Það er vægast sagt einkennilegt að fylgjast með því hvernig einkum sjálfstæðismenn raða sér á Steingrím J. Sigfússon formann VG  þessa dagana í fjölmiðlum og láta eins og hann beri ábyrgð á stórfelldu tjóni SpKef eða falli Sparisjóðs Keflavíkur.
Kannski vilja þeir koma höggi á hann fyrir LÍÚ vegna stóra veiðigjaldsmálsins.
Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokksins, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson formaður Framsóknarflokksins, Guðlaugur Þór Þórðarson styrkjakóngur Sjálfstæðisflokksins og fleiri standa á öndinni í ljósvakamiðlunum, yfirleitt á eintali.
Rétt er og skylt að minna þessa menn á tvennt:

• Að verið er að rannsaka fall sparisjóðanna, m.a. Sparisjóðs Keflavíkur og að sú rannsókn geti hugsanlega leitt til þess að forvígismenn sjóðsins verði að svara til saka fyrir rétti.  Vonandi svarar rannsóknarnefndin þeirri spurningu hverjir það voru sem átu Sparisjóð Keflavíkur upp að innan m.a. með ófullnægjandi eða vonlausum veðum. Niðurstöður rannsóknarinnar eru væntanlegar með haustinu.


• Að kostnaður ríkisins af falli fjármálastofnana er herkostnaður vegna hrunsins sem síst af öllu Steingrímur J. Sigfússon ber ábyrgð á. Þetta er herkostnaður eins og sá sem þjóðin ber af tæknilegu gjaldþroti Seðlabanka Íslands. Markaðsvirði skuldabréfs vegna Seðlabankans var áætlað 173 milljarðar króna í febrúar á þessu ári.

Það er enginn vandi að benda bæði Bjarna og Guðlaugi Þór á það hverjir réðu öllu innan Sparisjóðs Keflavíkur um langt árabil. Það voru félagar þeirra í flokknum suður með sjó.
Til að gefa þeim hugmynd um stöðuna og um leið tækifæri til þess að tala varlega, því fæst orð bera minnsta ábyrgð, ætla ég að birta hér brot úr kafla úr bók minni „Þræðir valdsins“ sem út kom í fyrra.

DULIN YFIRRÁÐ
Frá framangreindri frásögn af tengslum Nýsis og Hraðbrautar er nauðsynlegt að hverfa aftur til valda- og áhrifamanna í lykilstöðum á Suðurnesjum.
Fáir menn hafa farið með völdin og stjórnað Reykjanesbæ síðasta áratuginn. Oft sjást sömu nöfnin innan bæjarstjórnarinnar og í helstu fyrirtækjum og stofnunum sveitarfélagsins. Þeir halda enn um flesta þræði í bæjarfélaginu. Þeir höfðu undirtökin í Sparisjóði Keflavíkur og réðu miklu um lánveitingar sparisjóðsins fram að falli hans. Þeir höfðu framtíð og rekstrarform Hitaveitu Suðurnesja í hendi sér og höfðu mikil áhrif á ákvarðanir um framtíð eigna almennings á Keflavíkurflugvelli. Þeir hlutuðust til um að koma á fót Eignarhaldsfélaginu Fasteign hf. (EFF) sem nú hefur verið leyst upp í frumeindir sínar.  Innan EFF efndu þeir til afdrifaríkrar samvinnu við Íslandsbanka / Glitni og Háskólann í Reykjavík. Framkvæmdir á vegum HR og EFF, sem Stefán Þórarinsson gagnrýndi svo mjög, voru í þann veginn að sliga EFF með milljarða skuldum í erlendri mynt þegar gripið var í taumana. Áföll EFF, eins og greiðsluþrot Álftaneshrepps og skuldir vegna nýbygginga HR,  gátu hæglega leitt til íþyngjandi hækkunar leigu á skólum og íþróttamannvirkjum hjá aðildarsveitarfélögunum að EFF, ekki síst Reykjanesbæjar sem á þar ríkra hagsmuna að gæta.
Ákvarðanir voru teknar á grundvelli upplýsinga sem stjórnendur EFF færðu fram sjálfir. Þeir völdu að eigin  geðþótta „þekkinguna“, þ.e.a.s. gögnin, sem lögð var til grundvallar ákvörðunum. Þeir tvinnuðu saman almannahagsmuni og sérhagsmuni, einkavæðingaráform og opinber útgjöld. Þeir höfðu bókstaflega vald til þess að skilgreina í hverju hagræðing fólst við meðferð og ráðstöfun opinberra eigna og þar með nægjanleg áhrif til að samræma einkahagsmuni og almannahagsmuni. Þannig varð til vefur þar sem árekstrar milli almannahagsmuna og einkahagsmuna voru máðir út að mestu.

