Stjórnlyndur forsjárhyggjumaður á ritstjórastóli Morgunblaðsins er fýldur yfir því að fólkið í landinu hefur tekið af honum völdin og  hans líkum. Hann getur ekki á heilum sér tekið í leiðara dagsins eftir að meira en 60 ára árangurslaus áform og/eða vinna stjórnmálamanna við að endurskoða stjórnarskrána var færð úr þeirra höndum til þjóðarinnar; þjóðfundar, stjórnlagaráðs og loks kjósenda. Hann kveinkar sér undan kostnaðinum.  „Skrípaleikur sá, sem staðið hefur yfir að undanförnu og hefur þegar kostað þjóðina 1.300 milljónir króna í beinhörðum peningum, er ekki til þess bær að kasta þeirri stjórnarskrá á glæ,“ segir leiðarahöfundurinn. Með "þeirri stjórnarskrá" á leiðarahöfundur við bráðabirgðastjórnarskrána sem samþykkt var 1944 og reynt hefur verið að endurskoða í meira en 60 ár án teljandi árangurs.

Betur að 10 x 1.300 milljónir hefðu farið í það lýðræðisferli sem nú miðar að grundvallandi endurskoðun stjórnarskrárinnar ef það hefði í tæka tíð getað komið í veg fyrir hrunið og upprætt gamla Ísland hinna innmúruðu og innvígðu. Þvílíkur sparnaður sem það hefði verið.
Upphæðin, 1,3 milljarðar, er um það bil tíundi hluti söluandvirðisins fyrir hlut ríkisins í Búnaðarbankanum á sínum tíma.
1,3 milljarðar króna er um það bil hundrað og þrítugasti hluti (!) þess sem lagt var á þjóðina til þess að koma í veg fyrir fall Seðlabankans.
1,3 milljarðar er nærri sama upphæð og Morgunblaðið tapaði á árunum 2008 -2010.
1,3 milljarðar er líka nokkurn veginn fjórðungur þeirrar upphæðar sem Mogginn hefur fengið afskrifaða á undanförnum árum.

 Annar tveggja ritstjóra Moggans var í góðri aðstöðu til að breyta og endurskoða stjórnarskrána í hálfan annan áratug fyrir hrun. Hann hafði mikil völd. En menn ættu að vera vakandi fyrir valdinu sem ákveður þegjandi að gera ekki neitt, hrófla ekki við neinu, taka ekki mál á dagskrá í 60 ár. Það er mikið vald sem getur birst mönnum með þeim hætti að margvísleg átakamál koma ekki upp á yfirborðið vegna þess að valdhafar kjósa sjálfir að bæla þau eða svæfa og halda utan opinberrar umræðu.
Þeir sem völdin hafa ráða því hvað er á dagskrá stjórnmálanna og hvað ekki. Þeirra er valdið til að gera ekki neitt.
Þannig var þetta í 60 ár. Nú hefur þetta vald til stjórnarskrárbreytinga verið flutt til almennra kjósenda sem vilja  gera eitthvað í málinu. Þetta vald fór til almennings með vilja og samþykki meirihluta Alþingis. Flokknum tókst ekki að eyðileggja ferlið.

Stjórnlyndir forsjárhyggjumenn eru sem nátttröll og róa enn gegn þessu ferli.
Man ég það rétt að þáverandi forsætisráðherra hafi þótt illt er við blasti árið 2004 að kjósendur ættu að fá að greiða atkvæði um ný lög um eignarhald á fjölmiðlum? Hvaða forsætisráðherra tók þann rétt af kjósendum síðar það sama ár?

Það var í ársbyrjun 2011, fyrir að verða 2 árum. Ég rölti frá ritstjórn DV í Tryggvagötu upp í Hæstarétt þar sem taka átti fyrir kærumál vegna kosninga til stjórnlagaþings sem fram höfðu farið 27. nóvember 2010.
Slangur af fólki var í réttarsalnum en nær engir blaða- og fréttamenn. Mér þótti það einkennilegt. Skafti Harðarson og tveir aðrir kærendur töldu kosningarnar sex vikum áður ólögmætar og þóttust finna á þeim ýmsa meinbugi. Auk lögmanna kærenda og ríkisins voru einnig fáeinir embættismenn í réttarsalnum og nokkrir fulltrúar stjórnlagaþings sem áttu síðar eftir að fá vondar fréttir frá Hæstarétti. Þarna voru gott ef ekki einn eða tveir þingmenn einnig. 
Hæstaréttardómararnir Garðar Gíslason, Árni Kolbeinsson, Gunnlaugur Claessen, Jón Steinar Gunnlaugsson, Páll Hreinsson og Viðar Már Matthíasson gengu í salinn og málflutningur hófst.

