Þjóðfélagsrýnirinn bandaríski, Naomi Wolf, varar landa sína við andvaraleysi gagnvart ríkisvaldinu sem ævinlega gangi á lagið gegn lýðræði og borgaralegu frelsi. Hún gerir grein fyrir sjónarmiðum sínum í bók sem út kom í fyrra og ber heitið "The End of America - Letter of Warning to a Young Patriot".

Sjónarmið Naomi mætti draga saman á eftirfarandi hátt:

Stjórnvöld koma því inn hjá almenningi að ógnir steðji að þjóðinni frá erlendum öflum en einnig frá öflum innanlands.

Stjórnvöld koma á fót leynilegum fangelsum og herdeildum til hliðar við almennan her.

Stjórnvöld stunda kerfisbundið eftirlit með venjulegum borgurum, safna upplýsingum um félagastarfsemi þeirra og njósna um hópa.

Stjórnvöld handtaka borgara og sleppa þeim að eigin geðþótta.

Stjórnvöld gera þá lykileinstaklinga að skotspæni sem ekki fylgja stefnu þeirra og grafa undan tilveru þeirra og framavonum.

Stjórnvöld reyna að koma böndum á frjálsa fjölmiðlun og hafa í hótunum við þá.

Stjórnvöld þola illa gagnrýni.Komi hún fram er gagnrýnin gerð tortryggileg og reynt að bendla hana við njósnastarfsemi og mótþrói er talinn landráð.

Stjórnvöld grafa sjálf undan lögum og rétti telji þau slíkt nauðsynlegt.

KANNAST EKKI ALLIR VIÐ SJÖ AF ÞESSUM ÁTTA ATRIÐUM Í FARI ÍSLENSKRA STJÓRNVALDA?

Katrín Oddsdóttir laganemi flutti ræðu á Austurvelli á laugardag.  Hún sagði eitthvað á þá leið að stjórnvöld hefðu neyðst til að skrifa undir 5 milljarða dollara skuldsetningu þjóðarnnar vegna þess að Evrópusambandið vildi það.

Katrín sagði að við gætum ekki sótt rétt okkar fyrir dómstólum vegna þess að Evrópusambandið leyfði það ekki.

Mikið held ég að Davíð Oddsson og Steingrímur J. Sigfússon hafi glaðst þegar þeir heyrðu fjöldann taka undir með Katrínu um að allt sé útlendingum að kenna.  Það sé þeim að kenna að illa sé fyrir okkur komið en ekki afglöpum íslenskra stjórnmálamanna.

Á hinum endanum hamast menn við að koma kerfishruni bankanna yfir á útrásarauðkýfingana. Réttarvörslukerfið,  sem rekið er fyrir reikning skattborgarana, mun sjálfsagt komast að því hverjir hafi brotið af sér og hafa uppi viðeigandi refsingar. Það er sjálfstætt verkefni og ætti ekki að hafa neitt með pólitík að gera.

En hefur ekki verið upplýst nú að Stím málið hefur verið til rannsóknar í heilt ár hjá Fjármálaeftirlitinu?  Hvaða slappleiki er þetta? Er þetta ekki enn eitt dæmið um handónýtt og meðvirkt eftirlitskerfi sem stjórnmálamenn bera ábyrgð á?

Með öðrum orðum: Á annan veginn er rætt um kúgun Evrópusambandsins á íslenskri þjóð á sama tíma og stuðningur við umsókn um aðild að ESB dalar í könnun Fréttablaðsins. Á hinn veginn er aðallega rætt um útrásarauðkýfinga sem hina eiginlegu glæpamenn.

Norska herfræðingnum hans Geirs H. Haarde er greinilega að takast það sem honum er borgað fyrir; að koma sök á hrottafengið Evrópusamband og útrásarvíkinga. Ekkert er stjórnvöldum að kenna. Ekkert er Fjárlmálaeftirlitinu að kenna. Ekkert er Seðlabankanum að kenna.

Á fjósbitanum fitna Davíð Oddsson og Steingrímur J. Sigfússon sem vilja ESB og Samfylkinguna feiga. Þeir sameinast í andúð á Evrópusambandinu og evru, ást á íslenskri krónu og hatri í garð peningafursta sem auðvelt er að kenna um ófarirnar.

Þeir vilja ekki vita af því að hryðjuverkalög Breta og stirfni Evrópusambandsins var okkur sjálfum að kenna. Aulagangi og vítaverðum afglöpum.

