Borgarahreyfingin, hluti VG og fjöldi kjósenda telur að upp sé runninn tími nýrra og heilbrigðari stjórnmála.

Ég er ekki viss og ekki sérlega bjartsýnn.

Vinstrigræn ramba á barmi klofnings.

Flokkar hafa alltaf klofnað vegna innri málefnaágreinings en einnig vegna glerharðrar samkeppni keppinauta um valdastóla og forystuhlutverk.
 
Járnlögmál fámennisstjórna nær oftast yfirhöndinni. Þýski fræðimaðurinn Robert Michels lýsti því ágætlega fyrir meira en einni öld.
Hættan sem Michels sá er fólgin í merkilegri en kunnuglegri þversögn; að skilvirkt skipulag og harðsnúin vel skipulögð forysta  greiðir leið stjórnmálaflokks til valda en grefur um leið undan lýðræðinu.
Samlíkingu má taka úr stríði. Því betur sem herir eru skipulagðir, því betri og úthugsaðri sem herstjórnin er og því betri aga sem hershöfðinginn hefur á liði sínu því líklegri er herinn til sigurs.
Stjórnmálaflokkur sem hyggst brjótast undan þessu járnlögmáli fámennisstjórna í nafni lýðræðisins er nánast dæmdur til að tapa valdastöðu til hinna sem hagnýta sér skipulag og skilvirkni fámennisstjórna.

Innan VG eru raddir sem vilja fletja út flokkinn og jafnvel hefur mátt túlka afstöðu sumra liðsmanna svo að sérhver þingmaður eigi raunverulega að vera sinn eigin flokkur, fylgja sannfæringu sinni en ekki flokksins. 
En þessi afstaða, sem lítur út fyrir að hvíla á göfugri lýðræðishugsjón, er jafnframt afstaðan sem grefur undan valdi flokksins, að minnsta kosti á meðan aðrir flokkar lúta flokksaga og þétta raðir sínar eftir hefðbundnum leiðum.

Að svo komnu máli virðist því þessi hugmyndafræði vera óraunhæf. Hún er alls ekki ný af nálinni. Spennan milli flokksforystu og grasrótar er gamalkunn, venjulega reist á þeim grunni að óbreyttir flokksmenn telja hlut sinn fyrir borð borinn og þeir séu áhrifalitlir eða áhrifalausir með öllu.
Skoðum efirfarandi tilvitnun í  Guðmundur Finnbogason . Hann sagði í bókinni Stjórnarbót sem út kom árið 1924:

“En hvernig sem nú flokkur er til kominn, þá er það eðli hvers flokks að vera stríðandi heild, hópur til sóknar og varnar. Og þar með er fræi illgresisins sáð í þjóðmálaakurinn. Fyrsta skilyrði þess að flokkur verði sigursæll er það, að flokksmennirnir séu samhuga og fylgist vel að málum, að hver maður í flokknum breiði út þær skoðanir er flokkurinn heldur fram og reyni á allan hátt að auka þeim fylgi. Þess vegna verða stjórnmálaskoðanir hvers flokks brátt einskonar trúarbrögð flokksmanna.  Það myndast trúarsetningar, sem ætlast er til að allir flokksmenn fylgi og hver sem fer að hugsa sjálfstætt um málin og kemur fram með ágreiningsatriði við skoðanir flokksstjórnarinnar, verður brátt vargur í véum, því hann er hættulegur fyrir samheldnina, dregur úr trúaráhuganum og leysir sundur í stað þess að binda saman.  Það eru talin svik við flokkinn að halda fram öðrum skoðunum en þeim sem koma heim og saman við stefnu hans.  Þar sem svona er í garðinn búið, þá er ekki von að stjórnmálaflokkar verði neinar gróðrastöðvar frjálsar hugsunar um þjóðmálin og rannsókar á þeim. Aðaláhuginn snýst um það að halda saman, vinna sigur á öðrum flokkum, ná í völd og halda þeim. Þar með verða flokkshagsmunirnir brátt aðalatriðið í baráttunni.”

