Ég les forsíðufyrirsögnina í Fréttablaðinu í dag og sé að það kemur forstjóra Landsvirkjunar á óvart að virkjanir í neðri hluta Þjórsár skuli hafa verið færðar úr nýtingarflokki í biðflokk í þingsályktunartillögu um rammaáætlun. Sú áætlun kveður á um hvaða landsvæði skuli vernda, hvaða landsvæði megi nýta og hvaða virkjunarkosti eigi að athuga nánar áður en þeir detta í annan hvorn flokkinn.
Um virkjanir í neðri Þjórsá segir Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar, í samtali við blaðið: „Við töldum allar forsendur til að fara í þær virkjanir og það var í samræmi við álit verkefnisstjórnar og flokkun ráðherranna fyrir nokkrum mánuðum. Við teljum að engar nýjar upplýsingar hafi komið fram sem réttlæti breytta flokkun.“
Og síðar segir Hörður: „Það kemur á óvart að engin vatnsaflsvirkjun sé í nýtingarflokki eftir þá miklu vinnu sem búið er að leggja í málið.“

LSD
Hér ætla ég ekki að hafa neinar skoðanir. En mig langar til að draga upp samhengi sem ég sé fyrir mér eftir að hafa fylgst með virkjunar- og stóriðjuáformum í aldarfjórðung.
Árin fyrir 1990 dreymdi Landsvirkjun stóran draum. Hann hafði gælunafnið LSD, Lang Stærsti Draumurinn. Hann fólst í því að fá pólitíska heimild til þess að virkja fallvötnin norðan Vatnajökuls: Jökulsá á Fjöllum og Jökulsárnar sem renna ofan í Fljótsdalshérað. Að nokkru leyti er LSD orðinn að veruleika með Kárahnjúkavirkjun. Umhverfissinnar hlógu að þessum draumi fyrir 1990 og töldu með öllu óhugsandi að hrófla við öræfunum norðan Jökuls.  Samt var ævinlega rætt um Fljótsdalsvirkjun þegar þrjú erlend álfyrirtæki ræddu við stjórnvöld um að reisa stórt álver á Keilisnesi á Vatnsleysuströnd. Allt rann það út í sandinn, sumpart vegna falls Sovétsins og þeirra hræringa allra fyrir meira en 20 árum.  Blönduvirkjun stóð fullbúin 1991 og spúði orku út í tómið. Skýrslur sögðu að lítil þörf yrði fyrir hana fyrr en í fyrsta lagi 1995.
Í grein í Fréttablaðinu síðastliðinn laugardag segja Oddný Harðardóttir, iðnaðarráðherra, og Svandís Svavarsdóttir, umhverfisráðherra, um breytingar á Rammaáætlun: „Um er að ræða breytingar þar sem svæði eru færð úr nýtingarflokki í biðflokk; annars vegar virkjunarkostir í neðri hluta Þjórsár (Urriðafossvirkjun, Holtavirkjun og Hvammsvirkjun) og hins vegar kostir á hálendinu (Hágönguvirkjanir I og II og Skrokkölduvirkjun). Í öllum tilvikum eru rökin þau að vegna nýrra upplýsinga sem komu fram í samráðsferlinu beri að rannsaka tiltekna þætti betur áður en endanleg ákvörðun um nýtingu eða vernd verður tekin.“

Varla löng bið
Nú þykist ég vita að enn sé ósamið um orkuverð vegna álframleiðslu í Helguvík enda yfirlýst að orkuverð þurfi að hækka. Ég geri jafnframt ráð fyrir að búið sé að selja nokkurn veginn alla orku þeirra virkjana sem nú eru í smíðum. Þær eru Búðarhálsvirkjun, Hellisheiðarvirkjun, Bjarnarflagsvirkjun og Þeistareykjavirkjun. Einnig hefur staðið yfir undirbúningur OR að Hverahlíðarvirkjun og virkjun HS Orku á Reykjanesskaga. Allt fellur þetta innan Rammaáætlunar.
En hér er svo rúsínan í pylsuendanum. Síðastliðinn laugardag skrifar Sigurður Guðjónsson, forstjóri Veiðimálastofnunar, athyglisverða grein um virkjanir í neðri Þjórsá í sama tölublað Fréttablaðsins og ég las grein ráðherranna tveggja.  Fram kemur að nú þegar sé búið að rannsaka lífríki Þjórsár ítarlega. Áin sé mög breytt vegna fimm virkjana; rennsli hennar sé stöðugt, áin sé súrefnisrík og það hafi haft góð áhrif á fiskgegnd. En svo segir Sigurður: „Landsvirkjun hyggst fyrst reisa efstu virkjunina í Þjórsá, Hvammsvirkjun, og síðan halda niður ána og síðast yrði Urriðafossvirkjun reist. Það gefur því ágæta möguleika á að prófa lausnir til að koma fiski lifandi upp og niður Hvammsvirkjun og láta þær sanna gildi sitt. Að því fengnu ætti áhættan að vera minni þegar kemur að byggingu Urriðafossvirkjunar. Ef illa tekst til með Hvammsvirkjun er hægt að bíða með frekari virkjanir í Þjórsá uns viðunandi árangur næst.“
Ég túlka orð Sigurðar  svo að Landsvirkjun þurfi ekki að bíða mjög lengi eftir niðurstöðum varúðarrannsókna á afkomu laxa í Þjórsá. Rammaáætlunin er til þess hugsuð að menn geti ekki í þröngum hópum búið sér til LSD drauma fortíðarinnar. Pólitíski viljinn er skýr: Ákvarðanir um nýtingu náttúruauðlinda til orkuframleiðslu þurfa að hvíla á rannsóknum og vandlega vegnum sjónarmiðum um náttúruvernd og nýtingu.
Sjálfur ætla ég bara að anda rólega og hugsa um Blönduvirkjun sem framleiddi raforku út í tómið í nokkur ár.