Þorvaldur Gylfason hagfræðiprófessor ritaði eina af sínum gagnmerku greinum í Fréttablaðið í gær.
Að einu leyti hefur greinin sérstöðu, en það snertir val á orðum til þess að fjalla um íslenskan veruleika.
Lítum á efirfarandi:

„Þetta er einsdæmi í fjármálasögu heimsins, að bankakerfi lands leggi svo þungar byrðar - jafnvirði sjöfaldra þjóðartekna - á viðskiptamenn sína nær og fjær. Það bætir ekki úr skák, að bankarnir vöfðu stjórnmálaflokkunum um fingur sér, dældu í þá fé og röðuðu flokksmönnum á garðann, einkum Landsbankinn, bersýnilega til að kaupa sér frið frá lögboðnu eftirliti og aðhaldi. Við skulum nefna hlutina réttum nöfnum, svo sem ætla má, að rannsóknarnefnd Alþingis muni einnig gera í skýrslu sinni, þegar hún verður loksins birt: Flokkarnir þágu í reyndinni mútur, og það gerðu einnig einstakir frambjóðendur á þeirra vegum.“

Prófessor Þorvaldur notar sem sagt orðið mútur. Stjórnmálaflokkarnir hafi  í reynd þegið mútur.
Orðin skipta máli. Íslenskir fjölmiðlar voru lengi undir oki þöggunar. Orðið gagnsæi var ekki til í orðabókinni. Leyndarhyggjan ríkti og þræðir hennar náðu inn á flest svið þjóðlífsins. Ráðherrar gátu að eigin geðþótta skammtað kjarklitlum fjölmiðlum upplýsingar. Furðulega stutt er síðan upplýsingalög opnuðu glufi fyrir fjölmiðlana og leyfðu þeim að gægjast undir teppið. Páll Hreinsson, formaður sannleiksnefndar þingsins, átti hlut að samningu upplýsingalaga um miðjan tíunda áratuginn og var árum saman formaður úrskurðarnefndar um upplýsingamál.
Hann var ekki alltaf hliðhollur upplýsingunni að mínu mati og úrskurðaði stundum gegn fjölmiðlum með undarlegri smásmygli. En lög eru lög gæti hann sagt.

Mér gengur nú oðrið betur að nota orðið mútur, aðstöðubrask, frændhygli, spilling, kunningjaveldi, klíkuskapur og mörg  önnur orð sem áður voru læst ofan í skúffu landsföðurlegra stjórnvalda. Ekki gátu svínbeygðir blaða- og fréttamenn notað þau.
Hvers vegna ekki?

Í raun og veru hleypti aðild Íslands að GRECO ríkjasambandi Evrópuráðsins, sem vinnur gegn spillinu, meiri kjark í mig til verka í þessum efnum en upplýsingalögin hans Páls.
Ísland fullgilti GRECO sáttmálann árið 1999 og hafa sérfræðingar GRECO samið nokkrar skýrslur um Ísland, sem eru vitanlega miklu gagnrýnni og málefnalegri en einkunnagjöf Transparency International.
GRECO hefur lagt til fjölmargar breytingar svo sem eins og um aukið gagnsæi í fjármálum stjórnmálaflokkanna. Tilmæli GRECO áttu þátt í því að Geir H. Haarde drattaðist loks til að koma fjármálum íslensku stjórnmálaflokkanna út út miðaldamyrkrinu haustið 2006. Þar stóð vitanlega stærsti mútuþeginn í veginum, Sjálfstæðisflokkurinn.

Í einni skýrslu GRECO um Ísland frá árinu 2003 segir á þá leið að embættismenn, sem telja að lítil sem engin spilling ríki í landinu séu ekki líklegir til þess að ganga úr skugga um hvort slík staðhæfing eigi við rök að styðjast.
Það er vel að orði komist.
Viðvaranir þeirra voru margvíslegar og margar þeirra snéru einmitt að hröðum vexti, einkavæðingu og spillingu samfara því. Ég held að viðtalið í DV við Pálma Haraldsson í dag endurspegli hvað gerðist einmitt vegna þess að stjórnvöld hundsuðu viðvaranir GRECO og tilmæli.

Það er gott og eftirsóknarvert að nota rétt orð til þess að lýsa veruleikanum.
Blaðamenn eiga líka að hafa hugfast að kjarkurinn til þess að nota réttu orðin vex eftir því sem þeir leggja meirI vinnu í að sannreyna það efni sem þeir hafa í höndum.

Náið samband er á milli sannleika og hugrekkis.