Hverjir voru þetta og hvernig tengjast þessir einstaklingar?  Hér verða aðeins nefndir nokkrir þeirra:
1. Árni Sigfússon, bæjarstjóri með hreinan meirihluta sjálfstæðismanna á bak við sig frá árinu 2002. Hann er stjórnarformaður EFF, stjórnarformaður Keilis, í stjórn Þróunarfélags Keflavíkurflugvallar og stjórnarformaður HS Orku til skamms tíma. Takist honum ekki að samræma alla hagsmuni í öllum þessum trúnaðarstörfum sínum koma upp hagsmunaárekstrar. Ríkisendurskoðun áminnti hann um að fylgja reglum stjórnsýslulaga um vanhæfi í úttekt sem gerð var snemma árs 2008 á Þróunarfélagi Keflavíkurflugvallar.  Tengslin við flokkssystkinin, sem farið höfðu með stjórn landsins í þrjú kjörtímabil, voru náin.
  
2. Böðvar Jónsson, formaður bæjarráðs, bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins. Böðvar á einkahlutafélag sem átt hefur viðskipti við EFF. Böðvar var aðstoðarmaður Árna M. Mathiesen fjármálaráðherra frá septembermánuði 2006 og var í þeirri stöðu þegar ríkið hóf að selja þær eignir sem Bandaríkjaher átti á Keflavíkurflugvelli og afhenti íslensku þjóðinni.

3. Þorsteinn Erlingsson, fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, fyrrverandi stjórnarformaður Sparisjóðsins í Keflavík, stjórnarmaður í Fiskmarkaði Suðurnesja, Reykjaneshöfn og Landssambandi íslenskra útvegsmanna, svo nokkuð sé nefnt. Þorsteinn er aðaleigandi útgerðarinnar Saltvers í Reykjanesbæ. Hann kom að ákvörðun Fiskmarkaðs Suðurnesja um kaup á hlut HS Orku í Sparisjóðnum í Keflavík. Fiskmarkaðurinn tapaði eign sinni þegar sparisjóðurinn féll. Fiskmarkaður Suðurnesja situr uppi með milljarða skuldir og er nær gjaldþrota. Þorsteinn bauð sig ekki fram til áframhaldandi setu í bæjarstjórn Reykjanesbæjar vorið 2010.

4. Steinþór Jónsson: Fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins. Steinþór á í mörgum félögum og rekur meðal annars hótel í Reykjanesbæ. Hann keypti eignir af Þróunarfélagi Keflavíkurflugvallar. Hann var stjórnarmaður í Icebank fram að bankahruni ásamt Geirmundi Kristinssyni sparisjóðsstjóra Sparisjóðs Keflavíkur og Grími Sæmundsen, forstjóra Bláa lónsins. Steinþór var einn af stofnendum Base ehf. og átti hagsmuna að gæta gagnvart Þróunarfélagi Keflavíkurflugvallar þegar þau viðskipti fóru fram. Þar sat Árni Sigfússon í stjórn. Hann skildi eftir milljarða skuld í Bergi ehf, sem hann átti og rak, meðal annars með Jónmundi Guðmarssyni, núverandi framkvæmdastjóra Sjálfstæðisflokksins.  Félagið er gjaldþrota. Steinþór og félög í hans eigu fengu lánaðar um 600 milljónir króna hjá Sparisjóði Keflavíkur án tryggra veða. Base ehf. er einnig gjaldþrota.

5. Einar Magnússon, núverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, eigandi Útgerðarfélagsins Óskar ehf. Félagið tapaði milljarði króna árið 2008 og skuldaði Íslandsbanka 1,8 milljarða króna í árslok. Félagið varð gjaldþrota en Einar rekur enn útgerð með sama nafni en á annarri kennitölu. Í millitíðinni stofnaði hann félagið Brot ehf. sem einnig var úrskurðað gjaldþrota. Kröfur sem Íslandsbanki lýsti í það félag námu liðlega einum milljarði króna.