Ef til vill má sjá merki þessa í nútímanum, að flokkshagsmunir og valdabarátta séu á kostnað almennings eða í það minnsta skynsamlegra lausna eins og Guðmundur var að gefa í skyn þegar árið 1924.

Til að gera langa sögu stutta, má segja að íslensku stjórnmálaflokkarnir hafi því sterkari einkenni járnlögmálsins um fámennisstjórnirnar sem þeir eru eldri og því lengur sem þeir hafa setið við völd. Völdin kalla á aga, ekki vegna þess að forystan vilji endilega fylgja járnlögmáli fámennisstjórnar heldur krefst samkeppnin við aðra flokka, sem gætu verið betur skipulagðir líklegri til árangurs í kosningum, agans og samheldninnar.

Ríkisstjórnin glímir við samstöðubresti innan VG og telur sig nú þurfa að framkalla meiri aga, þétta raðirnar, eins og það var kallað af oddvitum stjórnarflokkanna í gær. Þetta er líka kallað að að styrkja umboð ríkisstjórnarinnar. Krafan er að Steingrímur J. Sigfússon formaður VG skili fullu húsi og standi við það sem í raun er undirstaða ríkisstjórnarinnar.
Ríkisstjórnin gat til dæmis ekki afstýrt eða frestað þjóðaratkvæðagreiðslu hefði hún viljað gera það af einhverjum ástæðum.
Þeir sem knúðu fram þjóðaratkvæðagreiðslunna hljóta vitanlega einnig að réttlæta hana og færa sér hana í nyt, til dæmis með tali um lýðræðisást.  Þeir sem mest og hæst tala um mikilvægi þess að færa völdin til fólksins nota nú þjóðaratkvæðagreiðsluna sjálfum sér og málstað sínum til framdráttar. Þeir eru sigurvegarar, unnu spunastríðið með hjálp stjórnarandstöðunnar.

Sannleikurinn er líka oftast nær á skilmálum sigurvegaranna.

Þegar fram í sækir eru hins vegar mestar líkur á að mjög aðkallandi úrlausnarefni, sem skipt geta sköpum um endurreisn þjóðfélagins, þurfi að treysta á þingræðið og þrígreint ríkisvaldið; löggjafarvaldið, framkvæmdavaldið og dómsvaldið.  Alþingi getur vissulega ákveðið að setja einstök mál í þjóðaratkvæðagreiðslu svo sem verið hefur á dagskrá frá lokum búsáhaldabyltingarinnar.  Til dæmis mætti hæglega vísa ágreiningi um kvótakerfið í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Sama hvað tautar og raular. Kjósendur hafa afhent 63 fulltrúum vald sitt og umboð til þess að taka ákvarðanir. Ábyrgðin er hjá Alþingi. Það er þrautreynt fyrirkomulag. Engin ný stjórnmál leysa það af hólmi í bráð.
Vandinn er og verður sá sem ég hef orðað svo margoft áður, að veikleiki ríkisstjórnarinnar á rætur í innanmeinum annars stjórnarflokksins hver svo sem rótin er það þeim.

Órólega deildin í VG ætti að hugleiða að hún breytir ekki flokkakerfinu hér og nú. Hún dæmir sig úr leik ef hún ætlar sér að gera Alþingi að æfingabúðum nýrra stjórnmála gegn  til dæmis þrautskipulögðu valdakerfi Sjálfstæðisflokksins.
Til þess að breyta lýðræðiskerfinu, eða hverju sem vera skal, verða menn að halda um valdataumana.
Til þess að halda um valdataumana verða menn enn um sinn að sætta sig við að skipulag og agi fámennisstjórna (herfræði andstæðinganna)  er enn um sinn verkfæri til að ná völdum og halda þeim.

------

Mottó:

„Ég er leiðtogi fjöldans, þess vegna fylgi ég honum.“