„Ég styð Sjálfstæðisflokkinn“
Sumir dómaranna höfðu sig lítið sem ekkert í frammi. Einum þeirra lá augljóslega mest á hjarta, Jóni Steinari Gunnlaugssyni, sem nú hefur látið af störfum sem hæstaréttardómari. Hann spurði margs, virtist þekkja málið vel og fór út í ýmis tæknileg atriði með Skafta og öðrum kærendum í málinu.

Þarna er um að ræða  sama  Jón Steinar og sagði í 13 atriða yfirlýsingu í Morgunblaðinu 19. janúar 2004: „Ég styð Sjálfstæðisflokkinn“!

Segir yfirlýsing Jóns Steinars að grunngildi sem menn aðhyllast hafi áhrif á störf þeirra t.d.  sem dómara? Skyldi það t.d. vera grunngildi Jóns Steinars að EKKI beri að setja í stjórnarskrá ákvæði um þjóðareign á náttúruauðlindum, eins og við blasti að stjórnlagaþing myndi leggja til?
 
Jón Steinar og hinir dómararnir fimm ógiltu kosningarnar til stjórnlagaþings síðar þennan sama mánuð, þann 25. janúar 2011. „[A]nnmarkar á framkvæmd kosningar til stjórnlagaþings 27. nóvember 2010 verða við úrlausn málsins metnir heildstætt og er það niðurstaða Hæstaréttar að vegna þeirra verði ekki hjá því komist að ógilda hana,“ sagði í úrskurði dómaranna.
Ákvörðun dómaranna verður lengi í minnum höfð. Síðar átti Hæstiréttur eftir að úrskurða forsetakosningarnar á þessu ári gildar þar sem „ágallar“ hefðu ekki haft áhrif á niðurstöðu þeirra. Hæstiréttur minntist aldrei á þetta grundvallaratriði er hann ógilti stjórnlagaþingskosningarnar. Enginn veit hvort meintir ágallar höfðu áhrif á niðurstöðu atkvæðagreiðslunnar um stjórnlagaþingið.

Fjöldi fræðimanna telur að réttarfar sé í rauninni afsprengi baráttunnar milli ólíkra hagsmuna. Þeir hagsmunir sem nái yfirhöndinni fái  öll ráð í sínar hendur til þess að móta forsendur réttarfarsins, þróa það og afla því nauðsynlegrar löghelgunar (legitimation) meðal almennings. Sá grunur hefur læðst að mér að úrskurður Hæstaréttar um stjórnlagaþingskosningarnar hafi verið liður í örvæntingarfullri hagsmunabaráttu gamla og nýja Íslands. Þar hafi ómálefnaleg og hagsmunablandin sjónarmið gamla Íslands ráðið för en réttarfari verið úthýst.

Lýðræðið lét ekki undan
En þingmeirihlutinn og ríkisstjórnin lét ekki undan síga þótt á móti blési. Þar skipti áreiðanlega mestu máli að drjúgur þingmeirihluti var fyrir því að standa við fyrirheit um lýðræðisumbætur og endurskoðun stjórnarskrárinnar og koma þannig til móts við nýjar vonir sem vaknað höfðu eftir hrunið.  Samstaðan um þetta náði inn í alla flokka nema Sjálfstæðisflokkinn. Þessi drjúgi þingmeirihluti, einarður ásetningur stjórnvalda og vönduð vinna stjórnlagaráðsins réði úrslitum um það að nú um helgina (laugardag) göngum við að kjörborðinu og tökum afstöðu til sex mikilvægra spurninga um tillögur stjórnlagaráðs. Úrslitin veitir löggjafarvaldinu leiðsögn þegar Alþingi fær niðurstöður atkvæðagreiðslunnar  til afgreiðslu.
Ég hlakka til atkvæðagreiðslunnar á morgun ( laugardag ).

Í kjölfar fjölda spádóma matsfyrirtækja og alþjóðlegra banka í London og New York um hrakfarir og upplausn evrusvæðisins bregður nú svo við að þær raddir eru skyndilega þagnaðar. Skammtíma spákaupmennska gegn evrunni á alþjóða gjaldeyrismörkuðum hefur dvínað. Hlutabréf í bönkum hefur hækkað. Spænskir bankar þurfa minna lánsfé frá Evrópska seðlabankanum eftir því sem þeim veitist auðveldara að ná í fé á lánsfjármörkuðum.
Þannig ritar Paul Taylor fréttaskýrandi Reuters á vefmiðli fréttaveitunnar í dag.

