Ekki veit ég hversu langt aftur í tímann rannsóknarnefnd Alþingis teygir sig í þeirri skýrslu sem birt verður á mánudag. Hollt væri þó að halda til haga ýmsu um þá peningamálastefnu sem samþykkt var árið 2001 og lausung þeirri sem síðar varð í eftirliti af hálfu Seðlabankans, FME og stjórnvalda.
DV fjallaði um málið í september í fyrra og vitnaði til skýrslu sem bandaríski nóbelshagfræðingurinn Joseph Stiglitz gerði um fjármálastöðugleika á Íslandi árið 2001. Þar sagði meðal annars:

„Varnaðarorð Stiglitz úr skýrslunni um Ísland árið 2001 eru í raun sláandi í ljósi bankahrunsins fyrir 11 mánuðum. Hann staldraði sérstaklega við aukið frelsi í fjármagnslfutningum milli landa: „Ríkisafskipti af flæði fjármagns eru réttlætanleg vegna ytri áhrifa slíks flæðis. Með ytri áhrifum er átt við að sviptingar í flæði fjármagns valdi ekki aðeins markaðsaðilum kostnaði, heldur einnig flestum öðrum í þjóðfélaginu. Mikill áróður hefur jafnan verið rekinn fyrir fullu frelsi í fjármagnsflutningum. Því hefur lengi verið haldið fram að slíkt frelsi auki hagvöxt. Litlar sem engar rannsóknir liggja að baki þessum fullyrðingum. Raunar benda rannsóknir til þess að ekkert samband sé milli frelsis í fjármagnsflutningum og hagvaxtar. Hins vegar er ljóst að aukið frelsi í fjármagnsflutningum eykur þá áhættu sem lönd búa við.”
Hann orðar ennfremur mögulega veikleika bankakerfisins: „Meiriháttar kreppur, sem hafa langvarandi áhrif á hagkerfið, eru sérstaklega tengdar veikleikum í bankakerfinu. Þetta er ein af helstu orsökum þess að stjórnvöld hafa mikilvægu hlutverki að gegna varðandi eftirlit með bankakerfinu. Afkoma banka getur breyst afskaplega hratt þegar kreppa ríður yfir þar sem veð, sem áður þóttu fullnægjandi, verða verðlaus í kreppunni.”

Hlustuðu stjórnvöld ekki?
Hvað áttu stjórnvöld að gera árið 2001 að mati Stiglitz? Menn áttu meðal annars að herða eftirlit með þeim sem söfnuðu skuldum í erlendri mynt og beita átti hraðatakmörkunum: „Takmörk á hraða útlánaaukningar einstakra banka eru ef til vill einnig heppileg, sérstaklega í ljósi þess að hraður vöxtur útlána virðist oft hafa verið ein af meginorsökum fjármálakreppu á síðari árum og að öryggisnet fjármálakerfisins hvetur banka til að taka áhættu að hluta til á kostnað almennings. Slíkar hraðatakmarkanir gætu verið í formi reglna og/eða skatta. Til greina koma hærri eiginfjárkröfur, hærri innborganir í innlánstryggingarkerfi eða meira eftirlit hjá þeim stofnunum sem þenjast út hraðar en tiltekin mörk leyfa.”
Spyrja má hvort eitthvað af þessum úrræðum hafi komið til álita af hálfu stjórnvalda,  Fjármálaeftirlitsins og Seðlabankans á þessum tíma. Á það er að líta að einkavæðing bankanna var ekki lokið í byrjun aldarinnar og útlánavöxtur í krafti erlendrar skuldasöfnunar hafði ekki náð þeim hæðum sem síðar varð.“

Svona var það.