botninn hvolft verður sá samningur ávallt borinn undir þjóðina.

Hugsandi menn vita að aðild að ESB er liður í endurreisninni og í rauninni sjálfur grunnur þeirrar efnahagsstefnu sem hér getur skapað nauðsynlegan stöðugleika. Það er því í vissum skilningi rangt að halda því fram að vígstaðan sé slæm vegna hrunsins og afleitrar skuldastöðu ríkisins. Aðeins beri að sækja um þegar allt leiki í lyndi. Aðildin er sjálfur grunnur og útlínur efnahagsstefnunnar.
Össur segir í samtali við Fréttablaðið í dag: "Ég er þingræðissinni og vil efla veg þingsins. Ég er æ meira að verða þeirrar skoðuna að mál eigi að leiða til lykta í samráði stjórnar og stjórnarandstöðu."

Vel má vera að Össur lýsi þarna þreytu sinni á samstarfinu við villta vinstrið í VG sem gert hefur að verkum að ríkisstjórnin hefur hvern morgunn farið fram úr með beinverki og hita og aldrei náð að ganga til verka af fullum þunga.
Hann gæti líka verið að lýsa einlægum vilja til að efla þingræðið. Þjóðstjórn gæti verið leið til að tryggja fyrirfram samstöðu um helstu stefnumál innan þingsins. Minnihlutastjórn er líka góð leið til þess að kalla þingflokkanna alla saman til skrafs og ráðagerða um einstök mikilvæg mál og semja um framgang þeirra í þinginu.

„Það skýtur skökku við að á ríflega 100 dögum eftir eitt mesta efnahagshrun vestræns ríkis á friðartímum var enginn kallaður til ábyrgðar af hálfu Sjálfstæðisflokksins. Þau skilaboð til þjóðarinnar, að enginn beri pólitíska ábyrgð, eru röng. Hér dugir séríslensk skilgreining á pólitískri ábyrgð ekki. Pólitísk ábyrgð snýst ekki um að kjörinn fulltrúi eigi að sitja sem fastast þrátt fyrir mistök hans sjálfs eða undirmanna, heldur hið gagnstæða. Að standa upp og fara þegar áföll verða þótt engin lög hafi verið brotin af viðkomandi er siður sem þarf að komast inn í íslenska stjórnmálahefð. Menn þurfa að láta framtíðarhagsmuni njóta vafans og ekki láta sína persónu vera fyrir.“

(Endurreisn atvinnulífsins - skýrsla Endurreisnarnefndar Sjálfstæðisflokksins mars 2009)

Frá því ég fyrst man eftir mér hefur söngurinn um stöðugleika glumið í eyrum mér. Fyrirtækin þurfa stöðugleika til þess að geta áætlað fram í tímann. Heimilin þurfa efnahagslegan stöðugleika; hann hvetur til ráðdeildar og sparnaðar og í stöðugu efnahagsumhverfi er auðveldara að gera áætlanir fram í tímann.
Stjórnmálamennirnir þurfa stöðugleika til þess að geta áætlað útgjöld sveitarfélaga og ríkis og til þess að geta rekið velferðarkerfið sómasamlega í þágu borgaranna.
Við höfum óskað eftir stöðugum hagvexti, stöðugum sjávarafla og stöðugri uppbyggingu.
Óskin um stöðugleika hefur ekki síst snúist um stöðugt gengi krónunnar og litla verðbólgu.

Þjóðin ver gríðarlegum tíma og kröftum í að ýmist verja gengi íslensku krónunnar eða stuðla að falli hennar gagnvart erlendum gjaldmiðlum, allt eftir því hvar menn standa við hagsmunaborðið.
Þjóðfélagið er nú á hliðinni yfir einhverjum tegundum gengislána sem almenningur í nálægum löndum kann engin skil á.  Venjulegir borgarar í nágrannalöndunum ganga þess í stað að því sjálfgefnu að verðbólga verði áfram lág eins og vextirnir á mikilvægum lánum sem fólk tekur sem betur fer sjaldan á lífsleiðinni.
Ég minnist þess að strokinn viðskiptafræðingur frá Florída, Ivan Motta að nafni, kom í réttarsal í Baugsmálinu fyrir nokkrum árum og lýsti því sem uppgötvun lífs síns að unnt væri að hagnast á mismunandi gengi Kanada- og Bandaríkjadollars í bílaviðskiptum. Í sjálfgefnum heimi hans á Flórída hafði dollarinn verið undirstaða viðskiptanna en ekki sjálf varan sem hægt var að græða eða tapa á.
Þetta er ímynd stöðugleikans. Vextir eru lágir og verðbólga mælist aldrei í tveggja stafa tölu í Bandaríkjunum.