Hann segir að friðarverðlaun Nóbels, sem féllu Evrópusambandinu í skaut að þessu sinni, séu einskonar staðfesting á því að metnaðarfyllsta verkefni þess – evrusvæðið – hafi lifað af þriggja ára látlaus og stormasöm átök. „Evrusvæðið mun ekki liðast í sundur,“ segir Taylor.
En ekki er þar með sagt að allt sé í lagi. ESB hefur lifað af heiftúðugan skilnað og og missi einhverra barna sinna (lesist Grikkland), eins og fréttaskýrandinn orðar það. En á síðustu vikum hefur tvennt verið að skýrast sem áður olli deilum og átökum: Þvert á ríkjandi skoðanir fyrrr á þessu ári er nú ljóst að evrusvæðið stendur af sér storminn. Allar 17 þjóðirnar munu að líkindum vera áfram innan þess og gæti fjölgað í náinni framtíð.
 En evrusvæðið hefur ekki enn fundið leiðina út úr doða, efnahagslegri stöðnun, atvinnuleysi, félagslegri röskun og breikkandi gjá milli norður og suður sem reynst hefur vera vatn á myllu ESB-andstæðinga og þjóðernishreyfinga í mörgum löndum.

Hvað varð um bölmóðinn?
Þrjú atriði hafa breytt framtíðarhorfum evrusvæðisins til hins betra að mati Taylors:
• Evrópski seðlabankinn hefur samþykkt ótakmörkuð kaup á skuldabréfum frá aðildarríkjum í vanda sem samþykkt hafa skilyrði björgunaráætlana. Stjórn bankans hefur gefið ótvírætt til kynna að  sérhverri atlögu, sem miðar að því að sundra evrusvæðinu, verði mætt með öllum tiltækum ráðum.
• Björgunarsjóður evrusvæðisins tók að fullu til starfa í síðustu viku eftir margra mánaða átök og glímu við lögfræðileg álitamál. Hann hefur yfir að ráða 500 milljarða evru varasjóði fyrir ríki sem eiga á hættu að glata aðgangi sínum að lánsfé á fjármálamörkuðum.
• Með heimsókn sinni til Grikklands gaf Angela Merkel, leiðtogi voldugasta aðildraríkis ESB, til kynna að Þjóðverjar vilji fyrir allan mun halda Grikklandi innan evrusvæðisins. Þar með er slegið á þær raddir, jafnvel úr hennar eigin röðum, sem vildu fleygja Grikkjum út.
Fleiri merki eru um vendingarnar. Greinendur bandaríska bankans Citygroup hafa endurskoðað spá sína um að Grikkir muni með nokkurri vissu yfirgefa evrusvæðið. Rök bankans eru nú að  aðildarríkin  virðist hafa ákveðið að brotthvarf þeirra myndi valda meira tjóni en áframhaldandi vera þeirra innan evrusvæðisins. Bankinn lækkaði líkurnar á brotthvarfi Grikkja úr 90% í 60% og telja því líkurnar á brotthvarfi Grikkja nokkar enn þar sem aðildarríkin séu ekki líkleg til að vilja gefa eftir fjárkröfur á hendur þeim.

Breytt afstaða AGS
En Paul Taylor segir: Ekki afskrifa afskriftir, sérstaklega ef hægt er að fresta þeim fram yfir kosningar í Þýskalandi. Afskriftir gætu reynst skynsamlegri – þó varla vinnsælli – leið heldur en gjaldþrot og útganga Grikkja með öllu því tjóni sem það myndi valda þeim og Evrópu allri.
Taylor bendir einnig á nýja skýrslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins en þar er hvatt til þess að Evrópa grípi til áhrifaríkari aðgerða til að verjast frekari áföllum m.a. með nánari fjármálalegri samþættingu og með því að leggja meiri áherslu á hagvöxt en aðhald og niðurskurð. Hann bendir á að AGS hafi með augljósum hætti viðurkennt að hafa vanmetið samdrátt þjóðarframleiðslunnar sem hlotist getur af niðurskurði og mæli nú með því að dregið verði úr honum og að reynt verði í staðinn að örva hagvöxt.

Í nýrri skýrslu AGS um efnahagshorfur í heiminum viðurkennir sjóðurinn að brattur niðurskurður geti dýpkað kreppu og dregið úr þjóðarframleiðslu. 
Fjármagn sem rennur úr ríkissjóði í efnahagsþrengingum getur sem sagt haft góð áhrif og hindrað samdrátt.
Með þessu viðurkennir AGS að ríkið gegnir þýðingarmiklu hlutverki við að auka efnahagslegan stöðugleika og hagvöxt. AGS veit  að þetta eru ekki ný sannindi. Sjóðurinn hefur svo sem horft til þeirrar blönduðu leiðar niðurskurðar og skattahækkana sem hér var farin eftir hrun.
Því ríkið getur ekki örvað  hagkerfið með auknum útgjöldum, t.d. í gegn um velferðarkerfið, nema með því að afla tekna. Það verður aðeins gert með sköttum eða lánsfé.
Sjálfstæðisflokkurinn er það stjórnmálaafl á Íslandi sem sérstaklega hefur hvatt til mikils niðurskurðar og lækkunar skatta, einkum fyrirtækja og efnafólks, til þess að rífa þjóðina upp úr kreppunni sem hann kallaði reyndar sjálfur yfir hana.
Samkvæmt formúlum AGS vilja sjálfstæðismenn dýpka kreppuna og auka ójöfnuðinn.
Samkvæmt formúlum AGS vilja þeir auka ójöfnuðinn á sama tíma og sú skoðun verður æ útbreiddari að ójöfnuður geti verið dragbítur aukinnar þjóðarframleiðslu og hagvaxtar.