6. Geirmundur Kristinsson, fyrrverandi sparisjóðsstjóri Sparisjóðs Keflavíkur, fyrrverandi stjórnarformaður bankaráðs Icebank, síðar Sparisjóðabankans. Hann var í lykilstöðu í lánveitingum til hluthafa í einkahlutafélaginu Suðurnesjamönnum ehf. sem varð gjaldþrota snemma árs 2009. Grímur Sæmundsen og Sparisjóðurinn í Keflavík voru meðal hluthafa í Suðurnesjamönnum og fékk dótturfélag Suðurnesjamanna, SM 1, þriggja milljarða króna kúlulán frá SPRON til að kaupa hlutabréf í Icebank og tveggja milljarða króna kúlulán frá Icebank til þess að kaupa stofnfjárbréf í Sparisjóðnum í Keflavík. Skuldir Suðurnesjamanna ehf. við fjármálafyrirtækin tvö eru því í heildina að minnsta kosti um fimm milljarðar króna.  Fjármálaeftirlitið tók yfir rekstur Sparisjóðabankans og SPRON snemma árs 2009. Sonur Geirmundar Kristinssonar fékk 58 milljónir króna að láni hjá Sparisjóði Keflavíkur gegn 17 milljóna króna veði í íbúð í Reykjavík.

Þetta er enginn tæmandi listi og hagsmuna- og tengslanet nefndra einstaklinga er mun víðtækara en hér kemur fram. Vert er að undirstrika að framangreindir einstaklingar eru hér nefndir til sögunnar til að varpa ljósi á dulin en víðtæk yfirráð og valdatengsl  sem meðal annars nærast á því að rekja saman almanna- og einkahagsmuni án þess að hagsmunaárekstrar verði of sýnilegir.
Eins og nú er komið málum er erfitt að sjá að ákvarðanir sem framangreindir ráðamenn og samverkamenn þeirra í stjórnmálum og viðskiptum á Suðurnesjum hafa tekið á undanförnum árum, hafi leitt til velfarnaðar eða komið almennum íbúum Suðurnesja til góða. Að því leyti minnir ástandið á Suðurnesjum mjög á afdrif Álaborgarverkefnisins í lýsingu Flyvbergs; þar töpuðu allir á endanum og þurftu að axla félagslegan og lýðræðislegan herkostnað af spilltri ákvarðanatöku.
Því er vitanlega hægt að bera við að Suðurnesin og Reykjanesbær hafi mátt þola miklar búsifjar þegar Bandaríkjaher yfirgaf landið árið 2006 eftir áratuga veru á Miðnesheiði. Við það töpuðust hundruð starfa. Auk þess hafa áform um stóriðju í Helguvík ekki orðið að veruleika. En hrakfarir Fasteignar hf., Sparisjóðs Keflavíkur og Reykjaneshafnar eru líka blákaldur veruleiki. Það á einnig við um fjölda fyrirtækja sem Steinþór Jónsson, Þorsteinn Erlingsson og fleiri úr þessari valdaelítu hafa átt hlut að og eru nú gjaldþrota. Óþarft er að nefna átökin sem urðu um einkavæðingu HS Orku og eignarhald Magma Energy á fyrirtækinu.
Með hliðstæðum hætti má einnig halda því fram að ákvarðanir sem teknar hafa verið á undanförnum árum um útþenslu og aukna orkuframleiðslu Orkuveitu Reykjavíkur hafi á endanum ógnað almannahagsmunum og öryggi eigenda OR sem eru vitanlega almennir íbúar höfuðborgarinnar. Fyrirtækið rambar á barmi gjaldþrots og neyðist til að segja upp fólki og selja eignir. Vert er að staldra við það að ákvarðanirnar sem leiddu til þessarar hörmulegu rekstrarstöðu OR voru ævinlega kynntar og réttlættar sem spor í framfaraátt og til hagsbóta fyrir almenning. Hið gagnstæða er nú uppi á teningnum þegar orkureikningar heimila og fyrirtækja í Reykjavík og nágrenni hækka í hröðum takti í tilraunum stjórnenda OR og borgaryfirvalda til þess að bjarga orkurisa í almannaeigu frá gjaldþroti.
Litlar tilraunir hafa verið gerðar hér á landi til þess að greina þetta net sveigmanna, þennan elítisma, sem sprettur af íslenskum klíkustjórnmálum. Valdatengslin verða að einskonar mjúku valdaneti stjórnlyndrar forsjárhyggju sem sprettur upp af  langvinnum blóðskammartengslum í viðskiptum og stjórnmálum hér á landi. Menn sem ná góðri aðstöðu í krafti tengslanets síns laga þekkinguna að hagsmununum; aðeins þær niðurstöður sérfræðinga fá heilbrigðisvottorð og þær einar sem eru til þess fallnar að samræma hagsmunina sem sveigmenn vilja að heyri saman og eru í þágu þeirra sérhagsmuna sem þeir vinna fyrir.
Þeir valda hverjir aðra. Aðstöðubrask þeirra þolir illa dagsljósið. Gagnsæið er því mesti óvinur þeirra. Valdið og aðstaðan til að kynna sérhagsmuni sem skynsamlegar ráðstafanir í þágu almennings eru þeirra fjöregg.