Við höfum gríðarlega dýra og mikla stofnun, Seðlabankann, sem hefur það sérstaka verkefni að verja krónuna, skapa stöðugleika og halda verðbólgu nálægt 2,5 prósentum. Munum í þessu sambandi að Íslendingar eru liðlega 300 þúsund.
Stöðugleikinn nú er fenginn með gjaldeyrishöftum. 17 milljarða króna útflutningur umfram innflutning í maí síðastliðnum er fenginn með höftum. Haftakrónan er eins og einstreymisloki, hleypir gjaldeyri inn í landið en ekki út.
Lífeyrissjóðir eru með gylliboðum lokkaðir til þess að selja eignir sínar erlendis fyrir 400 til 500 milljónir evra og kaupa fyrir það skuldabréf í íslenskum krónum. Enginn veit hvort íslensk húsnæðisbréf, sem þeir keyptu, haldi verðgildi sínu. Og ef verðgildi þeirra er tryggt er það áreiðanlega á kostnað skattgreiðenda; krónur fluttar úr einum vasa í annan.  Eftir viðskiptin við lífeyrissjóðina  hreykir Seðlabankinn sér af meiri gjaldeyrisforða sem styrkja á gengi krónunnar. Er hann nokkuð aða reyna að falsa gengi krónunnar til þess að ná verðbólgunni niður?

Í dómssölum þjóðarinnar er tekist á um krónuna og gengið. Átökin ein og sér í réttarsölunum eru dýr.
Umsýslan í kring um krónuna er einnig dýr, kostar tugi milljarða ár hvert.
Þegar rætt er um þennan fórnar- og herkostnað, sem íslenska krónan leggur á herðar almennings, pakkar fjármálaráðherrann alltaf í vörn, setur undir sig hausinn og segir að lágt gengi krónunnar sé gott fyrir útflutninginn og þar með fyrir þjóðina. Hann bætir því stundum við að endurreisn bankanna hafi kostað ríkið miklu minna en áætlað var. Bankanna, sem skiluðu samanlagt 80 milljarða króna hagnaði á síðasta ári. Hann lætur sem hann viti ekki að heimilin og fyrirtækin í landinu borga mismuninn þegar bankarnir taka áfram fulla vexti af hverju 1000 króna láni til almennings og fyrrtækja sem þeir fengu afhent eftir hrun á 500 krónur.

Gengishrun gjaldmiðilsins var miklu meira áfall fyrir þjóðina heldur en fall bankanna. Háþróuð og jafnvel glæpsamleg gengisspákaupmennska er okkur dýrkeyptari en nokkuð annað í íslensku efnahagslífi.
Asninn, sem hefur gulrótina framan við sig, veit ekki að hann nær henni aldrei, því hún er bundinn við hann sjálfan.
Hrun gjaldmiðilsins ætti að hafa sýnt  stjórnmálamönnum fram á það í eitt skipti fyrir öll að ekki er hægt að ná stöðugleikanum með krónugulrótinni.
Umstangið í kring um krónuna er dýrt, kallar á spákaupmennsku og vont siðferði í viðskiptum og kemur sjálfkrafa í veg fyrir stöðugleika. Sá agi sem fylgir því að vera hluti af stærra myntsvæði gæti  hins vegar borið íslensk fyrirtæki á leið og gjörbreytt efnahagssstjórninni.
Ég ætla að fá að lifa í voninni  – eftir herfilegustu mistök stjórnmála- og embættismanna á norðurhveli jarðar á síðustu áratugum – um að stjórnmálastéttin sjái ljósið og allt þetta prjál og sóun vegna krónunnar líði undir lok.