Megi þessi orð Uffes Elleman Jensen, fyrrverandi utanríksiráðherra Danmerkur, leiða þá af vegi glötunar:

„Það er leitt að allir vinir mínir á Íslandi skuli vera komnir í þessa klípu. Því gagnstætt því sem margir hafa álitið hef ég ekki átt erfitt með að sjá tilganginn í útrás íslenskra framtaksmanna. Íslendingar vinna meira en flestir aðrir og fara miklu nær því en aðrar Norðurlandaþjóðir að vera sjálfum sér nægir. Svo eru þeir haldnir sjálfstæðisþörf sem einangrar þá á sama tíma og þeir þarfnast samtöðu með efnahagslegu og pólitísku samfélagi annarra þjóða... Hugsið ykkur ef Ísland hefði verið í Evrópusambandinu og með evruna þegar markaðirnir frusu... Gjaldið sem Íslendingar greiða nú er gjaldið fyrir að það að vilja standa einir.“ (Berlingske Tidene 14. október sl.)

Geir og Ingibjörg skilja ekki hvað um er að vera. Þau eru valdapólitíkusar. Þau vilja ekki setja sig í annarra spor. Ekki frekar en Davíð og aðrir sem fylgdu neyðarlögunum eftir með því að segja útlendingum að éta það sem úti frýs. Og kölluðu yfir okkur hryðjuverkalög Breta og reiði ESB (sem er bandalag siðaðra ríkja ef einhver vissi það ekki).

Þegar 30 fyrirtæki til viðbótar fara á hausinn og bankarnir fara að kalla eftir meiri veðum vegna hækkandi húsnæðislána og lækkandi fasteignaverðs... þegar niðurskurðartillögur fjárlaganna fara að verka ... þegar rekstur sjúkrastofnana stöðvast vegna fjárþurrðar...  magnast reiði fólks. Mótmælendum fjölgar á Austurvelli. Þá dugar enginn norskur herfræðingur.

Geir og Ingibjörg verða að skilja að bankakerfið féll á þeirra vakt. Engin rannsókn getur leitt neitt annað í ljós. Kjósendur vilja ábyrgð og heilindi.

Ef enginn víkur MJÖG FLJÓTLEGA safna Ingibjörg og Geir glóðum elds að höfði sér. Valdið fjarar undan þeim um leið og það lyftir fjöldanum sem hrekur þau frá völdum.

By the way: Hver borgaði sekt Hauks (frá Kárahnjúkamótmælum) klukkan 17 á laugardegi? Björn Bjarnason? Geir Haarde? Ingibjörg Sólrún? Bjorn Richard Johansen herfræðingur frá Noregi?

Norski Glitnissérfræðingurinn, sem ráðleggur ríkisstjórninni að halda blaðamannafundi kortéri fyrir byltingarfundi á Austurvelli á laugardögum, taldi rétt að þessu sinni að ráðherrar lækkuðu við sig kaupið og leggðu spilin á borðið varðandi eftirlaunalögin.

Sennilega er hann líka búinn að benda Geir og Ingibjörgu Sólrúnu að þau verði að tappa af spennunni í þjóðfélaginu með því að víkja svo sem eins og tveimur ráðherrum úr ríkisstjórninni og bankastjórn Seðlabankans.

Bara til að draga úr spennunni og búa til svigrúm fyrir aðgerðir, ESB fundi stjórnmálaflokka í janúar, trúverðugleika fyrir flotkrónu o.s.frv.

En þetta gera þau ekki af einskærri ást á gamla stjórnlynda valdakerfinu sem nær undantekningalaust hefur hliðrað ráðherrum undan ábyrgð í lýðveldissögunni.

Ætli stjórnmálaflokkur að gera sig gildandi og láta taka mark á sér í framtíðinni verður hann að sýna viljann í verki. Viljann til stóru hreingerningarinnar í íslenskum stjórnmálum.

Ingibjörg Sólrún veit að sjúkdómurinn sem hrjáir íslenskt þjóðfélag er gamla spillta valdakerfið sem sópa þarf burt.

Það væri enginn dómur yfir Björgvin G. (hann er þannig staðsettur í ríkisstjórninni) að segja af sér ráðherradómi. Þvert á móti væri hann með því að gefa þjóðinni merki um að hún væri að sigla inn í nýja tíma.
Í stjórnmálum hins nýja Íslands verður mikil þörf fyrir ráðherra sem sýna ábyrgð og heilindi. Þar verður áreiðnalega pláss fyrir Björgvin, jafnvel frekar en alla hina,  ef hann lætur verkin tala.

Krafan um kosningar er líka fín enda fengju kjósendur að segja þessa skoðun sína með þunga í kjörklefanum.