Sjálfstæðisflokkurinn virðist stundum líta á ríkisafskipti sem uppfinningu andskotans. Hann boðar frelsi a.m.k. að því marki sem hægt er að nota það til að skara eld að eigin köku - helst án eftirlits.
Franski fræðimaðurinn Alexis de Tocqueville (1805–1859) hafði mikinn áhuga á stjórnarfari Bandaríkjanna og þótti áhugavert hvernig þessu unga þjóðfélagi tókst að tryggja frjálsræði og koma á fót lýðræðislegum stofnunum. Hann ferðaðist um Bandaríkin á nítjándu öld, rannsakaði þjóðfélagsbygginguna og skrifaði bók um lýðræðið þar vestra.

Eina af ályktunum Tocquevilles mætti orða á þessa leið:   
Í lýðræðisríkjum er yfirleitt mikill stuðningur við jöfnuð; jöfn kjör, jöfn tækifæri, jafnar aðstæður barna til menntunar og svo framvegis. Þessi ástríða fjöldans fyrir jöfnuði getur hæglega borið óskir manna um frelsi ofurliði. Lýðræðisþjóðfélög eru uppteknari af því að draga úr ójöfnuði milli einstaklinga eða hópa en að viðhalda virðingu fyrir lögum og rétti eða frelsi og sjálfstæði einstaklinganna. Þrotlaus leit að jöfnuði og aukinni velmegun er sem sagt sú svipa sem hvín yfir lýðræðisþjóðfélögum. Hlífðarlaust og óstöðvandi sækja þau fram í þessari leit. Sóknin eftir velferð allra og jöfnuði leiðir aldrei til hæginda og kyrrðar í samfélaginu. Sérhver maður ber sig ávallt saman við náungann og aldrei er hægt að ganga að hagsældinni vísri eða treysta því að alltaf sé jafn mikið til skiptanna.
Samfélög þessarar gerðar, sem ólga sífellt á yfirborðinu, halla sér yfirleitt að frelsinu og frelsi einstaklinganna. Engu að síður er hættan sú að mati Tocqueville að frelsinu sé aðeins haldið á lofti sem tæki einstaklinganna til að skara eld að eigin köku. Því er síður haldið til haga að frelsið sé eftirsóknarvert í sjálfu sér.
Sennilega er ójöfnuðurinn, sem Bandaríkjamenn hafa kallað yfir sig í nútímanum, einhver mesta hættan sem þjóðfélagi þeirra er búin um þessar mundir. 

Hvernig stendur á því að þeir sem hafa hæst um fullveldi og sjálfstæði Íslands og telja sig sjálfskipaða þjóðvarnarmenn sætta sig  við að ESB-þjóðir verji lofthelgi Íslands?

Er ekki augljóst að fullveldi okkar og sjálfstæði er einmitt varið af þessum „vondu“ þjóðum? Að fullveldi okkar og sjálfstæði eigum við undir nánum og jákvæðum samskiptum við þessar þjóðir?

Hvernig stendur á því að þessir sömu  einangrunarsinnar vilja ekki breyta stjórnarskránni til þess að auðvelda samstarf við Evrópu (ESB) t.d. um eftirlit með losun gróðurhúsalofttegunda eða fjölþjóðlegt eftirlit með bönkum og fjármálastofnunum?

Hvernig vilja þessir einangrunarsinnar búa að ungu fólki sem í vaxandi mæli samsamar sig hópum yifr landamæri og sækir sjálfsmynd sína og lífsviðhorf í gegn um samskipti á netinu sem þekkir engin landamæri yfirleitt?

Hvernig ætla íslenskar stórútgerðir í framtíðinni að fjárfesta í evrópskum útgerðum og fiskvinnslu nema í góðri og jákvæðri samvinnu við sína helstu viðskiptavini – í Evrópu?

Með hvaða gjaldmiðli vilja þessir einangrunarsinnar tryggja að við höldum vaxtarfyrirtækjunum og þekkingariðnaðinum í landinu og að atvinnulífið haldist nokkurn veginn í sama fjármálafasa og helstu viðskiptalöndin? Er þetta ekki vaxtarsprotinn sem verður að standa undir mannfjölgun og velmegun næstu áratugina?