Hjálpræðið kemur frá Hæstarétti en ekki Alþingi
Hjálpræðið kemur frá dómsvaldinu en ekki löggjafarvaldinu.
Fimm dómarar með samhljóða dóm um gengistryggðu lánin.

Fjármálaráðherra hefur fengið svör frá nýjum starfsbróður sínum í Bretlandi varðandi Icesave. Ekkert er að frétta frá Hollendingum enda eru þeir varla búnir að ná áttum eftir þingkosningarnar í landinu.
„Umleitanir hafa miðað að því að koma á samningaviðræðum,“ er haft opinberlega eftir Guðmundi Árnasyni ráðuneytisstjóra í fjármálaráðuneytinu.

Já einmitt. Samningaviðræður hafa legið niðri.

Í millitíðinni hefur ESA – Eftirlitsstofnun EFTA sent stjórnvöldum áminningarbréf um að Íslendingum beri að greiða lágmarkstryggingu innstæðna í Hollandi og Bretlandi, Icesave-slóðina eftir Landsbankann.
Sigurður Kári Kristjánsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og félagi þeirra á Mishcon de Reya lögfræðistofunni bresku, er vaknaður til lífsins og heimtar að rannsakað verði ofan í kjölinn hvers vegna Steingrímur J. skrifaði undir Icesavesamning fyrir ári án þess að hafa fyrir því þingmeirihluta.
Leiðinlegt nöldur.

Sigurður Kári má vita að allar röksemdir, eins og Stefáns Más Stefánssonar og Lárusar Blöndal, um sérstakar aðstæður vegna kerfishruns íslenska bankakerfisins, skipta engu máli.
Þeir gætu allt eins búið til nýtt hugtak, til dæmis „himnahrun“, og sagt úti í Brussel, að vegna himnahruns á Íslandi haustið 2008 gildi ekki tilskipun ESB um innstæðutryggingar.
Kerfishrun Stefáns Más og Lárusar hefur enga lagalega þýðingu ef  Sigurður Kári, Indefence, Ólafur Ragnar og Sigmundur Davíð vilja fara með Icesave fyrir dóm.
Það er einnig þýðingarlaust að berja höfðinu við stein og segja að íslenska ríkið hafi aldrei ábyrgst eitt eða neitt fyrir bankana. Staðreyndin er sú að Tryggingasjóður innstæðueigenda er settur á fót með lögum. Fjár til sjóðsins er aflað með iðgjöldum sem eru ígildi skattlagningar á bankana. Þurfi hann að taka lán kemur ríkið þar við sögu með beinum og óbeinum hætti. Ríkisvaldið skipar auk þess fulltrúa í stjórn sjóðsins.

Þegar lögfræðingar ESB eða Hollendinga og Breta mæta í dómssal vegna Icesave munu þeir ekki aðeins krefjast þess að Íslendingar greiði refjalaust lágmarkstryggingu innstæðna. Þeir munu einnig krefjast þess að Íslendingar greiði allan útlagðan kostnað Breta og Hollendinga í formi skaðabóta.  Skaðabæur skulu það vera vegna þess að skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis hefur leitt í ljós að íslensk stjórnvöld vissu alla tíð að Landsbankinn var ekki gjaldfær þegar hann réðist til atlögu við sparifjáreigendur í Hollandi. Ránið í Hollandi var með vitund, vilja og samþykki íslenskra stjórnvalda.
Erlendu lögfræðingarnir munu halda því fram að í ljósi skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis líti út fyrir að íslensk stjórnvöld, liðónýtur Seðlabanki og Fjármálaeftirlit hafi bókstaflega sigað Landsbankanum á hollenska sparifjáreigendur til þess að bjarga bankanum.

Sigurður Kári, kunningi Mike Stubbs forstjóra Mishcon de Reya, sem sendi Steingrími J. 25 milljóna króna reikning fyrir að grafa undan stefnu hans í Icesavemálinu, ætti að reyna að hafa sína skoðanabræður ofan af ruglinu áður en þeir valda þjóðinni meiri skaða.
Er ekki bankahrun í boði klíkuveldis Sjáflstæðisflokksins ekki alveg nóg?