Einhver ónot fara um marga hvert sinn sem ráðherrar ríkisstjórnarinnar tala um rannsóknir á aðdraganda og orsökum bankahrunsins og mestu efnahagshörmungum lýðveldissögunnar.  Sérstaklega þegar þeir segja að ekkert verði undan dregið og hverjum steini verði velt við.

Þessi kennd læsir sig um vitund kjósenda á sama tíma og þeim fjölgar á Austurvelli sem kefjast þess að ráðherrarnir sjálfir verði dregnir til ábyrgðar og þeim velt.

Einstaklingar, fjölskyldur og fyrirtæki eru nú dæmd til að bera þungar byrðar næstu árin. Margir hugsa sem svo að einu megi gilda hversu margar, víðtækar og vandaðar rannsóknirnar verði því alltaf blasi við sú jökulkalda staðreynd sögunnar, að bankakerfið féll á vakt Geirs H. Haarde, Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, Árna Mathiesen, Björgvins G. Sigurðssonar, Davíðs Oddssonar, Halldórs Blöndals, Jónasar Friðriks Jónssonar, Jóns Sigurðssonar og margra annarra.

Helstu eigendur og stjórnendur bankanna sjálfra hafa að sumu leyti fengið skellinn, tapað starfsframa, peningum og æru. Auk þess bíður þeirra rannsókn á því hvort þeir hafi gerst brotlegir við lög. Stærri skellur kann að vera handan við hornið.

Grasrót gegn spillingu
Vaxandi fjöldi mótmælenda  setur fram kröfur um að spilling verði upprætt og stjórnmálunum sjálfum verði umbylt frá grunni. Hver á að leiða slíka uppstokkun stjórnmálanna? Skera upp herör gegn klíkuþjóðfélaginu, sérgæsku og sjálfbirgingi rótgróins valdakerfis? Ætla kjósendur  að finna viðhorfum sínum og gildismati nýjan farveg utan fjórflokkakerfisins? Er endurnýjunarmáttur gömlu flokkanna of lítill?

Kjósendur sýna vaxandi óþol með stjórnarflokkunum. Þeir undrast kúgandi vald Davíðs Oddssonar yfir Geir H. Haarde. Vald Davíðs er samofið klíkustjórnmálum Sjálfstæðisflokksins sem ríkt hefur 80 prósent tímans frá stofnun lýðveldisins og sett sína menn í helstu lykilstöður stjórnkerfisins. Geir og Árni Mathiesen verja sinn valdamikla mann, Baldur Guðlaugsson, ráðuneytisstjóra fjármálaráðuneytisins, hversu djúpt sem hann sekkur í fen sérhagsmunanna við sölu á hlutabréfum í tæka tíð fyrir bankahrun.

Jafnaðarmönnum þykir Samfylkingin einnig hafa brugðist þeirri skyldu sinni að taka til í íslenskum stjórnmálum, vera vöndurinn sem sópar ónýtum klíkustjórnmálum gærdagsins út af borðinu. Það gerir hún ekki og kemur því fyrir sem meðvirk og hægfara, líkt og væri hún föst í valdaneti Sjálfstæðisflokksins á örlagatímum í lífi þjóðarinnar.

Gamla farið
Sjálfstæðisflokkurinn verður fljótari að ná vopnum sínum en Samfylkinguna órar fyrir. Hann farðar sig upp á nýtt, fer í ný föt, stokkar svolítið upp í forystunni og hefur þegar tekið stefnuna á ESB. Samfylkingin lætur sér vel líka en ýtir í staðinn á undan sér kröfunni um að sópa burt gamaldags fyrirgreiðslukerfi flokkanna og taka upp nýja hugsun og ný viðmið um siðræn stjórnmál sem fylgja megnireglum um ábyrgð og hæfni og leikreglum fjölþjóðlegrar samvinnu.

Vinstri grænir draga sig inn í þjóðernisskel og notfæra sér ástandið til þess að tala gegn ESB og fyrir norskri krónu. Í stað þess að gera það gætu þeir hæglega mælt  fyrir því að kjósendum verði fengið valdið til þess að ráða ráðum sínum um ESB í kosningum. 

Neyðarráðstafanir vegna kreppunnar og ESB málið kemur í hlut Samfylkingarinnar og Sjálfstæðisflokksins. Hreingerningin í íslenskum stjórnmálum gæti verið í höndum Samfyklingarinnar og VG. En lítil von er til þess að forysta VG sjái það ljós.

(DV fimmtudagskjallari 20. nov.)